„Beskidziocy” na szlaku. Dwudniowy Rajd Zimowy im. Milana Walacha
REGION / W minioną sobotę i niedzielę turyści i sympatycy skupieni wokół Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Sportowego "Beskid Śląski" w Republice Czeskiej wybrali się na dwudniowy Rajd Zimowy im. Milana Walacha. Z decyzją, czy, zgodnie z planem, rajd odbędzie się na nartach biegowych czy pieszo czekano do ostatnich dni przed wymarszem. Ostatecznie, jako że w ostatniej chwili przed planowanym rajdem w górach pojawiło się trochę świeżego śniegu, turyści zabrali na trasę biegówki, ale również, na wypadek oblodzonej trasy, raczki na buty. Na dwudniowy rajd wybrała się zgrana, wiekowo zróżnicowana grupa uczestników. — Zimowa aura sprzyjała. Podczas tras pierwszego i drugiego dnia kilkakrotnie zatrzymywaliśmy się na krótki odpoczynek i regenerację sił. Schronisko na Švarnej Hance, czyli nasze miejsce noclegu, okazało się przytulne, choć w pokojach panował chłód, dlatego wieczorny czas spędziliśmy w nagrzanej restauracji, grając w grę Nazwy kodowe (Krycí jména). Wszyscy wrócili zmęczeni, ale zadowoleni, z poczuciem dobrze spędzonego czasu w górach — relacjonuje Wanda Farnik. Trasy, jakie pokonali "Beskidziocy" Gdyby ktoś…
Inny obraz wojny. Władysława Magiera o swej najnowszej powieści [WYWIAD]
Władysława Magiera opowiada o swojej najnowszej powieści I zamilkły fortepiany. Książka została oparta na autentycznych wspomnieniach kobiet ze Śląska Cieszyńskiego. Autorka przybliża w niej wojenne losy bohaterek związanych m.in. z działalnością wywiadowczą Armii Krajowej. Mówi także o wykorzystanych źródłach oraz o mniej znanym obrazie II wojny światowej. Z czytelnikami spotka się 4 lutego o godz. 17.00 w Księgarni u Wirthów w Czeskim Cieszynie. Niedawno ukazała się Twoja kolejna powieść w zbeletryzowanej formie opowiadająca o wojennych losach kobiet związanych ze Śląskiem Cieszyńskim. Rozumiem, że choć to powieść, to główne postacie i wątki historyczne są autentyczne? Oczywiście. Jak zawsze do tej pory w moich książkach. Skąd wziął się pomysł akurat na te bohaterki ich wojenne losy, które stały się osią książki? Kiedy pisałam biografie do „Cieszyńskiego Szlaku Kobiet” i „Szlaku Kobiet Śląska Cieszyńskiego” to podczas różnych spotkań autorskich panie podpowiadały mi, o kim mogłabym napisać. Między innymi padły wtedy te nazwiska. Mało tego, dostałam nawet materiały, które one pozostawiły, przekazane przez dalszych…
„Ro(c)k na vsi”. Nowy spektakl Teatru Cieszyńskiego z udziałem zespołu Čechomor
CZESKI CIESZYN / Najnowszy spektakl, jaki zobaczyć można w Teatrze Cieszyńskim to "Ro(c)k na vsi". Przedstawienie z udziałem zespołu Čechomor wyreżyserował Petr Kracik, dyrektor teatru. Zaangażował w nim oprócz aktorów Sceny Czeskiej i muzyków z zespołu Čechomor także aktorkę Sceny Polskiej, dzieci z kółka teatralnego oraz gości spoza stałej ekipy teatralnej. Premiera spektaklu odbyła się 31 stycznia. Przedstawienie przygotowano równolegle z trwającym w tym czasie rozległym remontem budynku Teatru Cieszyńskiego, co, jak podkreśla dyrektor, znacząco wpłynęło na sposób pracy zespołu. – Było do zrealizowania wszystko naraz: sam remont teatru i przygotowanie premiery „Ro(c)k na vsi”. W najtrudniejszych miesiącach, kiedy przywracaliśmy teatr do normalnego funkcjonowania, równolegle trwały próby. Dla mnie najważniejsze jest to, że udało się zrealizować obie te rzeczy – powiedział Petr Kracik. Čechomor na scenie i tempo prób Zapytany o trudności logistyczne reżyser podkreślał, że realizacja takiego przedsięwzięcia nie była dla zespołu nowością. Jedynym bardziej skomplikowanym elementem była współpraca z zespołem Čechomor, który dołączył do prób dopiero w końcowej…
Nowoczesna architektura Warszawy w obiektywie Romana Dzika. Stolica Polski widziana z innej perspektywy
CZESKI CIESZYN / Do 24 lutego w czeskocieszyńskim klubie „Dziupla”, prowadzonym przez Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej, prezentowana jest wystawa fotograficzna. Na zdjęciach Romana Dzika możemy oglądać Warszawę. Wystawa zatytułowana jest „Warszawa nowoczesna”. Co chciałeś na swych zdjęciach pokazać? Chciałem pokazać architekturę, skupiając się na tak zwanym Warszawskim Manhattanie, czyli tych najnowocześniejszych drapaczach chmur. Architektura zawsze mi się podobała. Co cię zainspirowało do spojrzenia na stolicę Polski właśnie z tej perspektywy? Warszawa w 2023 roku wygrała konkurs na najlepszą stolicę do zwiedzania w Europie. Za nią zostały Ateny, Praga i inne miasta. Pomyślałem więc, że coś w tym jest. A że miałem możliwość przenocowania u znajomych w Warszawie, uznałem, że warto to wykorzystać na osobisty plener fotograficzny. Zwiedzanie miast zazwyczaj kojarzy się ze skupianiem się na zabytkach. Tymczasem ty pokazujesz najnowsze budynki… No właśnie. Ja chciałem sfotografować te najnowocześniejsze budynki ze swojej pozycji i pokazać ludziom, że jeżdżąc do Warszawy, warto znaleźć czas, żeby popatrzeć na to miasto troszkę inaczej. Żeby podnieść oczy, ewentualnie zabrać…
