E-mail: sylwia@zwrot.cz

    W pierwszym artykule na temat dopełniacza wprowadziliśmy nadrzędną zasadę, że „dopełnienie, które w zdaniu twierdzącym ma formę biernika, w zdaniu zaprzeczonym przybiera postać dopełniacza”. Dzisiaj zajmiemy się zagadnieniem łączliwości składniowej czasowników z przypadkami.

    Przeciętny zjadacz chleba nie zastanawia się nad tym, czy czasownik szukać łączy się z rzeczownikiem w bierniku (kogo? co?) czy w dopełniaczu (kogo? czego?). Gdy żyjemy w Polsce i posługujemy się językiem polskim na co dzień, szczegółowa wiedza na temat łączliwości czasowników z przypadkami nie jest nam do niczego potrzebna.

    Większość rodzimych użytkowników języka polskiego nabywa umiejętność poprawnego łączenia czasowników (przynajmniej tych podstawowych) z wybranym przypadkiem w szkole podstawowej. Oczywiście sprawa komplikuje się, gdy na co dzień stykamy się z innym językiem słowiańskim, w którym czasowniki o tym samym znaczeniu co w języku polskim, wymagają użycia innego przypadka.

    Na Zaolziu najczęściej zdarza się niepoprawne użycie biernika, zamiast dopełniacza, np.

    Brakuje adres. Poprawnie: Brakuje adresu.

    Przestrzegać regulamin. Poprawnie: Przestrzegać regulaminu.

    Potrzebuję urlop. Poprawnie: Potrzebuję urlopu.

    Warto więc zapamiętać, jakie czasowniki wymagają użycia rzeczownika w dopełniaczu, a nie w bierniku. Z dopełniaczem łączą się między innymi takie czasowniki jak: szukać, przestrzegać, brakować, unikać, potrzebować, używać, słuchać, pilnować, dolewać. Przykłady:

    • Szukam (czego?) telefonu.
    • Przestrzegam (czego?) prawa.
    • Brakuje (czego?) gotówki.
    • Unikam (czego?) kłopotów.
    • Potrzebuję (czego?) odpoczynku.
    • Używać (czego?) długopisu
    • Słuchać (czego?) muzyki
    • Pilnować (kogo?) dziecka
    • Dolewać (czego?) mleka.

    Czasowników wymagających rzeczownika w dopełniaczu jest o wiele więcej. Niestety łączliwość czasowników z określonymi przypadkami nie podlega ścisłym regułom, według których moglibyśmy je w prosty sposób opanować. Niektóre czasowniki wymagają użycia biernika, inne dopełniacza, a jeszcze inne celownika, narzędnika lub miejscownika. Jedynym sposobem gwarantującym poprawne użycie danej konstrukcji, gdy nie jesteśmy pewni swojego wyboru, jest skorzystanie ze słownika.

    (SG)

    Tagi: , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      Bal Śląski w obiektywie Mariana Siedlaczka
      styczeń292023

      Bal Śląski w obiektywie Mariana Siedlaczka

      Uczczono pamięć żołnierzy poległych w bitwie pod Skoczowem. Złożono kwiaty pod pomnikiem oraz na grobach ofiar wojny 1919 roku
      styczeń292023

      Uczczono pamięć żołnierzy poległych w bitwie pod Skoczowem. Złożono kwiaty pod pomnikiem oraz na grobach ofiar wojny 1919 roku

      Prezydent Andrzej Duda rozmawiał z Petrem Pavlem. Zaprosił go do Polski
      styczeń282023

      Prezydent Andrzej Duda rozmawiał z Petrem Pavlem. Zaprosił go do Polski

      CZECHY: Nowym prezydentem będzie Petr Pavel. Osobiście przyjechała go wesprzeć prezydent Słowacji
      styczeń282023

      CZECHY: Nowym prezydentem będzie Petr Pavel. Osobiście przyjechała go wesprzeć prezydent Słowacji

      WYBORY PREZYDENCKIE: Lokale wyborcze zamknięte. Zobacz, jak głosowano w twojej gminie
      styczeń282023

      WYBORY PREZYDENCKIE: Lokale wyborcze zamknięte. Zobacz, jak głosowano w twojej gminie

      Dzień Babci i Dziadka w przedszkolu w Sibicy. Dzieci przygotowały zimową bajkę i piękne prezenty
      styczeń282023

      Dzień Babci i Dziadka w przedszkolu w Sibicy. Dzieci przygotowały zimową bajkę i piękne prezenty

      Z Katowic polecieć będzie można do Armenii. Lotnisko w Pyrzowicach uruchomiło nowe połączenie
      styczeń282023

      Z Katowic polecieć będzie można do Armenii. Lotnisko w Pyrzowicach uruchomiło nowe połączenie

      Piotr Cywiński: Warszawska Wola, Zamojszczyzna, Oradour i Lidice dziś nazywają się Bucza, Irpień, Hostomel, Mariupol i Donieck
      styczeń272023

      Piotr Cywiński: Warszawska Wola, Zamojszczyzna, Oradour i Lidice dziś nazywają się Bucza, Irpień, Hostomel, Mariupol i Donieck

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2022.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.