indi – Strona 2

październik312025

Jesienne soboty na cmentarzu w Karwinie-Meksyku. 1 listopada ekipa OLZA PRO podejmie kolejne prace

KARWINA-MEKSYK / Jesienią członkowie stowarzyszenia „OLZA PRO” porządkują cmentarz ewangelicki w Karwinie-Meksyku, pracując w każdą sobotę. – W tym roku 1 listopada przypada w sobotę, więc i tego dnia będziemy kontynuować prace – zapowiada Stanisław Kołek. Mur kaplicy i renowacje nagrobków – Od września prowadzimy równolegle dwa zadania: murujemy kaplicę i odnawiamy nagrobki – wyjaśnia Stanisław Kołek. – Z dotacji fundacji Polonika zakupiliśmy cegły, żwir, zaprawę i deski. Uzupełniliśmy brakujące fragmenty przedniej ściany kaplicy, a obecnie wykonujemy jej zadaszenie. Zbudowaliśmy też rusztowanie wzdłuż bocznej ściany aż do połowy tylnej i przygotowujemy się do dalszych prac – dodaje. Stowarzyszenie zajmuje się także renowacją grobów. – To żmudna praca: najpierw wykonujemy ramę, potem podmurówkę pod pomnik, wszystko musi być idealnie wypoziomowane. Dopiero wtedy ustawiamy pomnik – tłumaczy Kołek. Choć większość prac prowadzona jest społecznie, w zadaniach wymagających doświadczenia pomaga fachowiec. – Wspiera nas murarz z Ostrawy. Odtworzył nawet ceglane ornamenty, wiernie odwzorowując je według zachowanej prawej ściany – lewą zrekonstruował jako jej…

październik302025

Piastowskie dziedzictwo, czyli co nam zostało po cieszyńskich władcach

CIESZYN / Piastowski orzeł w herbach, decyzje polityczne książąt, ślady widoczne do dziś. Tym tropem Władysław M. Żagan poprowadził wykład „Piastowskie dziedzictwo, czyli co nam zostało po cieszyńskich władcach”. Prelegent podkreślał skalę sześciu wieków rządów i ich trwały wpływ na region. Zauważył, że Piastowie „mimo że martwi od 400 lat dalej żyją w przestrzeni publicznej naszego regionu”. Spotkanie odbyło się 21 października w Bibliotece Miejskiej w Cieszynie w ramach spotkania sekcji „Przeszłość i teraźniejszość” Cieszyńskiego Uniwersytetu III Wieku. Mit „nazwiska” Piastów i porządek heraldyczny Prelegent rozpoczął od uporządkowania pojęć. Wyjaśnił, że w czasach, kiedy omawiani władcy żyli, to nazwisko nie istniało. Określenie „Piastowie” utrwaliło się później, w przekazach kronikarskich. Żagan przeszedł następnie do herbu książąt cieszyńskich: złotego orła w błękitnym polu. Zwrócił uwagę, że orzeł był przede wszystkim symbolem dynastii, nie pełnił funkcji herbu państwowego do śmierci Elżbiety Lukrecji, a rangę państwową zyskał w epoce habsburskiej. Podkreślił też uproszczenia powielane w kulturze masowej: nie każdy „piastowski” herb zawierał orła (przykłady…

październik292025

Góry, kolory i pogoda marzeń. Turyści z Zaolzia spędzili kolejny udany wtorek w Beskidach

WISŁA / We wtorek 21 października turyści zrzeszeni w Polskim Towarzystwie Turystyczno – Sportowym "Beskid Śląski" w Republice Czeskiej wybrali się na kolejną wycieczkę w bliskie, przygraniczne góry po polskiej stronie. Trasa turystów prowadziła z Wisły Malinki na Jaworzynę, Smerekowiec i Czupel, a następnie w dół przez Grapę do centrum Wisły. W wędrówce uczestniczyło dziewiętnaście osób, a grupę prowadził Tadeusz Farnik. Część trasy prowadziła ścieżkami nieoznakowanymi, w tym do wodospadu Wyrchmalinka na potoku Fiedorówka oraz przez wiślańskie przysiółki. Łącznie turyści pokonali 13,3 kilometra. Po drodze nie było punktów gastronomicznych, więc posilano się własnymi kanapkami i herbatą z termosu, a niektórzy, jak zanotowano w kronice, „mocniejszymi trunkami”. Wycieczka rozpoczęła się wyjazdem autobusem z Cieszyna, a zakończyła powrotnym kursem z Wisły. Mimo braku obiadu uczestnicy zgodnie stwierdzili, że wtorkową wyprawę „do sąsiadów” da się przeżyć nawet bez posiłku. Dla chętnych – gotowy plan wędrówki Dla tych, którzy chcieliby skorzystać z przygotowanej przez "Beskidzioków" trasy organizatorzy wycieczki udostępniają jej plan naniesiony na mapy.cz.

październik262025

Jubileusz 20-lecia Studenckiego Koła Artystyczno-Naukowego Litografów „Kurant”

CIESZYN / W czwartkowe popołudnie 23 października w Muzeum Drukarstwa w Cieszynie odbył się wernisaż wystawy przygotowanej z okazji 20-lecia Studenckiego Koła Artystyczno-Naukowego Litografów „Kurant” działającego przy Uniwersytecie Śląskim. Na ścianach muzeum zawisły litografie. Uroczystość otworzyli Leszek Samiński ze Stowarzyszenia Muzeum Drukarstwa oraz Magdalena Chorąży-Suchy, dyrektor Zamku Cieszyn, pod który podlega Muzeum Drukarstwa. — Na prezentowanych do tej pory wystawach stosunkowo mało było litografii, chociaż jest to technika dość kreatywna i dająca duże możliwości — zauważył Leszek Samiński. Historia i istota litografii Przybliżając zebranym historię litografii, wspomniano, że wynalazcą litografii nie był drukarz chcący udoskonalić i przyspieszyć druk, lecz aktor i dramaturg, który pragnął tanio wydać swoje utwory. Próbując drukować samodzielnie, przypadkowo wynalazł litografię. To technika druku płaskiego, w której element drukujący i niedrukujący leżą w jednej płaszczyźnie. Klasycznie matrycą był kamień wapienny. Wapień przyjmuje wodę. Partie narysowane tłustą kredką lub tuszem przyjmują farbę, a partie zwilżone wodą farbę odpychają. W 1830 roku pojawiła się litografia kolorowa i praktycznie wszystkie…

październik252025

W Bukowcu odbyły się „Rozmowy przi łopiykaniu barana”. Tym razem mówiono o gwarze w cyfrowym świecie i o pracy klauna terapeutycznego

