Tag: MUR


MUR. O Karolu Szymanowskim mówił Alojzy Suchanek
czerwiec092022

MUR. O Karolu Szymanowskim mówił Alojzy Suchanek

CZESKI CIESZYN / Czerwcowy wykład Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego ZG PZKO poświęcony był kompozytorowi Karolowi Szymanowskiemu. Pretekstem do przypomnienia sylwetki tego wybitnego polskiego kompozytora i pianisty była 140 rocznica jego urodzin i 85 rocznica śmierci. Prelegent nie żałował słuchaczom MUR-u wstawek muzycznych W środę 8 czerwca w salce Centrum Polskiego  na parterze budynku ZG PZKO przy ul. Strzelniczej prof. Alojzy Suchanek mówił o życiu i twórczości kompozytora. Jak tu jednak mówić wyłącznie słowem o wybitnym muzyku? Prelegent nie żałował więc słuchaczom MUR-u wstawek muzycznych. I tak pomiędzy poszczególnymi częściami referatu na temat życia i twórczości Szymanowskiego zebrani wysłuchali m.in. fragmentu baletu „Harnasie”. Przy komponowaniu go Szymanowskiego inspirował folklor podhalański. https://youtu.be/G2mi9csQGeI A że nie tylko polskim folklorem fascynował się kompozytor, to Alojzy Suchanek wspomniał też przykładowo fragment „Pieśni muezina szalonego”. Utwór powstał w wyniku fascynacji Szymanowskiego Orientem. https://youtu.be/w0MiC9-h8v0 Wakacyjna przerwa Był to ostatni w tym roku akademickim wykład Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego Zarządu Głównego PZKO. Nowy rok akademicki rozpocznie się we wrześniu. (indi)

Czerwcowy wykład MUR-u. Alojzy Suchanek przedstawi sylwetkę Karola Szymanowskiego
czerwiec012022

Czerwcowy wykład MUR-u. Alojzy Suchanek przedstawi sylwetkę Karola Szymanowskiego

CZESKI CIESZYN / Czerwcowy wykład Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego ZG PZKO zaplanowano na środę 8 czerwca o godz. 17:00. Prof. Alojzy Suchanek przedstawi sylwetkę Karola Szymanowskiego. Prelekcję zatytułowano: „Dwie rocznice Karola Szymanowskiego ”. W tym roku przypadają bowiem dwie ważne rocznice związane z Karolem Szymanowskim. Są to: 140. rocznica urodzin kompozytora i 85. rocznica jego śmierci. Uznawany za największego twórcę w muzyce polskiej po Fryderyku Chopinie. Karol Szymanowski był kompozytorem, pianistą, pedagogiem muzycznym uznawanym za największego twórcę w muzyce polskiej po Fryderyku Chopinie. Szymanowski czczony był przez lata nie tylko jako wielki kompozytor, ale także patriota i reformator edukacji. Wraz z Grzegorzem Fitelbergiem, Ludomirem Różyckim i Apolinarym Szelutą założył Spółkę Nakładową Młodych Kompozytorów Polskich. Karol Szymanowski to jedno z niewielu nazwisk polskich kompozytorów, które rozpoznawane są na całym świecie. O wybitnym kompozytorze opowie emerytowany nauczyciel akademicki Alojzy Suchanek Prelegentem, który przybliży słuchaczom MUR-u tą wybitną postać będzie Prof. dr hab. Alojzy Suchanek, DrSc. emerytowany nauczyciel akademicki Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Filii w…

Kim był kpt. Karol „Radwan” Trojanowski? Dowiedzą się tego słuchacze najbliższego wykładu MUR-u
maj032022

Kim był kpt. Karol „Radwan” Trojanowski? Dowiedzą się tego słuchacze najbliższego wykładu MUR-u