„Beskidziocy” wybrali się na Spacer Śladami hokeja w Trzyńcu
TRZYNIEC / W ramach kolejnego z cyklu środowych spacerów członkowie i sympatycy Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Sportowego "Beskid Śląski" w Republice Czeskiej 28 stycznia wybrali się na Spacer Śladami hokeja w Trzyńcu , którego punktem kulminacyjnym było zwiedzenie Werk Areny. Wycieczka rozpoczęła się o godz. 10:45 przed dworcem kolejowym w Trzyńcu, czyli starym dworcu koło huty. Kierownik wycieczki Eugen Dubiel prowadził grupę chętnych trasą śladami historii hokeja na lodzie w Trzyńcu do współczesnej Werk Areny. Długość trasy, jaką przeszli "Beskidziocy" to około 3,5 km. zwiedzania hali trwało około jednej godziny. Wierszowana relacja z wycieczki autorstwa Janki Jasińskiej Tradycyjnie Janka Jasińska, jedna z członkiń PTTS, podsumowała wyprawę wierszem. Są w pobliżu miejsca jeszcze niepoznane, tylko w telewizji czasem oglądane.Idziemy zobaczyć obiekty sportowe, w których lód a na nim kije hokejowe.Po drodze historia ciekawie podana, co przy dużym „stawie” się rozpoczynała.Arena od góry aż w dół do piwnicy, ciekawostek tyle, że trudno policzyć. Praktyczne wskazówki, gdyby ktoś chciał pójść śladem "Beskidzioków" Z tymi, którym spodobał się pomysł "Beskidzioków" na wycieczkę,…
Dzisiaj przypada 107. rocznica walk o Stonawę w 1919 roku. Wczoraj delegacje złożyły kwiaty na grobach poległych
STONAWA / Dzisiaj, 26 stycznia, przypada 107 rocznica walk o Stonawę podczas wojny ośmiodniowej w 1919 roku. Poległo w niej 21 obrońców Stonawy - żołnierzy i milicjantów. Kilku z nich padło ofiarami zbrodni wojennej, jaką na rannych i jeńcach popełnili żołnierze wojsk czechosłowackich. Podczas walk o Stonawę nie obyło się także bez ofiar wśród ludności cywilnej. Pamięć ofiar, jak co roku, uczcili stonawscy polscy działacze. Po mszy odprawionej w kościele p.w. św. Marii Magdaleny w intencji poległych delegacje udały się na pobliski cmentarz katolicki. — Przychodzimy tutaj nie po to, by rozpamiętywać przyczyny konfliktu, i tej krótkiej wojny, ale by upamiętnić tych, którzy pozostali wierni słowom przysięgi żołnierskiej i danemu rozkazowi. Wiemy, że są tutaj pochowani żołnierze 12 i 8 wadowickiego Pułku Piechoty Wojska Polskiego oraz milicjanci i ochotnicy, którzy stanęli do walki o wolność i o granice południowe Rzeczpospolitej Polskiej. Dziś pragnę podziękować tym wszystkim, którzy kultywują pamięć, ale przede wszystkim dbają o mogiły, o miejsce doczesnego spoczynku. Panu…
Głos Ziemi Cieszyńskiej’ ma 70 lat. Na wystawie: archiwalne numery, zdjęcia i dawne narzędzia pracy dziennikarzy
CIESZYN / Wystawę „70 lat Głosu Ziemi Cieszyńskiej – historia, która trwa” oglądać można w Muzeum Drukarstwa w Galerii "Przystanek Grafika". Podczas wernisażu, jaki odbył się 21 stycznia, zarówno obecni, jak i byli pracownicy gazety, a także jej czytelnicy, dzielili się swoimi wspomnieniami związanymi z "Głosem". W gablotach natomiast obejrzeć można zarówno archiwalne numery, zdjęcia sprzed lat, jak i sprzęt, jakim na co dzień dawniej pracowali dziennikarze. Maszyna do pisania, dyktafon na kasety magnetofonowe, aparaty fotograficzne na klisze oraz same klisze fotograficzne, matryce winiet, papierowe makiety gazety — to tylko część eksponatów prezentowanych w gablotach. Wśród nich można zobaczyć także sprzęt używany na co dzień w redakcjach jeszcze dwadzieścia lat temu. Znajdują się tam m.in. linijka służąca do obliczania, ile miejsca w szpaltach zajmie dany tekst, oraz wzorniki dostępnych czcionek. Wśród zdjęć prezentowanych na wystawie znajdują się zarówno te, które były publikowane na łamach gazety, jak i fotografie dokumentujące codzienną pracę redakcji. W antyramach zawieszonych na ścianach sal wystawowych Muzeum…
Spacer Szersznikowski śladami walk o Stonawę w wojnie ośmiodniowej 1919 roku. Temat przybliżyli Bohdan Prymus i Daniel Korbel [nagranie]