BUKOWIEC / W sobotę 18 października Kapela Lipka zaprosiła do Domu PZKO w Bukowcu na „Rozmowy przi łopiykaniu barana”. Podczas tegorocznej edycji rozmawiano o gwarze w cyfrowym świecie oraz roli klauna terapeutycznego odwiedzającego hospitalizowanych małych pacjentów. Rozmowy oczywiście, jak tytuł wydarzenia wskazuje, odbywały się przy smakołykach z baraniny. Wypełniona po brzegi sala tętniła rozmowami i muzyką. Przy stołach zasiedli uczestnicy w różnym wieku, od młodzieży po seniorów, a wśród publiczności było wiele rodzin z dziećmi. Spotkanie uświetniła gra Kapeli Lipka, która wprowadziła gości w swojski, góralski nastrój. W wydarzeniu uczestniczyli również przedstawiciele Konsulatu RP w Ostrawie konsul Stanisław Bogowski i wicekonsul Marzena Karwowska. Obie rozmowy poprowadził Dominik Poloczek. Wpierw rozmawiał z Alexandrem Polokiem na temat: „Ponaszymu” jako cegiełka firewalla – gwara vs. algorytmy. Czy dzięki gwarze jesteśmy bezpieczniejsi w cyberprzestrzeni? Prelegent zgodził się na udostępnienie czytelnikom naszego portalu zapisu audio z jego wystąpienia: Drugą rozmowę, z Marianem Mazurem, zatytułowano: "Czerwony nos rodzi radość – Marcel Rožnout ma czerwony nos 24/7;…

październik232025

Most między Cieszynem a Kijowem. Prof. Ewa Ogrodzka-Mazur z tytułem doktora honoris causa

CIESZYN / 16 października podczas uroczystej inauguracji roku akademickiego 2025/2026 na Wydziale Sztuki i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego prof. dr hab. Ewa Ogrodzka-Mazur została uhonorowana tytułem doktora honoris causa Stołecznego Uniwersytetu Kijowskiego im. Borysa Hrinczenki. Ceremonia odbyła się w Cieszyńskim Ośrodku Kultury „Dom Narodowy”. Decyzja uczelni z Kijowa i powód miejsca ceremonii Rada Naukowa kijowskiej uczelni przyznała tytuł w uznaniu za znaczące osiągnięcia teoretyczne i praktyczne w dziedzinie edukacji, w szczególności edukacji wielokulturowej i międzykulturowej, owocną działalność organizacyjną i naukową na rzecz zacieśniania relacji polsko-ukraińskich oraz długotrwałą współpracę ze Stołecznym Uniwersytetem Kijowskim im. Borysa Hrinczenki. Ze względu na inwazję rosyjską na Ukrainę uroczystość wręczenia tytułu zorganizowano w Cieszynie, gdzie mieści się Wydział Sztuki i Nauk o Edukacji UŚ, z którym Laureatka jest związana zawodowo. Dorobek naukowy Laureatki Prof. Ewa Ogrodzka-Mazur specjalizuje się w edukacji międzykulturowej i edukacji wczesnoszkolnej. Jest autorką, współautorką i współredaktorką 10 monografii, 83 prac zbiorowych i 235 artykułów. Angażuje się m.in. w prace Zespołu Pedagogiki Kultury…

październik212025

Historia, która łączy pokolenia. Cieszyński Oddział PTH obchodzi 70 lat działalność

CIESZYN / W czwartek 16 października w sali sesyjnej Urzędu Miejskiego w Cieszynie odbyły się uroczystości 70-lecia działalności cieszyńskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego. Program obejmował wystąpienia gości oraz blok prelekcji. Pierwszy wykład okolicznościowy wygłosił prof. dr hab. Robert Litwiński, prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Historycznego. Przybliżył w nim zebranym początki zawiązanego w 1886 roku we Lwowie Polskiego Towarzystwa Historycznego. Wykładu okolicznościowego prezesa ZG Polskiego Towarzystwa Historycznego, prof. dr. hab. Roberta Litwińskiego wysłuchać można tutaj: Kolejne referaty przedstawili dr Michael Morys-Twarowski, który mówił o 70-letniej historii cieszyńskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego, dr hab. prof. UŚ Krzysztof Nowak („Cieszyńska szkoła historyczna”) oraz dr hab. prof. UŚ Wacław Gojniczek („Cieszyńska historia ma przyszłość”). Referatu prof. Wacława Gojniczka wysłuchać można tutaj: Natomiast referat dr hab. prof. UŚ Krzysztofa Nowaka przeczytać można tutaj Cieszyński oddział PTH to dorobek trzech pokoleń badaczy W przemówieniach akcentowano ciągłość pracy środowiska przez siedem dekad. Wskazywano na dorobek trzech pokoleń badaczy. Przypomniano sylwetki byłych prezesów Oddziału: Józefa Chlebowczyka, prof. Idziego…

październik212025

Przesłuchania XXI edycji Konkursu Gwar „Po cieszyńsku po obu stronach Olzy” już pod koniec listopada. Jeszcze można się zgłaszać