CZESKI CIESZYN / Kim był kpt. Karol „Radwan” Trojanowski? Dowiedzą się tego słuchacze najbliższego wykładu Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego ZG PZKO. Wykład pt. "Tajemnice kpt. Karola „Radwana” Trojanowskiego (1911–1980)” wygłosi Mgr Wojciech Święs. Wykład zaplanowano na środę 11.5.2022 r. o godz. 17.00 w klubie Dziupla w Czeskim Cieszynie (ul. Strzelnicza). Zdrajca, ofiara czy może bohater? Zapomniany dziś zupełnie na Śląsku Cieszyńskim Karol „Radwan” Trojanowski pochodził z podostrawskich Radwanic. Od lat trzydziestych pracował dla polskiego wywiadu. W sierpniu 1942 r. został kierownikiem Referatu „Zachód” wywiadu ofensywnego Armii Krajowej „Stragan”, co uczyniło go de facto jedną z najważniejszych postaci polskiej konspiracji. Niestety, doszło do zdrady i największej dekonspiracji w dziejach Polskiego Państwa Podziemnego, w wyniku której aresztowano kilkaset osób (w tym dowódcę AK gen. Stefana Grota-Roweckiego). "Trojanowski ratował życie, przystając na współpracę z okupantem i wydatnie przyczynił się do aresztowania wielu współpracowników. Prawdopodobnie. W przypadku tej intrygującej postaci niewiele można powiedzieć ze stuprocentową pewnością." - mówi Mgr Wojciech Święs, który wygłosi majową prelekcję…

Historia Muzeum Śląska Cieszyńskiego była tematem ostatniego wykładu MUR-u. Prelekcję przedstawiła dyrektor Muzeum Irena French
kwiecień202022

Historia Muzeum Śląska Cieszyńskiego była tematem ostatniego wykładu MUR-u. Prelekcję przedstawiła dyrektor Muzeum Irena French

CZESKI CIESZYN / Tematem kwietniowego wykładu w ramach Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego PZKO była historia Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Dzieje tego najstarszego na ziemiach polskich muzeum publicznego przybliżyła dyrektor placówki Irena French. Muzeum Śląska Cieszyńskiego założył w 1802 roku ksiądz Leopold Szersznik. Pierwotnie zbiory zgromadził i udostępnił w budynku starego gimnazjum przy dzisiejszej ul. Ks. Szersznika, która w XIX w. nosiła nazwę ul. Jezuitów. Sam Szersznik był jezuitą do momentu kasaty zakonu w roku 1773, co wymusiło zmianę jego życiowych planów i powrót do rodzinnego Cieszyna. Ksiądz Szersznik zbierał także książki. Imponująca biblioteka, która w momencie jego śmierci liczyła 12 tysięcy woluminów, obecnie znajduje się w Książnicy Cieszyńskiej. W zbiorze znajdują się druki z XVI, XVII i XVIII wieku oraz kilka inkunabułów. Na początku XX wieku dzięki inicjatywie Oskara Weismanna, kapitana austriackiego 100. pułku piechoty w Cieszynie, zgromadzono miejskie zbiory muzealne. – W latach 1914-1917 Cieszyn był siedzibą głównego sztabu armii austriackiej, dlatego w muzeum cieszyńskim jest mnóstwo pamiątek z I wojny…

Muzeum Śląska Cieszyńskiego będzie tematem najbliższego wykładu MUR-u. O placówce opowiadać będzie Irena French
kwiecień052022

Muzeum Śląska Cieszyńskiego będzie tematem najbliższego wykładu MUR-u. O placówce opowiadać będzie Irena French

CIESZYN / Muzeum Śląska Cieszyńskiego będzie tematem najbliższego wykładu MUR-u. O placówce w 220. rocznicę jej założenia opowiadać będzie dyrektor - Irena French. Prelekcja odbędzie się w środę 13 kwietnia o godz. 17.00 w klubie Dziupla w Czeskim Cieszynie przy ul. Strzelniczej. Jak zapowiadają organizatorzy "Prelekcja będzie opowieścią o dziejach cieszyńskiego muzeum, o perypetiach związanych z jego siedzibami, o sylwetkach jego kustoszy i dyrektorów oraz o historii wybranycheksponatów." Prelegentką będzie Irena French - rodowita cieszynianka, historyczka sztuki, muzealniczka, absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i Podyplomowego Studium Konserwacji Zabytków Architektury i Urbanistyki na Politechnice Krakowskiej. Od 2002 roku pracuje w Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie. Najpierw jako przewodnik, od 2009 w Dziale Historii, od 2019 w Dziale Fotografii, od 1 stycznia 2022 roku na stanowisku dyrektora. Najstarsze publiczne muzeum na terenie Polski Muzeum Śląska Cieszyńskiego to najstarsze publiczne muzeum na terenie Polski. Choć wcześniej założone zostały zbiory Czartoryskich, to nie były one dostępne publicznie. Tak więc cieszyńska placówka jest najstarszym publicznym…

Wybitny, acz nieco zapomniany kompozytor Jan Sztwiertnia był bohaterem marcowego MUR-u
marzec102022