STONAWA / 26 stycznia 1919 roku podczas ośmiodniowej wojny polsko-czechosłowackiej stoczono zaciętą bitwę o Stonawę. Poległo 21 polskich obrońców Stonawy, w tym kilku stało się ofiarami zbrodni wojennych dokonanych przez wojsko czechosłowackie. Tamte wydarzenia Bohdan Prymus z Miejscowego Koła PZKO w Stonawie i historyk Daniel Korbel przybliżyli podczas zorganizowanego w sobotę 24 stycznia przez Muzeum Śląska Cieszyńskiego spaceru po miejscach walk. Przedstawienie tematu w formie spaceru umożliwiało mówienie o przebiegu walk w konkretnych miejscach, w jakich się one rozegrały. Przy czym prowadzący spacer cały czas podkreślali, że topografia terenu te ponad sto lat temu przedstawiała się zupełnie inaczej, aniżeli dzisiaj. — Było tu znacznie mniej domów, a niektóre przysiółki, które kiedyś istniały, zostały całkowicie zlikwidowane — wyjaśniał Prymus. Obaj prelegenci zgodzili się na publikację nagrania audio wszystkiego, co podczas sobotniego spaceru mówili. Z tego względu również ci, którzy na nim nie byli, a chcieliby posłuchać, mają taką możliwość. Poniżej zamieszczamy pełne nagranie audio oraz mapkę, jaką otrzymali uczestnicy spaceru. Materiały…
Jeden życiorys w realiach czterech różnych systemów. Spotkanie z Jonaszem Milewskim w księgarni u Wirthów [NAGRANIE]
CZESKI CIESZYN / Czwartkowe popołudnie 22 stycznia spędzić można było w Klubie Polskiej Książki u Wirthów w Czeskim Cieszynie, słuchając pasjonującej opowieści o niezwykle nietuzinkowej osobie z bardzo zawiłym życiorysem. O Gabriele von Thun und Hohenstein, arystokratce związanej ze Śląskiem Cieszyńskim, którą zapamiętano jako "Dobra Pani" opowiadał Jonasz Milewski - autor książki "Dobra Pani w złym świecie". W zbeletryzowany sposób opisał całe życie głównej bohaterki. - Opowieść o hrabinie na przestrzeni lat to jeden życiorys w realiach czterech różnych systemów. Skrajnie różnych systemów. Jej życie zaczęło się w systemie arystokracji austro-węgierskiej, przeszło przez II Rzeczpospolitą Polską, przez trzecią rzeszę i nazizm a zakończyło się w komunistycznym wydaniu Polski — powiedział w podsumowaniu omawiania życiorysu Gabrieli. Więcej o książce pisaliśmy m.in. tutaj. Dla tych, którzy na spotkaniu być nie mogli, a chcieliby posłuchać autora, mamy nagranie Dzisiaj (piątek 23 stycznia) spotkanie we Frysztacie A jeżeli ktoś chciałby w spotkaniu uczestniczyć osobiście, nabyć książkę z autografem autora lub zadać mu pytania, to…
Już w najbliższą sobotę Zjazd Gwiaździsty. W Istebnej już szykują trasy biegowe!
REGION / 51. Zjazd Gwiaździsty odbędzie się 24 stycznia na Złotym Groniu w Istebnej. Zawody, w których biorą udział dzieci z wszystkich szkół podstawowych z polskim językiem nauczania w Republice Czeskiej, odbywać się będą w trzech kategoriach: slalom, snowboard i biegi. Właśnie dzisiaj wieczorem ekipa Władysława Martynka szykuje trasy biegowe! – Można powiedzieć, że warunki są idealne. Udało się znaleźć miejsce z naturalnym śniegiem, co w ostatnich latach raczej nie było możliwe - przekazał naszej redakcji Roman Martynek. Organizatorzy Zjazdu Gwiaździstego Organizatorem tegorocznych zawodów jest Polska Szkoła Podstawowa im. Wisławy Szymborskiej w Wędryni. Współorganizatorem zaś Kongres Polaków w Republice Czeskiej, Zarząd Główny Macierzy Szkolnej w Republice Czeskiej i Macierz Szkolna działająca przy trzynieckiej podstawówce. Zawody organizowane są dla uczniów szkół podstawowych z polskim językiem nauczania na Zaolziu. Warunkiem udziału w zawodach jest zgłoszenie uczestnika przez jego rodzica/opiekuna prawnego. Termin minął 15 stycznia. Współzawodnictwa w ośrodku Złoty Groń Wszystkie konkurencje odbędą się w ośrodku Złoty Groń w Istebnej. Slalom zostanie rozegrany…
Ostatni burmistrz całego Cieszyna. Jonasz Milewski o historii Wilhelma Koperberga [WYWIAD]
Z Jonaszem Milewskim rozmawiamy o pracy nad opowiadaniem poświęconym Wilhelmowi Koperbergowi, burmistrzowi Cieszyna z lat 1939–1945, którego życiorys odnalazł w archiwach Nadrenii i Westfalii. W rozmowie tłumaczy, dlaczego jego zdaniem trzeba przypominać także o tych postaciach, które nie mieszczą się w prostych kategoriach ofiara–zbrodniarz. Opublikowałeś jakiś czas temu opowiadanie o Wilhelmie Koperbergu, hitlerowskim burmistrzu Cieszyna. Skąd ten temat? Opowiadanie powstało, bo udało mi się dotrzeć do materiałów, które dały mi dużo wiedzy na temat jego życia w Cieszynie a także później, po wojnie. Opracowałem ten materiał w formie opowiadania. W polskich, polskojęzycznych materiałach nie ma dużo na temat Koperberga. Wilhelm Koperberg był burmistrzem Cieszyna praktycznie przez cały okres wojny. Przyjechał do Cieszyna we wrześniu 1939 roku, wyjechał 1 maja 1945 roku. A zbyt wielu informacji o nim nie było upublicznionych. Mało kto wiedział, co tu robił, czy był tylko zwykłym urzędnikiem, czy zbrodniarzem, jak jego historia wyglądała. Zacząłem więc grzebać na ten temat. I czego się dogrzebałeś? Był zbrodniarzem? To,…
Sztuczna inteligencja była tematem pierwszego tegorocznego wykładu MUR-u. Bogdan Ficek mówił o możliwościach jej zastosowania [NAGRANIE]