CIESZYN, REGION / Cieszyński Ośrodek Kultury „Dom Narodowy”, Górnośląski Oddział Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, Zarząd Główny Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego oraz Sekcja Ludoznawcza ZG PZKO w Republice Czeskiej zapraszają do udziału w XXI edycji Konkursu Gwar „Po cieszyńsku po obu stronach Olzy” 2025. Kto może wziąć udział Konkurs jest skierowany do dzieci, uczniów i młodzieży wszystkich typów szkół i placówek oświatowych historycznej ziemi cieszyńskiej w Polsce i Czechach. Uczestników mogą zgłaszać szkoły, placówki pozaszkolne, opiekuńczo-wychowawcze, instytucje kultury, biblioteki, stowarzyszenia, a także rodzice i opiekunowie prawni. Zgłoszenia mogą składać również pełnoletni uczniowie, którzy ukończyli 18 lat. Terminy i miejsca Przesłuchania konkursowe odbędą się 25 i 26 listopada w Cieszyńskim Ośrodku Kultury „Dom Narodowy” w Cieszynie. Termin przyjmowania zgłoszeń upływa 16 listopada 2025 roku. Formularz zgłoszeniowy oraz regulamin dostępne są na stronie internetowej Domu Narodowego. Zgłoszenia należy kierować na adres mailowy: a.pawlitko@domnarodowy.pl. Finał konkursu 18 grudnia w Jabłonkowie. Laureaci konkursu Finał konkursu zaplanowano na 18 grudnia. Odbędzie się w ratuszu w Jabłonkowie. Organizatorzy zachęcają…

październik192025

Odnaleziono ostatni list Józefa Przywary z Wędryni, napisany trzy godziny przed egzekucją. Muzeum 4 PSP prosi rodzinę o kontakt

CIESZYN / Do zbiorów Muzeum 4. Pułku Strzelców Podhalańskich trafił ostatni list do rodziny, napisany trzy godziny przed egzekucją. Dokument został niedawno przypadkowo odnaleziony i przekazany do muzeum. — List prawdopodobnie nigdy nie dotarł do rodziny. Jeżeli ktoś posiada informacje o bliskich Józefa Przywary z Wędryni, proszony jest o kontakt z muzeum — apeluje Krzysztof Neścior. Jak informuje Krtzysztof Neścior z Muzeum 4. Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie po analizie ustalono, że autorem listu jest Józef Przywara, urodzony w Pastwiskach, zamieszkały z rodziną w Wędryni na Zaolziu, pracujący jako gajowy. Józef Przywara był członkiem ruchu oporu na Śląsku Cieszyńskim. 14 lutego 1944 roku został aresztowany przez Gestapo i osadzony w więzieniu w Cieszynie. Został skazany na karę śmierci i przewieziony do Katowic. 12 maja 1944 roku wyrok wykonano na gilotynie w więzieniu w Katowicach. W czasie okupacji w tym więzieniu Niemcy za pomocą gilotyny wykonali wyroki na 552 osobach.

październik182025

Czuły obserwator ludzi i pejzaży. Rudolf Żebrok bohaterem październikowego wykładu MUR [nagranie]

CZESKI CIESZYN / Październikowe spotkanie Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego ZG PZKO w Republice Czeskiej poświęcone było postaci Rudolfa Żebroka. 16 października, na dwa dni przed 120. rocznicą urodzin postać tego zaolziańskiego malarza przedstawiła Anna Rusnok. Wykład zatytułowano „Czuły obserwator ludzi, pejzażu i życia codziennego. Rudolf Żebrok (1915-1984)”. Prelegentka podkreślała, że tworzył obrazy realistyczne. Na płótnach, a często kartonie (olej na kartonie) czy papierze (akwarela i gwasz) w sposób realistyczny uwieczniał to, co obserwował wokół: krajobrazy, martwą naturę, portrety (w tym akty), a także podwórka i wnętrza zwykłych domów czy ludzi przy pracy. Tym ostatnim przypadkowo wpisał się w nurt sztuki socrealistycznej, choć bynajmniej nie był orędownikiem promującej ten nurt w sztuce narracji rządowej. Tradycyjnie dla tych, którzy na wykładzie być nie mogli, mamy nagranie. Odsłuchać można go poniżej:

październik152025

Duchowa podróż przez polski romantyzm. Scena Polska Teatru Cieszyńskiego wystawi „Dziady” w kościele w Trzyńcu

TRZYNIEC / W piątek 31 października obejrzeć będzie można spektakl „Dziady” Adama Mickiewicza w reżyserii Bogdana Kokotka. Scena Polska Teatru Cieszyńskiego tym razem wystawi spektakl we wnętrzach kościoła katolickiego p.w. św. Alberta w Trzyńcu, co doskonale współgra z mistycznym charakterem dramatu. To niepowtarzalna okazja, by zobaczyć to dzieło w unikalnej, klimatycznej scenerii. „Dziady” to cykl dramatów romantycznych, wieloczęściowe dzieło, które powstawało na przestrzeni kilkunastu lat. Chronologicznie pierwsze są części II i IV (nazywane wileńsko-kowieńskimi), nieco później powstawała Dziadów cz. I zatytułowana Widowisko (ma charakter nieukończony), a w 1832 r. poeta napisał III część Dziadów (nazywanych drezdeńskimi). Elementem łączącym wszystkie części jest przeobrażający się bohater, zaprezentowany najpierw jako Upiór, potem Widmo, Gustaw, a wreszcie Gustaw-Konrad. W nietypowej dla teatru, choć bardzo adekwatnej do tematyki utworu scenerii Premiera w wykonaniu Sceny Polskiej Teatru Cieszyńskiego miała miejsce w 2024 roku. Spektakl wyreżyserował Bogdan Kokotek. Choreografię przygotowała Gabriela Klusáková, scenografię i kostiumy Krzysztof Małachowski, muzykę Zbigniew Siwek. W nietypowej dla teatru, choć bardzo adekwatnej do tematyki…