Wybitny, acz nieco zapomniany kompozytor Jan Sztwiertnia był bohaterem marcowego MUR-u

CZESKI CIESZYN / Bohaterem prelekcji zorganizowanej w ramach marcowego spotkania Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego był wybitny kompozytor Jan Sztwiertnia. Referat o tej postaci wygłosił 9 marca w klubie „Dziupla” dr hab. Hubert Miśka. Prelegent - śpiewak operowy i profesor Uniwersytetu Śląskiego dokładnie przeanalizował życiorys wielkiego kompozytora od trudnego dzieciństwa po przedwczesną tragiczną śmierć w obozie koncentracyjnym w Mauthausen-Gusen. Trudne dzieciństwo, wielki talent, tragiczna i przedwczesna śmierć Urodzony w 1911 roku w Hermanicach koło Ustronia Jan Sztwiertnia był nieślubnym dzieckiem, co w tamtych czasach już na wstępie łatwego startu mu nie zapewniało. Jego wielki talent muzyczny, a także konsekwentna, ciężka praca nad jego rozwijaniem doprowadziła Sztwiertnię do wielkich sukcesów. Te jednak przerwała wojna. Zginął, mając zaledwie 29 lat. Sztwiertnia pozostawił po sobie kompozycje, które wykorzystywały motywy zaczerpnięte z muzyki górali Beskidu Śląskiego Sztwiertnia pozostawił po sobie kompozycje, które wykorzystywały motywy zaczerpnięte z muzyki górali Beskidu Śląskiego. Najbardziej bodaj znaną jego kompozycją jest opera „Sałasznicy”. Prelegent wyjaśnił także tytuł środowej prelekcji: „Ten się…

Przed nami kolejny wykład MUR-u. Hubert Miśka przedstawi postać kompozytora Jana Sztwiertni  z Ustronia
marzec072022

Przed nami kolejny wykład MUR-u. Hubert Miśka przedstawi postać kompozytora Jana Sztwiertni z Ustronia

CZESKI CIESZYN / Marcowy wykład Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego zaplanowano na środę 9 marca o godz.17:00 w klubie Dziupla. Dr hab. Hubert Miśka prof. UŚ przedstawi postać kompozytora Jana Sztwiertni z Ustronia. Wykład miał się odbyć jesienią 2020 z okazji 80. rocznicy śmierci kompozytora, który zmarł w obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen, jednak z powodu przeciwpandemicznych obostrzeń nie mógł być wówczas zrealizowany. Prelekcję o Janie Sztwiertni (1911-1940), nieco zapomnianym już dzisiaj śląskim kompozytorze, zatytułowano: „»Ten się w Europie nie zmieści« Jan Sztwiertnia – kompozytor zapomniany". W wiślańskiej bibliotece przypomniano 80. rocznicę śmierci Jana Sztwiertni Jan Sztwiertnia - dyrygent, pedagog i organista Sztwiertnia był organistą, dyrygentem chórów, pedagogiem. W czerwcu 1939 roku jako wyróżniający się student Konserwatorium Muzycznego w Katowicach otrzymał stypendium na dalsze kształcenie muzyczne w Paryżu, niestety wojna pogrzebała te plany. Jako polski nauczyciel został aresztowany wczesną wiosną 1940 roku i osadzony w hitlerowskim obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen, gdzie po kilku miesiącach zmarł. Prelegent, którego organizatorzy MUR-u poprosili o wykład, jest nieprzypadkowy. Dr…

MUR. Dr Katarzyna Szkaradnik mówiła o  korespondencji Józefa Pilcha
luty032022

MUR. Dr Katarzyna Szkaradnik mówiła o korespondencji Józefa Pilcha

CZESKI CIESZYN / Tematem lutowej prelekcji Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego PZKO była korespondencja Józefa Pilcha. Zagadnienie omówiła dr Katarzyna Szkaradnik, która wydała książkę na ten temat. Książka pt. „W atmosferze ksiąg, gór i bliskich dusz”, będąca wyborem korespondencji Józefa Pilcha (1913–1995) z Ustronia-Gojów ukazała się przed rokiem. W środowe popołudnie 2 lutego w Klubie „Dziupla” jej autorka, dr Katarzyna Szkaradnik, opowiadała, co Czytelnik znajdzie w publikacji i jak pracowała nad jej przygotowaniem. 185 listów i kart pocztowych wybranych z ok. 3470 Publikacja została wydana z okazji ćwierćwiecza śmierci Józefa Pilcha. Zawiera 185 listów i kart pocztowych wybranych z ok. 3470 zachowanych w archiwum domowym. – Ja to mówię, że nie jestem jej autorką. Ja tu tylko sprzątam – mówiła o publikacji Katarzyna Szkaradnik. Prawda jednak jest taka, że bez jej pracy i czasu, jaki poświęciła na zrobienie przeglądu wspomnianych trzech i pół tysiąca listów i pocztówek, czytelnik nie miałby okazji zapoznać się z nimi. Relacje Pilcha z bliskimi mu ludźmi ukazane…