CZESKI CIESZYN / Pierwszy w tym roku wykład Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego odbył się we wtorek 20 stycznia. Bogdan Ficek mówił o sztucznej inteligencji. Był to pierwszy wykład poświęcony tej tematyce. Organizatorzy i prelegent zapowiedzieli kontynuację tematu na kolejnym spotkaniu MUR-u. Jubileusz i zmiany personalne Zebranych w Centrum Polskim na parterze siedziby Zarządu Głównego Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego w RC przywitała Helena Legowicz, przez ZG PZKO. Poinformowała słuchaczy o zmianie terminu (na trzeci wtorek miesiąca) oraz prowadzącego (kierowanie MUR-em od tego roku przejął Stanisław Folwarczny, o czym pisaliśmy). Legowicz przypomniała także, że Międzygeneracyjny Uniwersytet Regionalny w tym roku obchodzi dwudziestolecie istnienia. Z tej okazji zaprosiła z krótkim wystąpieniem Danutę Chwajoł. To ona bowiem była inicjatorką i pierwszą prowadzącą MUR-u. – Jestem pewna, że MUR w dalszym ciągu będzie placówką szerzącą oświatę, umacniającą tożsamość narodową i więzy z naszą Ojczyzną, Polską, zrzeszającą inteligencję polską. Marzy mi się uniwersytet nie tylko międzygeneracyjny, co jest do tej pory największą wartością tej placówki, ale i międzynarodowy,…
Już niebawem zagra Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. Zobacz co w ramach WOŚP będzie działo się na Śląsku Cieszyńskim
POLSKA, REGION / 25 stycznia w całej Polsce odbędzie się 34. Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Tego roku zbierane będą fundusze na wsparcie diagnostyki i leczenia chorób przewodu pokarmowego u dzieci. Tradycyjnie również Śląsk Cieszyński włącza się w Orkiestrę. Organizatorzy zapraszają mieszkańców oraz turystów do udziału w pełnym atrakcji dniu. Tegoroczny finał odbywa się pod hasłem „Zdrowe brzuszki naszych dzieci”. Środki zebrane w ramach akcji zostaną przeznaczone na wsparcie diagnostyki i leczenia chorób przewodu pokarmowego u dzieci. W dniu finału (25.01.2026) na ulicach miast całej Polski spotkać będzie można wolontariuszy z tradycyjnymi puszkami. Finał WOŚP to nie tylko jednodniowa zbiórka na ulicach miast, ale także dziesiątki wydarzeń towarzyszących: koncertów, atrakcji sportowych, zajęć dla dzieci, kiermaszów, których organizatorami są sztaby działające na całym świecie. Sprawdziliśmy, co przygotowują sztaby na Śląsku Cieszyńskim. Program wydarzeń w poszczególnych miejscowościach Śląska Cieszyńskiego Cieszyn Organizatorami 34. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy w nadolziańskim grodzie są Cieszyński Sztab Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy oraz Cieszyński Ośrodek Kultury „Dom Narodowy” –…
Grób Gustawa Morcinka w Cieszynie wpisany do Ewidencji grobów weteranów walk o Wolność i Niepodległość Polski
W Alei Zasłużonych na Cmentarzu Komunalnym w Cieszynie, w Panteonie Cieszyńskim, spoczywa Gustaw Morcinek, właściwie Augustyn Morcinek. Urodzony w Karwinie w 1891 roku w górniczej rodzinie nauczyciel i pisarz znany jest najpowszechniej z literatury, w której opisuje górniczy świat przełomu XIX i XX wieku. Zresztą napis na jego mogile głosi: „syn i piewca Ziemi Śląskiej”. Mniej znane są jego dokonania wojenne, które Polski Instytut Pamięci Narodowej docenił wpisem do Ewidencji grobów weteranów walk o Wolność i Niepodległość Polski, prowadzonej przez IPN. Augustyn Morcinek urodził się 25 sierpnia 1891 roku w Karwinie. Szeroko jego biografię przedstawiliśmy na naszym portalu w 2021 roku z okazji 130. rocznicy jego urodzin. Wspomniany artykuł znajdziemy tutaj. Jak w 2019 roku podczas "Spotkania Szersznikowskiego" w Muzeum Śląska Cieszyńskiego mówiła Rozalia Wawronowicz z Muzeum im. Gustawa Morcinka w Skoczowie: "Był to jedyny polski pisarz, który wprowadził Śląsk do literatury polskiej. Sam mówił, że chciał przybliżyć Śląsk do Polski, a Polskę do Śląska. Co mu się udało." Wojenne…
Wojna 8-dniowa o Śląsk Cieszyński. MK PZKO Końska-Osówki zaprosiło na wykład [NAGRANIE]
KOŃSKA / W związku ze zbliżającą się rocznicą wojny o Śląsk Cieszyński, która rozpoczęła się 23 stycznia 1919 roku atakiem wojsk czechosłowackich na Bogumin i zakończyła się rozejmem podpisanym 30 stycznia w Skoczowie, Miejscowe Koło Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego Końska-Osówki zorganizowało wykład poświęcony tym wydarzeniom. O przebiegu konfliktu i jego konsekwencjach opowiedzieli historycy Daniel Korbel i Tomáš Rusek. Wykład odbył się 15 stycznia w świetlicy Stowarzyszenia „O Rozwój Końskiej”. Daniel Korbel i Tomáš Rusek – polski i czeski historyk od lat współpracujący przy badaniach nad wojną o Śląsk Cieszyński – przedstawili jej przebieg. Choć temat prezentowali już wielokrotnie podczas różnych spotkań i prelekcji, również tym razem uczestnicy, którzy znali ich wcześniejsze wystąpienia, mogli usłyszeć nowe fakty i interpretacje dotyczące wydarzeń sprzed ponad stu lat. Zebranych przywitał Dawid Szkandera z MK PZKO Końska-Osówki. Wyraził zadowolenie z dużego zainteresowania wykładem – zarówno uczestników organizowanych przez niego wydarzeń, jak i osób spoza miejscowości. Wielu gości przyjechało do Końskiej specjalnie, by poszerzyć wiedzę o historii…