październik142025

Zamek Cieszyn ogłasza 24. edycję Graduation Projects. Zgłoszenia do 6 listopada

CIESZYN / Zamek Cieszyn zaprasza do udziału w 24. edycji międzynarodowego przeglądu najlepszych prac dyplomowych z grafiki użytkowej i wzornictwa – Graduation Projects. Na zgłoszenia organizatorzy czekają do 6 listopada. Przegląd jest skierowany do absolwentów studiów licencjackich i magisterskich kierunków projektowych z Polski, Czech, Słowacji i Węgier, a także do obywateli tych państw, którzy studiują na uczelniach za granicą. To okazja, by uczelnie mogły zaprezentować osiągnięcia swoich najlepszych studentów, a sami absolwenci – pokazać swoje dyplomy szerszej publiczności. Prace oceniane będą przez międzynarodowe jury w dwóch kategoriach: 2D (grafika użytkowa) oraz 3D (wzornictwo przemysłowe). Do udziału można zgłaszać dyplomy obronione w okresie od 1 listopada 2024 do 31 października 2025 roku. Szczegółowe informacje, regulamin przeglądu oraz formularz zgłoszeniowy dostępne są na stronie www.graduationprojects.eu. Wystawa nagrodzonych prac zostanie zaprezentowana w Zamku Cieszyn w pierwszym kwartale 2026 roku. O poprzednich edycjach konkursu pisaliśmy m.in. tutaj czy tutaj. Kontakt: gp@zamekcieszyn.pl (mat. pras.)

październik132025

Pociąg do wina po raz kolejny wyruszył z Cieszyna. Mniej imprezowo, bardziej z myślą o kulturze winiarskiej

CZESKI CIESZYN, VALTICE / „Pociąg do wina” z Czeskiego Cieszyna do Valtic na południowych Morawach wyjechał w sobotę 4 października rano. Wrócił tego samego dnia wieczorem. Był to wyjazd enoturystyczny. Celem wyprawy było Valtickie Winobranie – jedna z największych imprez winiarskich w Republice Czeskiej. Skład był krótszy, aniżeli w latach ubiegłych. Organizatorzy, czyli stowarzyszenie Cieszyński Szlak Wina, Slezský železniční spolek oraz Stowarzyszenie Rozwoju i Współpracy Regionalnej "Olza" | Euroregion Těšínské Slezsko - Śląsk Cieszyński podkreślają, że tego roku postarali się, by uczestnicy wyprawy zdecydowanie bardziej postawili na świadomą, kulturoznawczą enoturystykę, aniżeli na dogodny transport na imprezę z winem w roli głównej. — Uczestników było mniej, aniżeli w ubiegłych latach. Cały wyjazd był więc mniej masowym wyjazdem na imprezę, a uczestnicy byli bardziej nastawieni na świadome przeżycie enoturystycznej przygody, niż na imprezowanie. Nie było grup nastawionych tylko typowo rozrywkowo. Świadomość ludzi co do tego, czym jest enoturystyka się, podniosła i ci, co pojechali, to jechali ze świadomością, że jadą na enoturystyczne…

październik082025

Głos Ziemi Cieszyńskiej świętował jubileusz. Tygodnikowi „stuknęła” siedemdziesiątka

CIESZYN / Sala Domu Narodowego w Cieszynie wypełniła się 3 października gośćmi, którzy wspólnie z redakcją świętowali 70-lecie „Głosu Ziemi Cieszyńskiej”. Obok wspomnień i występów mówiono także o roli prasy lokalnej. Galę poprowadzili Monika Foltyn-Kubera z „Głosu Ziemi Cieszyńskiej i Adam Kanik z Kroniki Beskidzkiej. Nagroda i gratulacje dla redaktor naczelnej Jednym z kluczowych momentów było uhonorowanie redaktor naczelnej Doroty Krehut-Raszyk Złotą Odznaką Honorową „Za Zasługi dla Województwa Śląskiego”. Odznakę wręczył Marcin Szarek, radny Sejmiku Województwa Śląskiego. Do redakcji trafiły też listy gratulacyjne od wojewody śląskiego Marka Wójcika, marszałka województwa Wojciecha Saługi oraz europosłanki Mirosławy Nykiel. – Głos wciąż niezmiennie jest kroniką Ziemi Cieszyńskiej – podkreśliła Dorota Krehut-Raszyk dziękując osobom wspierającym redakcję i całe Wydawnictwo Prasa Beskidzka. Rozwój i odpowiedzialność Na scenie pojawił się właściciel wydawnictwa, Dariusz Moskała, mówiąc o wyzwaniach stojących przed lokalnymi mediami: – Jesteśmy świadkami medialnego przełomu, dlatego musimy inwestować i to robimy. Mamy już na przykład własną telewizję - mówił. Zwrócił się również do samorządowców i…

październik072025

Dwa dni przed 120. rocznicą urodzin Rudolfa Żebroka sylwetkę i dzieło artysty przedstawi Anna Rusnok

CZESKI CIESZYN / Październikowe spotkanie MURu odbędzie się w czwartek 16 października o godz. 17:00 w Dziupli. Sylwetkę i dzieło malarza Rudolfa Żebroka dwa dni przed 120. rocznicą urodzin przedstawi Anna Rusnok. Wykład zatytułowano "Czuły obserwator ludzi, pejzażu i życia codziennego. Rudolf Żebrok (1915-1984)" Temat - "Czuły obserwator ludzi, pejzażu i życia codziennego. Rudolf Żebrok (1915-1984)" Rudolf Żebrok — malarz-realista. Dziś bywa nieco zapomniany i niedoceniany, zwłaszcza przez wyznawców „nowoczesności zawsze i wszędzie”. Najpełniej rozwinął się po II wojnie, w dobie socrealizmu. Jego obrazy wymykają się jednak schematyzmowi i sztampie. Do dziś są świeże i po prostu „oglądalne”. Prelegentka - Anna Rusnok Prelegentka - Anna Rusnok, ur. w Cieszynie, studiowała historię sztuki na UJ w Krakowie. Pracowała w Muzeum w Żywcu, a od 1981 roku – nieprzerwanie w tej samej bibliotece, która w kolejnych latach zmieniała swoją strukturę organizacyjną i nazwę (Oddział Zabytkowy Biblioteki Śląskiej 1981–1988, Oddział Zabytkowy Biblioteki Miejskiej 1988–1993, Książnica Cieszyńska 1994–2018). W latach 80. XX w. pisywała recenzje z wystaw artystów zaolziańskich do…

październik062025

Śladem dawnych domów Śląska Cieszyńskiego. Wizyta studyjna pokazała autentyczne i zrekonstruowane budynki