O bibliofilu i historyku regionu Józefie Pilchu przez pryzmat jego korespondencji
styczeń272022

O bibliofilu i historyku regionu Józefie Pilchu przez pryzmat jego korespondencji

CZESKI CIESZYN / Najbliższy wykład MUR-u zaplanowano na środę 2 lutego o godz. 17.00. Postać Józefa Pilcha przez pryzmat jego korespondencji omówi Dr Katarzyna Szkaradnik. Prelekcja odbędzie się w klubie Dziupla w Czeskim Cieszynie (ul. Strzelnicza). Przed rokiem ukazała się książka pt. „W atmosferze ksiąg, gór i bliskich dusz”, będący wyborem korespondencji Józefa Pilcha (1913–1995) z Ustronia-Gojów. Józef Pilch był wybitnym samoukiem: bibliofilem, zasłużonym badaczem i popularyzatorem dziejów ziemi cieszyńskiej. Był on m.in. współautorem Słownika gwarowego Śląska Cieszyńskiego, autorem monografii „Polskie pierwodruki cieszyńskie” i „Z dziejów Robotniczego Stowarzyszenia Kulturalno- Oświatowego »Siła« na Śląsku Cieszyńskim (1908–1939)”, haseł do Polskiego słownika biograficznego oraz ok. 200 przyczynków historycznych. Był też laureatem szeregu ogólnopolskich konkursów na wspomnienia. Tom wydany z okazji ćwierćwiecza jego śmierci zawiera 185 listów i kart pocztowych wybranych z ok. 3470 jednostek zachowanych w archiwum domowym. Pośród 74 osób, których korespondencja z Pilchem została tam zaprezentowana, znajdują się także mieszkańcy Zaolzia, gdyż łączyły go z tą ziemią liczne silne więzi rodzinne…

MUR. Daniel Korbel mówił o faktach i mitach wojny czechosłowacko-polskiej o Śląsk Cieszyński
styczeń192022

MUR. Daniel Korbel mówił o faktach i mitach wojny czechosłowacko-polskiej o Śląsk Cieszyński

W środę 12 stycznia odbył się w Klubie Dziupla pierwszy w 2022 roku wykład w ramach Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego (MUR) na temat „Fakty i mity wojny czechosłowacko-polskiej o Śląsk Cieszyński”. Wykład Daniela Korbela cieszył się olbrzymim zainteresowaniem, organizatorzy z powodu braku miejsc nie mogli wpuścić wszystkich chętnych. – Od końca wojny czechosłowacko-polskiej o Śląsk Cieszyński minęło już ponad 100 lat, ale wciąż pojawiają się nowe dokumenty i pogłębia się współpraca historyków z obu stron Olzy, co  pozwala na spojrzenie na ten krwawy konflikt z innej perspektywy, dając szansę na poznanie nowych odpowiedzi na stare pytania. Sam staram się studiować materiały polskie, jak i czeskie, by znać pogląd na sprawę z obu perspektyw - tak mówi Daniel Korbel. Prelegent podczas wykładu zwrócił uwagę na to, jaki był prawdziwy rozkład sił wojsk czechosłowackich i polskich w wojnie, ile żołnierzy w rzeczywistości zamordowali czechosłowaccy żołnierze w Stonawie. Według słów Korbela ciągle są odnajdywane nowe dokumenty historyczne, które należy brać pod uwagę. Kilka miesięcy…

Co łączy dawne i współczesne przeżywanie świąt? Rozmowa z etnografem Grzegorzem Studnickim
grudzień112021

Co łączy dawne i współczesne przeżywanie świąt? Rozmowa z etnografem Grzegorzem Studnickim