Sztuczna inteligencja – skąd przyszła i gdzie jesteśmy dziś? Taki będzie pierwszy tegoroczny wykład MUR-u
CZESKI CIESZYN / Międzygeneracyjny Uniwersytet Regionalny serdecznie zaprasza we wtorek, 20 stycznia na godzinę 17:00 do Centrum Polskiego na parterze budynku ZG PZKO na pierwsze spotkanie w roku 2026. Mgr inż. Bogdan Ficek poruszy temat niezwykle aktualny: „Sztuczna inteligencja – skąd przyszła i gdzie jesteśmy dziś?”. Temat: „Sztuczna inteligencja – skąd przyszła i gdzie jesteśmy dziś?” Prelegent: Bogdan Ficek Wykład poprowadzi mgr inż. Bogdan Ficek. Znany mieszkańcom Cieszyna jako burmistrz miasta Cieszyna trzech kadencji na przełomie wieków, w latach 1998–2010. Od zakończenia urzędowania jest aktywny społecznie, m.in. uczestniczył jako prelegent w spotkaniach edukacyjnych czy wydarzeniach popularyzatorskich takich jak cykl „Stacja Nauka” organizowany przez Cieszyński Ośrodek Kultury, gdzie prowadził prelekcje m.in. o planecie Ziemi czy o sztucznej inteligencji. Wstęp wolny, wykłady w trzeci wtorek miesiąca o godz. 17:00 Spotkanie ma charakter otwarty i jest przeznaczone dla wszystkich zainteresowanych tematyką.Wstęp wolny, organizatorzy serdecznie zapraszają wszystkich. — Formuła Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego jest otwarta dla wszystkich generacji. Zapraszamy osoby w każdym wieku, zainteresowane poszerzaniem wiedzy…
Spacer PTTS „Beskid Śląski” po cieszyńskim ratuszu z historią w tle. Posłuchaj nagrania wykładu Stanisława Kaweckiego [nagranie]
CIESZYN / Pierwszy tegoroczny środowy spacer organizowany przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Sportowe "Beskid Śląski" w RC 14 stycznia poprowadziła na cieszyński Rynek i do budynku ratusza Halina Twardzik. Tam prezes PTTS oddała głos Stanisławowi Kaweckiemu, sekretarzowi Urzędu Miasta Cieszyn, który przekazał zgromadzonym mnóstwo ciekawej i wartościowej wiedzy historycznej. Kawecki przedstawił historię ratusza i znajdującej się w nim sali sesyjnej, w której "Beskidziocy" zasiedli podczas wykładu, na tle szerszego kontekstu historycznego całego miasta i regionu. Przybliżył dzieje miasta, Rynku i samego ratusza w świetle najnowszych badań archeologicznych. Szczegółowo omówił to, co w sali sesyjnej znajduje się pod sufitem, czyli obrazy oraz herby - zarówno rodowe, jak i cechowe. Obszernie opowiedział też o herbie miejskim. Wyjawił, że autorem obecnego herbu był… informatyk, który opracował go na podstawie obejrzanych herbów XIX-wiecznych, kiedy w latach 90. ubiegłego wieku herb był potrzebny do statutu miasta. Później, gdy Urząd Miasta zlecił opracowanie herbu profesjonalnemu heraldykowi, który przygotował projekt stuprocentowo zgodny ze sztuką heraldyczną, mieszkańcy miasta podnieśli rwetes,…
„Od cieszyńskich Godów do pochowania basów”. Prelekcja prof. Kadłubca w ramach Klubu Propozycji im. prof. Karola Polaka
CZESKI CIESZYN / W czwartkowe popołudnie 8 stycznia w klubie "Dziupla" odbyło się inauguracyjne spotkanie reaktywowanego właśnie przy Miejscowym Kole PZKO Czeski Cieszyn-Centrum Cieszyńskiego Klubu Propozycji im prof. Karola Polaka. Karol Daniel Kadłubiec wygłosił wykład pt. „Od cieszyńskich Godów do pochowania basów”. Ewa Sikora, witając prelegenta oraz słuchaczy, którzy wypełnili Dziuplę do ostatniego miejsca, wyjaśniła powody reaktywacji Klubu Propozycji, plany oraz to, kim był prof. Karol Polak i dlaczego reaktywując Klub Propozycji, nadała mu właśnie jego imię. Na pierwszym spotkaniu Klubu Propozycji obecne były córka i wnuczka patrona Klubu. Córka i wnuczka patrona Klubu Propozycji W trakcie wykładu prof. Karol Daniel Kadłubiec omówił nie tylko to, co dawniej robiono w okresie od Bożego Narodzenia do końca karnawału. Wyjaśniał, jakie są źródła i pierwotny sens poszczególnych obrzędów. Skąd „gody” i czym były w dawnej tradycji Kadłubiec tłumaczył, że określenie gody, godni święta ma antyczną proweniencję i nawiązuje do dawnego sposobu przeżywania przełomu roku i rytmu przyrody. Przywoływał Saturnalia i wyjaśniał, że…
Fotografie Romana Dzika prezentowane w Domu Kultury w Orłowej. Wystawa potrwa do 30 stycznia