REGION / Architekci i etnografowie z Serbii, Węgier, Słowacji i Czech odwiedzili południowo-wschodnią część Śląska Cieszyńskiego w ramach międzynarodowego projektu poświęconego ochronie tradycyjnej architektury ludowej. – Celem wizyty było pokazanie zarówno udanych, jak i mniej udanych prób rekonstrukcji i rewitalizacji oraz przyjrzenie się, jak te obiekty funkcjonują dziś – wyjaśnia Leszek Richter z Izby Regionalnej im. Adama Sikory przy MK PZKO w Jabłonkowie, koordynator wizyty studyjnej na Śląsku Cieszyńskim. Wsparcie wsi Gostuša Wszystko zaczęło się od tego, by wesprzeć wieś Гостуша (Gostuša) i sąsiednie tak zwane kamienne wioski na pograniczu serbsko-bułgarskim, gdzie obserwuje się odpływ ludności, w związku z czym ich opustoszałym tradycyjnym budynkom z kamienia, gliny i wikliny grozi rozpad. — Założeniem projektu jest pokazać mieszkańcom, że rekonstruując, naprawiając i rewitalizując budynki, można przekształcić opustoszałe wioski w miejsca atrakcyjne dla zrównoważonego ruchu turystycznego. Warunkiem jest to, żeby to było autentyczne, a nie udawane. Żeby było zgodne z tradycją, wykonane tradycyjnie, z tradycyjnych materiałów i tradycyjnymi technikami rękodzielniczymi — wyjaśnia…

październik052025

„Beskidziocy” w ramach środowych spacerów z cyklu „nasze okolice znane nieznane” wędrowali po Sibicy

SIBICA / Deszczowa aura środy 1 października nie zniechęciła turystów zrzeszonych w Poleskim Towarzystwie Turystyczno-Sportowym "Beskid Śląski" w RC do spaceru po Sibicy. Po swojej rodzinnej wiosce oprowadził, opowiadając o historii miejscowości, Tadeusz Lipa. Spacer odsłonił wielowarstwową historię Sibicy od nieistniejących dziś gospód i warsztatów, przez szkolne perypetie, po ślady dawnych rozwiązań wodnych i kościelne tradycje. A wszystko to opowiedziane z perspektywy mieszkańca, który „zna każdy kamień”. Dzięki temu uczestnicy zobaczyli dzielnicę nie tylko oczami przechodnia, ale i uchem lokalnej historii. Trasa i miejsca Całkiem spora grupa chętnych do poznania Sibicy zebrała się rano, o godz. 9:45 na przystanku autobusowym Czeski Cieszyn, Sibica, samoobsługa. Stamtąd wyruszyli na 3,3-kilometrowy spacer po Sibicy. Po drodze przewodnik wskazywał miejsca dawnych zakładów i punktów usługowych: mleczarni, masarni, Domu PZKO, a także kilku gospód. Wspominał o zakładzie fryzjerskim i piekarni „u Koczego”, gdzie – jak mówił – mieszkańcy dopiekali kołacze w rozgrzanym, szamotowym piecu. Szkolne losy Istotnym wątkiem była szkolna przeszłość Sibicy. Jak opowiadał Lipa, szkoła funkcjonowała w…

październik042025

Banat. Czeskie wioski w sercu Rumunii odwiedzili młodzi podróżnicy Zaolzia [NAGRANIE]

FRYSZTAT / W czwartkowe popołudnie 2 października odwiedzając Oddział Polskiej Literatury Biblioteki Miejskiej w Karwinie Frysztacie posłuchać można było o... czeskich góralach od pokoleń mieszkających w rumuńskiej obecnie części Karpat. W wirtualną podróż do Banatu słuchaczy zabrali Karolina i Jakub Podżorni. Spotkanie zorganizowano w ramach cyklu spotkań podróżniczych "Podróże marzeń". Na wstępie Jakub Podżorny przybliżył słuchaczom kontekst historyczny. Wyjaśnił, skąd w sercu rumuńskich Karpat wzięli się Czesi. Przybliżył, iż wyjechali, by zasiedlić tamte tereny w latach 20. XIX wieku. — Kiedy w latach dwudziestych XIX wieku wojska austriackie wyparły Turków osmańskich z tego terytorium, a monarchia uzyskała nową granicę państwową w Karpatach, musiała osiedlić i strzec jej lojalną ludnością. Osadnikom obiecano przyjemne życie, ziemię pod uprawę i tymczasowe umorzenie podatków. Kilkadziesiąt biednych rodzin z Czech Środkowych i Zachodnich usłyszało tę obietnicę, sprzedało swój skromny dobytek i wyruszyło w podróż życia w poszukiwaniu lepszego życia. Do Wiednia, pieszo, do podnóża Karpat Banackich, płynąc wzdłuż Dunaju. Jakież było ich zdziwienie, gdy zamiast obiecanych…

październik042025

Oddział Górali Śląskich Związku Podhalan obchodził jubileusz XX-lecia. W jego strukturach funkcjonuje także ognisko zaolziańskie