CZESKI CIESZYN / Prelegentem ostatniego w tym roku wykładu Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego PZKO był etnograf z Muzeum Śląska Cieszyńskiego oraz nauczyciel akademicki na kierunku etnologia Uniwersytetu Ślaskiego Grzegorz Studnicki. Mówił o zwyczajach bożonarodzeniowych na Śląsku Cieszyńskim. Ten sam temat poruszyliśmy w wywiadzie przeprowadzonym specjalnie dla naszej redakcji. Na ostatnim wykładzie MUR mówiłeś o zwyczajach świątecznych. Co najważniejszego umknęło tym naszym czytelnikom, którzy na prelekcji nie byli? Nie tylko o zwyczajach związanych z samym Bożym Narodzeniem. Także szerzej, o całym okresie poprzedzającym Boże Narodzenie. Czyli o adwencie, o historii świąt, ale też o tym, jak współcześnie wygląda okres adwentowy, bożonarodzeniowy. Więc nie tylko o tradycji, pamięci świąt w minionych czasach, ale również o współczesności. No tak, twoim zainteresowaniem jako etnografa zawsze była chyba bardziej współczesność. I tak i nie. Żeby poznać teraźniejszość, muszę sięgnąć nieraz do tego, co dawne. Żeby zobaczyć, co znikło, co się zmieniło, albo co nowego się pojawiło. Podczas prelekcji próbowałem zasygnalizować, jak Covid-19 zmienił nasze funkcjonowanie szczególnie…

Jiří Muryc: Gwara nie jest językiem drugiej kategorii. Kolejny wykład MUR-u za nami
listopad292021

Jiří Muryc: Gwara nie jest językiem drugiej kategorii. Kolejny wykład MUR-u za nami

CZESKI CIESZYN / W miniony czwartek w ramach MUR-u Jiří Muryc, pracownik Zakładu Polonistyki Katedry Slawistyki Uniwersytetu Ostrawskiego, poprowadził prelekcję „Polsko-czeskie pogranicze językowe”. Na wykład przyszli liczni słuchacze. Temat wywołał ciekawą dyskusję po części oficjalnej. Poprosiliśmy też prelegenta o krótką rozmowę. Jiří Muryc zdefiniował politykę językową, scharakteryzował wielojęzyczności i różnorodność językową w Europie, zaprezentował, jak przedstawia się język polski na mapie Europy. Prelegent mówił o sytuacji prawnej języków regionalnych i mniejszościowych w Europie, w szczególności o Europejskiej Karcie Języków Regionalnych lub Mniejszościowych. Mówił również o tym, jaka jest sytuacja prawna języka polskiego w Czechach. Prelegent wygłosił też swoje zdanie na temat miejsca gwary w życiu polskiej mniejszości. – Gwara jest kodem językowym, jak każdy inny, dlatego trzeba ją promować. Gwara nie jest językiem drugiej kategorii. Możemy przecież tworzyć w niej poezję i inne utwory literackie, spełnia również wszystkie funkcje języka: komunikacyjną, poznawczą, emocjonalną, społeczną. Istnieją jedynie sytuacje, w których lepiej jest użyć języka polskiego czy czeskiego. Jednak wszystkie języki są…

Bilingwizm, dyglosja, pogranicze językowe. Jiří Muryc będzie autorem kolejnego wykładu MUR-u
listopad222021

Bilingwizm, dyglosja, pogranicze językowe. Jiří Muryc będzie autorem kolejnego wykładu MUR-u

CZESKI CIESZYN/ Jakim językiem posługują się mieszkańcy Zaolzia? W jakich okolicznościach używają języka czeskiego, a w jakich polskiego? Kiedy posługują się gwarą? Tego będzie się można dowiedzieć na najbliższym wykładzie Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego PZKO. Wykład odbędzie się tym razem w czwartek 25 listopada o godz. 17.00 w Centrum Polskim. Prelekcję zatytułowaną "Polsko-czeskie pogranicze językowe" poprowadzi PhDr. Jiří Muryc, pracownik Zakładu Polonistyki Katedry Slawistyki Uniwersytetu Ostrawskiego oraz kierownik Katedry Slawistyki. Wykład będzie wglądem w rzeczywistość językową dzisiejszego Zaolzia. Oprócz odpowiedzi na pytania o to, jakim językiem i w jakich okolicznościach posługują się mieszkańcy Zaolzia, wyjaśnione zostaną takie pojęcia jak bilingwizm czy dyglosja. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc organizatorzy proszą o rezerwację pod adresem mur.pzko@gmail.com lub telefonicznie pod numerem +420 705 114 048. (indi)

Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.