ORŁOWA / W Domu Kultury w Orłowej prezentowana jest wystawa fotograficzna. Oglądać możemy zdjęcia Romana Dzika oraz Karla Návrata. Wernisaż odbył się 5 stycznia. Obaj autorzy mówili o swych pracach. Fotografie Romana Dzika to dwa cykle tematyczne: fotografia muzyczna oraz schody i klatki schodowe. Zdjęcia Karla Návrata zebrane w cykl pod nazwą "Planeta" ukazują krajobrazy, ptaki i zwierzęta. Organizatorem wystawy jest Fotoklub Orłowa. Oglądać ją można do 30 stycznia. Z Romanem Dzikiem rozmawialiśmy o jego pracach prezentowanych na tej wystawie. Twoja część wystawy dotyczy architektury i muzyki. Czy muzyka jest w twojej twórczości stałym elementem? Raczej okazyjnym. Bo to zależy od tego, jakie zespoły muzyczne występują. Łączę przyjemne z pożytecznym. Fotografuję jazz i blues, czyli te gatunki muzyki, których lubię słuchać. Kiedy jesteś na takim koncercie, to zarówno delektujesz się muzyką, jak i patrzysz na scenę przez obiektyw, dzięki czemu coś z tej atmosfery zostaje na później i dla innych. Mówiłeś w czasie wernisażu, że robisz takie ujęcia, które mają…
Pomnik Jana III Sobieskiego stanął w Kończycach Wielkich. Czy stanie ostatecznie w Wiedniu? [zdjęcia]
KOŃCZYCE WIELKIE / Przy pałacu w Kończycach Wielkich stanął pomnik polskiego króla Jana III Sobieskiego upamiętniający zwycięstwo dowodzonych przez niego wojsk w tzw. odsieczy wiedeńskiej w 1683 roku. Monument odsłonięto w niedzielę 4 stycznia. Wydarzenie było lekcją historii i przypomnieniem chwały polskich bohaterów. Opisywane podczas uroczystości wydarzenia sprzed prawie 350 lat z pewnością o wiele lepiej zapadną w pamięć licznie uczestniczących w wydarzeniu mieszkańców regionu, aniżeli szkolne podręczniki i naukowe opracowania. Skomplikowane dzieje pomnika Historia samego pomnika jest skomplikowana. Projektantem jest Czesław Dźwigaj, polski artysta rzeźbiarz, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Monument przedstawiający polskiego króla w towarzystwie legendarnej polskiej formacji wojskowej, jaką była husaria, odlano w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych. Jak wyjaśnia Piotr Zapart, przewodniczący Komitetu Budowy Pomnika Jana III Sobieskiego w Wiedniu miejscem, gdzie pomnik planowano ustawić, był wiedeński Kahlenberg. Z tą myślą i po wstępnych uzgodnieniach z włodarzami Wiednia pomnik został zaprojektowany i wykonany. W tzw. międzyczasie zmieniły się jednak władze Wiednia i te nowe pomnika nie chcą.…
Orszak Trzech Króli w Cieszynie. „Nadzieją się cieszą!”
CIESZYN / Tegoroczny Orszak Trzech Króli był nieco inny, aniżeli w latach ubiegłych. Zmianie uległo miejsce, w którym zaaranżowano inscenizację pokłonu i składania darów Jezusowi przez trzech mędrców. Niezmienna natomiast pozostała radosna atmosfera i wspólnotowość podczas obchodzenia tego chrześcijańskiego święta. 6 stycznia, w święto Epitafium potocznie zwane Świętem Trzech Króli, ulicami blisko tysiąca miejscowości w Polsce przeszły barwne Orszaki. Tradycyjnie nie inaczej było w Cieszynie. Jak zgodnie podkreślają Gabriela Staszkiewicz, burmistrz Cieszyna oraz księża katoliccy i ewangeliccy cieszyńskie święto i orszak są jednak wyjątkowe w skali kraju ze względu na ekumeniczność. Pokłon trzech króli na Wzgórzu Zamkowym Tegoroczny orszak w Cieszynie wyruszył o godzinie 13:00 z Rynku. Przeszedł ulicą Głęboką na Wzgórze Zamkowe, gdzie zaplanowano Pokłon Trzech Króli oraz wspólne kolędowanie. Uroczystości zgromadziły istny tłum nie tylko mieszkańców. Jak podkreślają organizatorzy, coraz więcej osób spoza Cieszyna przyjeżdża do nadolziańskiego grodu specjalnie, by tutaj uczestniczyć w Orszaku Trzech Króli. — My jako Ośrodek Kultury rozdaliśmy na Rynku tysiąc koron jak co roku przygotowanych…
Folklorystyczne „Po Kolyndzie” Zespołu Pieśni i Tańca Olza. Publiczność wysłuchała trzech kapel oraz grupy śpiewaczej zespołu
CIESZYN / W sobotnie popołudnie 3 stycznia w sali bankietowej Hotelu pod Brunatnym Jeleniem w Cieszynie rozbrzmiewały tradycyjne pieśni godowe: kolędy, pastorałki, kantyczki. Muzyczne spotkanie „Po Kolyndzie” zorganizowane przez Zespół Pieśni i Tańca Olza przyciągnęło licznych miłośników folkloru, a organizatorzy zapowiadają jego cykliczność. Folklorystyczna różnorodność Wystąpiły trzy kapele, każda z innego regionu Karpat. Kapela "Dolina Popradu" zaprezentowała tradycyjne utwory świąteczne śpiewane przez Górali Nadpopradzkich. "Cimbálová muzika Iršava" z Ostrawy zajmuje się folklorem z okolic Moraw, Śląska, Czech, Słowacji, Węgier, Polski, a nawet Francji, Rosji lub Rumunii. Zaprezentowała więc bogaty przegląd swego świątecznego repertuaru. Ostatnia wystąpiła rodzima, dobrze znana w regionie Kapela "Lipka" grająca i śpiewająca muzykę Beskidu Śląskiego i Karpat w tradycyjnych i nowoczesnych brzmieniach. Na zakończenie na scenie wystąpili wspólnie muzycy wszystkich kapel prezentujących się tego dnia, wraz z grupą śpiewaczą Zespołu Pieśni i Tańca Olza. Do wspólnego śpiewu zaproszono także publiczność.