WISŁA / W sobotę 27 września w Wiśle świętowano 20-lecie Oddziału Górali Śląskich Związku Podhalan. Obchody rozpoczęły się nabożeństwem ekumenicznym w Kościele Ewangelicko-Augsburskim św. Piotra i Pawła. Następnie przeniosły się do Amfiteatru im. Stanisława Hadyny, gdzie jubileusz uczcili licznie zebrani goście, przedstawiciele samorządów, zespoły regionalne i mieszkańcy. Uroczystości towarzyszyły poczty sztandarowe, modlitwa oraz część artystyczna. Zaprezentowano również historię oddziału i uhonorowano osoby szczególnie zasłużone. Spotkanie było okazją do rozmów o tradycji, wymiany doświadczeń oraz wspólnego świętowania przy muzyce, tańcu i w góralskich strojach. Związek z tradycją Związek Podhalan to organizacja zrzeszająca górali z regionu karpackiego, założona w 1919 roku i reaktywowana w 1959. Jej celem jest pielęgnowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego. Oddział Górali Śląskich powstał 20 lat temu jako jedna z jednostek organizacyjnych związku. Zaolzie w strukturach Związku W strukturach Związku działa również ognisko góralskie z Zaolzia. – Współpracujemy ze Związkiem Podhalan już od wielu lat. Regularnie uczestniczymy w ich wydarzeniach i czujemy się tam bardzo dobrze. Cieszy nas świadomość,…

październik032025

Plebiscyt „Tacy Jesteśmy”. Zobacz, na kogo w tym roku można głosować

REGION / Przed nami kolejna edycja plebiscytu "Tacy Jesteśmy". Uroczysta gala odbędzie się w niedzielę 9 listopada w Ośrodku Kultury „Strzelnica” w Czeskim Cieszynie. Podczas wieczoru galowego finaliści pokażą próbkę swego talentu. Oczywiście wręczone zostaną też nagrody. Plebiscyt „Tacy Jesteśmy” to sztandarowa inicjatywa Kongresu Polaków w Republice Czeskiej, służąca uhonorowaniu osób, organizacji i przedsięwzięć związanych z Zaolziem, które w wyjątkowy sposób promują polską kulturę i tradycję regionu. W tym roku kapituła, złożona z członków Rady Kongresu, wskazała dziewięciu nominowanych. Oto oni: Helena Hampalowa Nominowana za wybitne osiągnięcia muzyczne w grze na skrzypcach. Talent i wyjątkowa wrażliwość artystyczna rodzi się z miłości do muzyki. Trzynastoletnia skrzypaczka w swej karierze zdobyła wiele prestiżowych nagród. Na swym koncie ma ponad dwadzieścia zwycięstw w różnych konkursach muzycznych. Helena jest obecnie uczennicą ósmej klasy szkoły podstawowej w Suchej Górnej. Skrzypce stały się dla niej radością życia. Nataniel Kluz Nominowany za zdobycie pierwszego miejsca w konkursie fotograficznym „Objektiv 2024” w kategorii uczniów od 7 do 12…

październik022025

Sezon „hubertusów” wystartował. W Koszarzyskach pojawiło się prawie 40 koni i jeźdźców

KOSZARZYSKA / Hubertusowe gonitwy za „lisem” stały się tradycyjnym corocznym świętem jeździeckim. Organizowane w wielu stajniach i klubach stanowią okazję do spotkania pasjonatów jeździectwa i wspólnej zabawy. Choć wspomnienie św. Huberta w Kościele katolickim przypada 3 listopada, imprezy w środowiskach, których jest patronem, odbywają się już od października. W naszym regionie jako jedna z pierwszych świętuje stajnia „Nad Kopytną” w Koszarzyskach – tradycyjnie w ostatnią sobotę września. Zabawa polega na tym, że jeden z jeźdźców ma przypiętą do ramienia lisią kitę i ucieka, a zadaniem pozostałych jest go dogonić i pochwycić za kitę. Zostaje ona przyczepiona w taki sposób, by po pociągnięciu pozostała w rękach zdobywcy. Ten, komu się to uda, zostaje zwycięzcą hubertusowej gonitwy. Gonitwa rozgrywana jest na wyznaczonym terenie, najczęściej na dużej łące. Uczestnikom nie wolno wyjeżdżać poza określony obszar. Tradycja gonitw za lisem wywodzi się z Anglii, a więc ze stylu jeździectwa angielskiego. Od dawna jednak przyjęła się w Polsce i z czasem przybrała formę zabawy, w…

październik012025

Akademia Obrzędowości Dorocznej w Cieszynie. Wykład prof. Daniela Kadłubca o StanisławieHadynie [nagranie]

CIESZYN / W czwartek 25 września w sali widowiskowej Domu Narodowego w Cieszynie odbyło się spotkanie w ramach Akademii Obrzędowości Dorocznej pod tytułem „Stanisław Hadyna – twórca uniwersalny”. Wykład – wygłoszony dokładnie w dniu urodzin Stanisława Hadyny – przedstawił prof. Karol Daniel Kadłubiec. Akademia Obrzędowości Dorocznej to nowy cykl spotkań z wybitnym znawcą kultury, tradycji i języka Śląska Cieszyńskiego, profesorem Danielem Kadłubcem, organizowany w ramach działalności Centrum Folkloru Śląska Cieszyńskiego COK „Dom Narodowy”. Tematem pierwszego wykładu w cyklu była postać Stanisława Hadyny (ur. 25 września 1919 r. na Karpętnej) – twórcy światowej sławy zespołu „Śląsk”, a także kompozytora, dramaturga i pisarza. Dla tych, którzy nie mogli wziąć udziału w wykładzie, a chcieliby go wysłuchać, mamy nagranie. Wysłuchać można go tutaj:

wrzesień292025

Sekcja Ludoznawcza PZKO w Wilamowicach. Szlakiem strojów, dziedzictwa i kultury miasta

