E-mail: sylwia@zwrot.cz

    Będąc na Zaolziu pierwszy raz, można odnieść wrażenie, że jest to kraina pełna genialnej młodzieży. Dlaczego? Bo uczniowie szkoły średniej to studenci.

    Przystępując do napisania tego tekstu, zaczęłam go słowami: dzisiaj będzie krótko. I bardzo szybko okazało się, że jednak nie będzie, bo sprawa jest bardziej skomplikowana niż wydaje się na pierwszy rzut oka.

    Jak podają współczesne słowniki języka polskiego ‚student’ to osoba, która uczy się w szkole wyższej. Studenci studiują więc na przykład na Akademii Sztuk Pięknych, Uniwersytecie Śląskim czy Politechnice Wrocławskiej. Natomiast w szkołach podstawowych i średnich uczą się uczniowie.

    Skąd więc wzięło się na Zaolziu określenie ‚student’ stosowane w przypadku ucznia szkoły średniej? Od biedy można by było uznać, że jest to zapożyczenie z języka czeskiego. Jednak, czy aby na pewno?

    Kalka językowa czy archaizm

    Wskazówką w rozwiązaniu tej zagadki jest nie tylko Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego, ale też moje mgliste wspomnienia z dzieciństwa, gdy mój dziadek (rocznik 1919), mówił do mnie po przyjściu ze szkoły, że idzie „sztudynt”.

    Okazuje się, że dawniej w języku polskim słowo ‚student’ oznaczało właśnie ucznia szkolnego. Funkcjonujące w gwarze słowa ‚studynt’ i brzmiące z niemiecka ‚sztudynt’ są więc jak najbardziej uzasadnione. Możemy wnioskować, że te dwa słowa to raczej zachowane w gwarze archaizmy, które mają swoje źródło w języku niemieckim, a nie kalki językowe z języka czeskiego.

    Pamiętajmy jednak, że jeżeli mówimy po polsku i odbiorcą naszego komunikatu jest osoba nie znająca gwary, musimy użyć słowa ‚uczeń’. Jest to jedyne właściwe określenie osoby, która uczy się w szkole podstawowej, zawodowej lub średniej. Jeżeli zaczniemy ucznia nazywać studentem, nasz polski rozmówca wpadnie w konsternację.

    Tagi: ,

      Komentarze


      Czytaj również


      Świąteczne widowisko dzieci z przedszkola przy ul. SNP w Trzyńcu zachwyciło publiczność. Dzieci wystawiły bajkę „Królowa Śniegu”
      grudzień032022

      Świąteczne widowisko dzieci z przedszkola przy ul. SNP w Trzyńcu zachwyciło publiczność. Dzieci wystawiły bajkę „Królowa Śniegu”

      Sztuczna czy prawdziwa? Zapytaliśmy leśnika, jaką choinkę wybrać [WYWIAD]
      grudzień032022

      Sztuczna czy prawdziwa? Zapytaliśmy leśnika, jaką choinkę wybrać [WYWIAD]

      Retransmisja Koncertu Niepodległości „Silesia“ w Katowicach. Koncert można obejrzeć on-line już jutro
      grudzień032022

      Retransmisja Koncertu Niepodległości „Silesia“ w Katowicach. Koncert można obejrzeć on-line już jutro

      Koncert pod gwiazdami. Planetarium Centrum Nauki Kopernik zaprasza na koncert na żywo Janka Traczyka
      grudzień022022

      Koncert pod gwiazdami. Planetarium Centrum Nauki Kopernik zaprasza na koncert na żywo Janka Traczyka

      Macierz Szkolna gościła w konsulacie w Ostrawie. Podsumowano działalność i zarysowano plan na przyszłość
      grudzień022022

      Macierz Szkolna gościła w konsulacie w Ostrawie. Podsumowano działalność i zarysowano plan na przyszłość

      Pozycja do kreatywnego pisania. Start! Młodzież „Gimpla” i Akademii Handlowej wzięła udział w ciekawych warsztatach
      grudzień022022

      Pozycja do kreatywnego pisania. Start! Młodzież „Gimpla” i Akademii Handlowej wzięła udział w ciekawych warsztatach

      Święta pachną pomarańczą. Zobacz, jak owocują drzewa egzotyczne w ostrawskim zoo
      grudzień022022

      Święta pachną pomarańczą. Zobacz, jak owocują drzewa egzotyczne w ostrawskim zoo

      Miejscowe Koło PZKO w Gródku zaprasza wszystkich do sprzedaży oraz zakupu książek
      grudzień022022

      Miejscowe Koło PZKO w Gródku zaprasza wszystkich do sprzedaży oraz zakupu książek

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.