MK PZKO Czeski Cieszyn-Centrum reaktywowało Klub Propozycji. Mamy program prelekcji na cały 2026 rok
CZESKI CIESZYN / Jak już pisaliśmy od tego roku decyzją Zarządu Głównego PZKO Międzygeneracyjny Uniwersytet Regionalny poprowadzi Stanisław Folwarczny. Jego poprzedniczka Ewa Sikora, która organizowała wykłady MUR-u od września 2016 roku, miała już przygotowany plan wykładów na rok 2026, więc postanowiła wykorzystać go w inny sposób. „Cieszyński Klub Propozycji im. prof.Karola Polaka” - Szkoda mi było ot tak odwołać umówione już wykłady. Postanowiłam więc, za zgodą Zarządu MK PZKO Cz. Cieszyn-Centrum, reaktywować Klub Propozycji, jaki przed laty funkcjonował przy naszym kole – wyjaśnia Ewa Sikora. - Klub nazwałam „Cieszyński Klub Propozycji im prof. Karola Polaka”. Profesor Polak był długoletnim, ofiarnym działaczem PZKO. To właśnie on przeniósł inicjatywę redaktora Władysława Oszeldy na lewy brzeg Olzy i w latach 1967-1978 organizował cotygodniowe spotkania połączone z prelekcjami, na które przychodziło średnio 45 osób. Po jego rezygnacji spotkania Klubu Propozycji nie były już tak regularne, aż w końcu inicjatywa wygasła. Właśnie przeglądam kroniki koła, żeby dowiedzieć się, kto i kiedy później angażował się w…
Sylwester na szlaku. Turyści z PTTS „Beskid Śląski” tradycyjnie już stary rok żegnali na szczycie Filipki
FILIPKA / Tradycyjnie już, 31 grudnia, w ostatni dzień starego roku, członkowie i sympatycy Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Sportowyego „Beskid Śląski” w Republice Czeskiej spotkali się na szczycie Filipki. Nieopodal wiaty turystycznej rozpalili ognisko. Opiekali na nim przyniesione przez siebie kiełbaski, grzali zmarznięte ręce w cieple płomieni, a serca w cieple przyjacielskiej atmosfery ludzi, których łączy wspólna pasja, jaką jest wędrowanie po górach. O 12. wystrzeliły korki szampanów Punktualnie o 12:00 w południe wystrzeliły korki szampanów. Po groniach niósł się śpiew. Były kolędy, a także piosenka świąteczna zaśpiewana na melodię niepisanego hymnu organizacji, jakim jest „Szumi jawor”. Turyści przyszli na szczyt Filipki różnymi drogami. Każdy przyniósł jakieś wiktuały, które zapełniły znajdujący się w usytuowanej na szczycie Filipki wiacie turystycznej stół. Michał Kaleta i Dawid Szkandera mający funkcję "ogniskowych" dodatkowo przytaszczyli na szczyt po worku drewna opałowego na ognisko. Musujące wino rozlewano do tego, co każdy sobie na szczyt przyniósł. Jedni przyszli z metalowymi garnuszkami, z którymi wędrują po górach przez cały rok, inni z…
Poświątecznie na szlaku. „Beskidziocy” tradycyjnie 27 grudnia spotkali się na Kozubowej
KOZUBOWA / Tradycyjnie, tuż po świętach, 27 grudnia, członkowie i sympatycy Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Sportowego "Beskid Śląski" w Republice Czeskiej wyruszyli na beskidzkie górskie szlaki prowadzące na Kozubową. Polscy zaolziańscy turyści co roku udają się na tę samą górę, gdyż jest ona dla nich symboliczna. Właśnie tam umieszczona jest tablica upamiętniająca Władysława Wójcika – założyciela Towarzystwa. Turyści na Kozubową szli różnymi drogami indywidualnie w małych, kilkuosobowych grupkach z Koszarzysk (6,3 km), z Milikowa (4,3 km), z Nawsia (8,7 km), z Boconowic (6,8 km), z Łomnej Dolnej, Pod Akatami (5,5 km) lub z Łomnej Dolnej, Doubrava (4,8 km). Kierownikiem rajdu był Marian Sodzawiczny. Od godziny 10:00 "urzędował" w schronisku na Kozubowej i wpisywał przybyłych turystów na listę obecności. Wszyscy przychodzili zachwyceni widokami, jakie mogli podziwiać na trasie. Pogoda tego dnia była słoneczna. Z mgieł w dolinach wyłaniały się czubki okolicznych gór, a dalej niesamowite widoki na Babią Górę, Pilsko, Małą Fatrę, Tatry… W schronisku "Beskidziocy" wspólnie odśpiewali "Szumi jawor". Były też kolędy…
Świąteczne tradycje świata. Gruzińskie ჩიჩილაკი [cziczilaki]
GRUZJA / Jedną z gruzińskich tradycji związanych ze świętami Bożego Narodzenia jest ozdoba nazywana cziczilaki (ჩიჩილაკი). Oczywiście z tą ciekawą w kształcie i formie ozdobą związany jest szereg zwyczajów, tradycji i magicznych wierzeń. Cziczilaki powstaje poprzez struganie gałęzi, najczęściej drzewa orzechowego lub leszczynowego w taki sposób, by cieniutkie, skręcające się pasemka zwisały, jak widać na zdjęciach, trzymając się tego "drzewka" na jego czubku. Jak owa ozdoba powstaje, zobaczyć można np. na poniższym filmie: https://youtu.be/KA5HYVat5n4 W gruzińskiej tradycji ozdobę tę stawia się na świątecznym stole. Oczywiście to specyficzne drzewko nie pełni funkcji wyłącznie ozdobnej. Cziczilaki według tradycji zbiera wszystkie nieszczęścia i problemy rodziny. Dlatego też zgodnie z tradycją pali się je, a ogień pochłania wszystkie troski mijającego roku i tworzy sprzyjające warunki dla szczęścia w nowym roku. Zgodnie z tradycją czczilaki pali się 19 stycznia. (Gruzja jest krajem prawosławnym, Boże Narodzenia przypada tam więc na 7 stycznia, a Trzech Króli właśnie na 19 stycznia). O ile tradycja choinki bożonarodzeniowej pochodzi z…
„Cieszyniok bez kalendorza je jak farorz bez brewiorza”. Kalendarz Cieszyński jest już dostępny [NAGRANIE]