WILAMOWICE / W sobotę 13 września członkowie Sekcji Ludoznawczej Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego w RC wybrali się na wycieczkę poznawczą do Wilamowic. Zwiedzanie zaczęli w Muzeum Kultury Wilamowskiej, a następnie przeszli spacerem po miasteczku. Oprowadzał ich Tymoteusz Król ze Stowarzyszenia „Wilamowianie”. Na wstępie uczestnicy wycieczki usłyszeli o 96-letniej tradycji miejscowego zespołu regionalnego, lekcjach muzealnych i warsztatach szycia strojów wilamowskich. - Nawet osoby, które nigdy wcześniej nie szyły, z zajęć wychodzą z gotowym strojem – relacjonowano. Przewodnik podkreślał też, że śpiew to codzienna praktyka, a nie tylko scena: „To samo śpiewa się przy ognisku, przy gorzałce”. Tożsamość i początki Wilamowian W muzealnym wprowadzeniu Tymoteusz Król akcentował filary tożsamości: strój, język, tradycje i zwyczaje oraz silne poczucie odrębności. Przedstawił też różne mity o pochodzeniu mieszkańców, wskazując na ich ideologizację, i wyjaśniał, że osadnictwo nastąpiło na terenach leśnych, zanim ukształtowały się pojęcia Polska i Niemcy. - Dla Wilamowian obcymi są i Niemcy, i Polacy - wyjaśnił. Jak przekazał, Wilamowice powstały w 2. połowie XIII…

wrzesień292025

Dzień Farmera w Olbrachcicach po raz siódmy. Dochód pójdzie na szkolną jurtę

OLBRACHCICE / W szkole w Olbrachcicach odbył się Dzień Farmera – impreza, którą placówka organizuje we współpracy z Macierzą Szkolną w RC. Jak podkreśliła dyrektor Jolanta Kożusznik, to już siódma edycja wydarzenia, a cały dochód zasili brakującą kwotę na zakup jurty do ogrodu szkolnego. – Jesteśmy o krok od celu. Dziękujemy rodzinom za przekazane plony i życzymy miłego popołudnia – mówiła. Rodziny, sąsiedzi i znajomi przynieśli z domowych ogródków owoce, warzywa oraz przetwory, które dzieci sprzedawały przy stoiskach, ucząc się przy tym obsługi klienta, liczenia i posługiwania się pieniędzmi. Uczniowie pracowali w grupach, rotacyjnie prowadząc sprzedaż. Wcześniej, podczas lekcji matematyki, ćwiczyli kupieckie rachunki, a przygotowanie dekoracji i organizacja stoisk były częścią przygotowań do wydarzenia. Organizatorzy zadbali również o zaplecze dla uczestników: od początku spotkania czekały kawa i ciasto, a później serwowano także zupę i paluszki. Na piętrze przygotowano kącik dla najmłodszych – z dywanem, pufami i grami – z prośbą, by dzieci przebywały tam pod opieką dorosłych. O godzinie 16.00…

wrzesień252025

Cieszyński wątek Powstania Warszawskiego. Muzeum Śląska Cieszyńskiego przypomniało losy uczestników związanych z regionem [nagranie]

CIESZYN / W środę, 24 września, w Muzeum Śląska Cieszyńskiego odbyło się kolejne z cyklu "Spotkań Szersznikowskich". Wykład o udziale osób ze Śląska Cieszyńskiego, w tym z Zaolzia, w Powstaniu Warszawskim przedstawił Maksymilian Stańczak, który zebrał rozproszone informacje z regionalnych wydawnictw i archiwów cyfrowych. – Jak dotąd udało mi się zidentyfikować prawie 50 osób pochodzących z naszego regionu albo z nim silnie związanych. Przynajmniej 14 z nich to Zaolziacy – mówił. Wśród omawianych postaci z Zaolzia znalazły się m.in.: lekarz Jan Władysław Kubisz z Gnojnika, który organizował szpitale polowe w czasie walk, chirurg Paweł Kubica z Łazów koło Orłowej, który uratował szpital św. Stanisława na Woli, czy lotnik Bernard Adamecki z Marklowic Dolnych, który zajmował się organizacją łączności i zrzutów dla AK. Stańczak przypomniał też inne biografie związane z regionem, jak działalność Józefa Grycza przy ocalaniu zbiorów Biblioteki. Nagranie wykładu udostępniamy poniżej. Po przedstawionej przez Maksymiliana Stańczaka prelekcji nie zabrakło głosów z sali. Dr Tadeusz Kania zauważył, że warto rozszerzyć…

wrzesień232025

Rzemiosło znów w centrum uwagi. Ruszyła 3. edycja Szkoły Rzemiosł Cieszyn

CIESZYN / W sobotę, 20 września, zainaugurowano 3. edycję Szkoły Rzemiosł Cieszyn. Uczestnicy rozpoczęli naukę w sześciu pracowniach, pod okiem wybitnych i utalentowanych mistrzów. Podczas piętnastu zjazdów będą oni zgłębiać tajniki tradycyjnych technik rzemieślniczych, własnoręcznie tworząc piękne i unikatowe przedmioty. Finał tegorocznej edycji zaplanowano na czerwiec 2026 roku i obejmie on zarówno wręczenie certyfikatów ukończenia dziesięciomiesięcznego kursu praktycznego, jak i wystawę prac uczestników. Sześć pracowni – kierunki Zajęcia odbywają się w pracowniach beskidzkiego haftu krzyżykowego, ceramiki, obróbki wełny, rusznikarstwa cieszyńskiego, introligatorstwa oraz snycerstwa. Program pracowni (część I) Uczestnicy pracowni beskidzkiego haftu krzyżykowego poznają między innymi historię haftu, jego kolorystykę oraz bogactwo motywów roślinnych, zwierzęcych i geometrycznych, które zdobiły tradycyjny strój regionalny. Uczestnicy pracowni ceramicznej zgłębią podstawy ręcznego modelowania naczyń z gliny garncarskiej, stworzą własne modele oraz wykonają własne formy gipsowe, które pozwolą na powielanie wybranych kształtów. Ważnym elementem zajęć będzie również pokazanie, jak zdobyte umiejętności można wykorzystać przy tworzeniu i prowadzeniu pracowni ceramicznej o profilu rewalidacyjnym. Program pracowni (część II)…

wrzesień222025

Zbigniew Kubeczka z wyróżnieniem w Ostrowie Wielkopolskim. Artysta znalazł się w gronie laureatów XIX Międzynarodowego Konkursu Małej Formy Graficznej i Ekslibrisu

OSTRÓW WIELKOPOLSKI / Zbigniew Kubeczka znalazł się w gronie uczestników XIX Międzynarodowego Konkursu Małej Formy Graficznej i Ekslibrisu w Ostrowie Wielkopolskim. Jego praca trafiła na wystawę pokonkursową, a dodatkowo została wyróżniona przez jury. O samym Zbigniewie Kubeczce pisaliśmy przy okazji jego autorskiej wystawy w Muzeum Drukarstwa w Cieszynie. W Ostrowie Wielkopolskim Zbigniew Kubeczka nie tylko został zakwalifikowany do wystawy pokonkursowej XIX Międzynarodowego Konkursu Małej Formy Graficzenj i Ekslibriusu, ale też został wyróżniony. Centrum ekslibrisu Prezydent miasta Beata Klimek, witając uczestników, podkreślała, że choć mała forma graficzna jest niewielka rozmiarem, niesie ogromny ładunek emocji, znaczeń i talentu. Zaznaczyła, że Ostrów Wielkopolski stał się międzynarodowym domem ekslibrisu i małej grafiki, do którego powracają artyści z najdalszych zakątków świata. W tegorocznej edycji zgłoszono 1597 prac autorstwa 492 artystów z 38 krajów, z czego 255 osób uczestniczyło w konkursie po raz pierwszy. – Wasza obecność dodaje temu wydarzeniu niepowtarzalnej atmosfery i potwierdza jego międzynarodowy prestiż – mówiła Beata Klimek. Informację o wyróżnieniu oraz dokumentację…

wrzesień222025

Trzanowice podziękowały za tegoroczne zbiory. Tutaj dożynki nie są tylko inscenizacją, bo we wsi wciąż żyją i pracują rolnicy

TRZANOWICE / W sobotę 20 września odbyło się doroczne święto plonów przygotowane przez Miejscowe Koło Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego Trzanowice przy wsparciu gminy. W Trzanowicach tradycyjne dożynki nie są jedynie pokazem dawnych obyczajów. W wiosce nadal nie brakuje gospodarzy, którzy na co dzień zajmują się uprawą pól i ogródków, dlatego na koniec lata mają za co dziękować. Jak co roku obchody rozpoczął korowód, na którego czele jechali gospodarze w bryczce. Za nimi pojawiły się zaprzęgi konne, a następnie przyozdobione traktory i maszyny rolnicze. Obrządek dożynkowy i występy na scenie Główną częścią programu był obrządek dożynkowy z przekazaniem wieńca i chleba. Rolę gospodarzy od jedenastu lat pełnią Gabriela i Ryszard Jochymkowie. Na scenie wystąpiły zespoły „Trzanowice” i „Dziecka z Trzanowic”, które przygotowały także osobne programy artystyczne. Później publiczność mogła także zobaczyć występy uczniów z miejscowej czeskiej szkoły oraz Szkoły Podstawowej im. Jana Kubisza w Gnojniku, do której uczęszczają polskie dzieci z Trzanowic. Następne punkty programu artystycznego na scenie zapewniły Zespół Folklorystyczny „Bystrzyca”,…

wrzesień222025

Krew bez granic. Mobilne oddawanie krwi w Czeskim Cieszynie także dla dawców z Polski

CZESKI CIESZYN / W środę 24 września w przestrzeniach Rehabilitacyjnej Ambulatorii Szpitala AGEL w Czeskim Cieszynie, położonej blisko czesko-polskiej granicy, odbędzie się mobilny pobór krwi prowadzony przez AGEL Transfúzní službu. Po raz pierwszy krew będą mogli oddać również obywatele Polski. Polacy wśród dawców Warunkiem dla cudzoziemców jest zrozumienie czeskojęzycznego kwestionariusza oraz posiadanie europejskiej karty ubezpieczenia zdrowotnego. - Cieszymy się, że nasz projekt mobilnych odbiorów w ciągu zaledwie pół roku znacząco się rozwinął i teraz symbolicznie przekracza granice. Zaproszenie kierujemy więc nie tylko do mieszkańców Czeskiego Cieszyna i okolic, ale także do polskich dawców – mówi MUDr. RNDr. Michal Řiháček, Ph.D., lekarz i dyrektor AGEL Transfúzní služby. Jak się zarejestrować Pobór krwi odbędzie się w środę 24 września od godziny 7:30. Zainteresowani, zarówno ci, którzy oddawać krew będą po raz pierwszy, jak i osoby już oddające krew, powinni wcześniej się zarejestrować. Rejestracja odbywa się online na stronie https://rezervacedarce.agel.cz/, gdzie każdy wybiera swój termin. - Aby zapewnić jak najlepszą organizację i komfort…

wrzesień212025

Mocne powakacyjne wejście MUR-u. Słuchacze długo dyskutowali po prelekcji Ireny Bogocz na temat krajobrazu językowego [nagranie]

CZESKI CIESZYN / Pierwszy powakacyjny wykład Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego ZG PZKO w Republice Czeskiej poruszył temat wyjątkowo ważny i bliski wielu Polakom z Zaolzia. Nic dziwnego, że 18 września uczestnicy długo po zakończeniu nie opuszczali klubu „Dziupla”, gdzie odbyło się spotkanie. – Tak długo po wykładzie jeszcze nigdy nie zostaliśmy – podsumowała prowadząca MUR Ewa Sikora. Tym, co szczególnie poruszyło słuchaczy, był wykład doc. PhDr. Ireny Bogocz zatytułowany „Krajobraz językowy (teksty wokół nas)”. Dla osób, które nie mogły wziąć udziału w spotkaniu, tradycyjnie przygotowaliśmy nagranie.