CIESZYN / Chyba mało który Cieszyniak, będący miłośnikiem regionu, wyobraża sobie przełom roku bez „Kalendarza Cieszyńskiego”. I oto już jest! Książkowe wydanie na rok 2026, liczące niemal 400 stron, po raz pierwszy zaprezentowano podczas spotkania zorganizowanego w piątkowe popołudnie, 19 grudnia, w Bibliotece Miejskiej w Cieszynie. Spotkanie tradycyjnie było okazją do zapoznania się z tematyką tegorocznych artykułów, wysłuchania komentarzy ich autorów oraz zakupu nowego numeru periodyku. Nowa jakość Jak zauważył na wstępie Wojciech Święs, redaktor naczelny „Kalendarza”, tegoroczna publikacja różni się nieco od wcześniejszych wydań. Już po wzięciu jej do ręki – jeszcze przed otwarciem – można zauważyć, że jest znacznie cięższa niż w latach ubiegłych. Po raz pierwszy „Kalendarz Cieszyński” został wydany na papierze kredowym. Zmiana ta związana jest ze wzbogaceniem publikacji o liczne fotografie. Archiwalne zdjęcia – w dużej mierze pochodzące ze zbiorów Muzeum Śląska Cieszyńskiego – są czarno-białe lub w sepii. Nie brakuje również fotografii współczesnych, które zamieszczono w kolorze. Tom zamyka wyjątkowe zdjęcie przedstawiające Zespół Pieśni…
Silesia Incognita 2026 – Wojewódzki Konkurs Wiedzy o Regionie. Udział mogą brać także Zaolziacy
TYCHY / Muzeum Miejskie w Tychach wraz ze Szkołą Podstawową nr 37 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Kornela Makuszyńskiego w Tychach organizuje dziesiątą edycję Wojewódzkiego Konkursu Wiedzy o Regionie „Silesia Incognita”. W ramach pracy konkursowej należy przygotować prezentację poświęconą wybranej postaci, miejscu lub wydarzeniu z dziejów Śląska. Warto spróbować swych sił, jednocześnie pokazując innym uczestnikom z całego województwa śląskiego, że Śląsk to też Śląsk Cieszyński, a częścią Śląska Cieszyńskiego jest oderwane od macierzy ponad 100 lat temu dzisiejsze Zaolzie. Nagrodą wyjazd do Brukseli Jest o co powalczyć. Zwyciężczynie i zwycięzcy, dzięki Łukaszowi Kohutowi, posłowi do Parlamentu Europejskiego X kadencji będącemu patronem honorowym konkursu pojadą do Parlamentu Europejskiego w Brukseli. Dwuosobowe drużyny zgłaszać się mogą do 20 marca 2026 roku. — Śląsk wciąż pozostaje niezwykłym miejscem w skali świata, a jego odkrywanie jest niekończącą się przygodą. Konkursem chcemy upowszechniać wiedzę na temat historii i kultury Śląska, wzbudzać zainteresowanie młodzieży dziejami i kulturą regionu śląskiego, a także zachęcać do dalszych samodzielnych poszukiwań oraz przedstawiać nowoczesne metody prezentowania dziedzictwa regionalnego i podnosić umiejętności…
Najlepsi młodzi recytatorzy na finałowej scenie w Jabłonkowie. Wystąpili laureaci XXI Konkursu Gwar „Po cieszyńsku po obu stronach Olzy”
JABŁONKÓW / W czwartek 18 grudnia w sali sesyjnej ratusza w Jabłonkowie odbył się koncert finałowy XXI edycji Konkursu Gwar Dla Dzieci i Młodzieży „Po cieszyńsku po obu stronach Olzy”. Przesłuchania konkursowe odbywały się 25 i 26 listopada w sali widowiskowej Domu Narodowego (pisaliśmy). W konkursie dzieci i młodzież recytują teksty w gwarze cieszyńskiej. Prezentują utwory zarówno autorstwa znanych twórców, jak i napisane przez swoich dziadków, a także własne. Podczas koncertu zaprezentowali się laureaci, którzy zajęli I, II i III miejsca w swoich kategoriach wiekowych. Listę z wynikami konkursu znajdziemy tutaj. Organizatorami konkursu są: Cieszyński Ośrodek Kultury „Dom Narodowy” w Cieszynie, Górnośląski Oddział Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” w Katowicach oraz Sekcja Ludoznawcza przy Zarządzie Głównym PZKO. Patronat medialny nad wydarzeniem objęła nasza redakcja. Coraz wyższy poziom uczestników, coraz większa różnorodność tekstów — Zauważamy zwiększający się poziom uczestników, coraz większą różnorodność tekstów. Lata temu była taka bolączka, że ciągle się powtarzały jedne i te same nazwiska autorów tekstów, a nawet te same teksty. Tymczasem od…
Sekcja Ludoznawcza przy opłatku. Wigilijne spotkanie stało się okazją do rozmów o współczesnym roku obrzędowym
CZESKI CIESZYN / Tradycyjnie, w przedświątecznej atmosferze, spotkali się działacze Sekcji Ludoznawczej PZKO. Wilijówkę zorganizowali w środę 17 grudnia w jednym z czeskocieszyńskich lokali. Oprócz towarzyskiego spotkania w miłej atmosferze jak na ludoznawców przystało, nie obyło się bez rozmów na tematy około etnograficzne. Uczestnicy spotkania dyskutowali między innymi nad tym, jak współcześnie elementy tradycyjnego roku obrzędowego wykorzystywane są w przestrzeni publicznej, często w zupełnym oderwaniu od jego pierwotnego kontekstu. Dywagowali, czy na przykład kolędowanie w adwencie, co w tradycyjnej kulturze byłoby nie do pomyślenia, jest dziś jedynie marketingowym wykorzystaniem elementów tradycji, czy może jednak jakąś formą jej zachowania. Etnograficzna dyskusja o nowych zjawiskach Wojciech Grajewski przytoczył niedawną rozmowę, jaką jego żona odbyła z Parkiem Etnograficznym w Chorzowie. Wyraziła w niej rozczarowanie faktem, że instytucja powołana do ochrony i kultywowania tradycji dopuszcza się chaosu w ich prezentowaniu, organizując wydarzenia ukazujące elementy dawnego roku obrzędowego w oderwaniu od jego naturalnego rytmu, a więc w momentach nieadekwatnych do pierwotnego kalendarza obrzędowego. Etnograf Grzegorz Studnicki,…



