E-mail: halina.szczotka@zwrot.cz

MOSTY KOŁO JABŁONKOWA / Centrum Informacyjne w sąsiedztwie pozostałości byłej twierdzy w przysiółku Mostów koło Jabłonkowa Szańce jest już otwarte. Stylowy budynek powstał w ramach czesko-słowackiego projektu Geopark Megoňky – Šance. Zainteresowanych zwiedzaniem zaprasza od poniedziałku do piątku w godz. od 9.00 do 16.00, w sobotę od 10.00 do 16.00 godzin.

Wewnątrz dla zwiedzających przygotowano multimedialną wystawę, która w nietradycyjny i ciekawy sposób zaznajamia z historią i funkcjonowaniem tych obwarowań. Wizualizacje, wideo, animacje 3D czy tematyczne gry elektroniczne przybliżają, jak kiedyś wyglądała twierdza i jak zmieniała się z biegiem czasu. Zapoznaje z ówczesnym życiem wojskowym w twierdzy, zobaczyć można jak wytwarzano proch strzelniczy, jak działały armaty, jak za pośrednictwem muzyków wojskowych wydawano sygnały i rozkazy oraz wiele innych ciekawostek.

Przez Przełęcz Jabłonkowską prowadziła już w starożytności jedna z odnóg szlaku bursztynowego, który łączył basen Morza Śródziemnomorskiego z wybrzeżem Bałtyku. W średniowieczu tędy transportowano miedź ze złóż słowackich do Wrocławia, a stamtąd do Europy Zachodniej. Później tędy przechodzili kupcy śląscy.

Pierwsze wzmianki o obwarowaniach Przełęczy Jabłonkowskiej pojawiły się około roku 1520. Wzmiankę o tzw. starych szańcach z 13 stycznia 1578 zostawił również książę cieszyński Wacław III Adam. Nieznaczne pozostałości tej twierdzy znajdują się po stronie słowackiej w gminie Svrčinovec. Z mosteckimi szańcami łączy je zielony szlak turystyczny.

W 1621 roku wyrosły nowe szańce w Mostach. Miały chronić Śląsk przed turecką inwazją oraz przebiegający przez przełęcz szlak kupiecki. W ich budowie musiała wziąć udział również miejscowa ludność. Wewnątrz twierdzy stały drewniane budynki dla załogi i koni, prochownia, magazyn żywności i drewniana kaplica. Później budowle z drewna zastąpiono murowanymi.

W XVII wieku wzniesiono jeszcze mniejsze szańce na Herczawie i w Koniakowie. Z mostecką twierdzą miały połączenie za pośrednictwem małych fortyfikacji, tzw. redut, które znajdowały się na Studziynicznym, w wiosce Čierne (obecnie na Słowacji) i w Bukowcu.

Wizyta przyszłego cesarza Józefa II i księdza Leopolda Jana Szersznika

Umocnienia w ciągu ich istnienia poddano kilkakrotnie przebudowie. Ta najbardziej znacząca miała miejsce w 1663 roku, szańcom nadała kształt gwiazdy. W 1683 roku po druzgoczącej porażce tureckich hord pod Wiedniem, na której miał wielkie zasługi polski król Jan III Sobieski, znaczenie szańców z militarnego punktu widzenia zmalało. W latach 1724 -1729 przeprowadzono ich ostatnią znaczącą przebudowę.

Podczas wojen prusko-austriackich w latach 1740 – 1763 twierdzę kilkakrotnie zdobyli Prusowie. 14 lipca 1766 na mosteckie szańce przybył przyszły cesarz Józef II. Obejrzał cały system fortyfikacji Przełęczy Jabłonkowkiej, a potem zadbał o rekonstrukcję twierdzy w Mostach. W 1802 roku, kiedy twierdza powoli przestała pełnić swoje pierwotne zadanie, pojawił się tutaj ksiądz, naukowiec i muzealnik Leopold Jan Szersznik z Cieszyna. Załogę wówczas stanowili tylko trzej żołnierze i kapral.

Po roku 1848 twierdzę jako przestarzały system fortyfikacji wyeliminowano z użytku. Potem zaczęła stopniowo ulegać zniszczeniu. Miejscowi górale używali kamieni z szańców do budowy swoich domostw i do rekonstrukcji kaplicy św. Piotra i Pawła.

Drewniany model szańców

W 1958 roku mosteckie szańce zostały uznane za zabytek. Z twierdzy zachowały się resztki głównej fortyfikacji, którą tworzą wał ziemny i fosa. Do byłej twierdzy wchodzi się w miejscach, gdzie pierwotnie znajdowały się dwie bramy – Śląska i Węgierska. W Drzewionce na Fojstwiu w centrum Mostów koło Jabłonkowa można oglądać drewniany model szańców z dłuta miejscowego rzeźbiarza ludowego Pawła Kufy.

Ponieważ w przyszłym roku minie czterysta lat od wzniesienia twierdzy, gmina przygotowuje program kulturalny. Szańce są oddalone tylko kilkaset metrów od granicy ze Słowacją. Na słowackiej stronie w przysiółku Megoňky w byłym kamieniołomie i jego okolicach znajdują się ciekawe kamienne kule.

(gam)

Tagi: ,

Komentarze


Czytaj również


Dlaczego św. Michoł swaczyne pokichoł?
wrzesień292022

Dlaczego św. Michoł swaczyne pokichoł?

Rozpoczął się remont Studni Trzech Braci
wrzesień292022

Rozpoczął się remont Studni Trzech Braci

To był ostatni „Spacer Szersznikowski”. Swój finisaż miała także wystawa „Kolekcja księdza Szersznika”
wrzesień292022

To był ostatni „Spacer Szersznikowski”. Swój finisaż miała także wystawa „Kolekcja księdza Szersznika”

W Cieszynie świętowali rzemieślnicy. Ulica Głęboka tętniła życiem
wrzesień292022

W Cieszynie świętowali rzemieślnicy. Ulica Głęboka tętniła życiem

Zaplanuj z nami weekend! Lista ciekawych wydarzeń na Śląsku Cieszyńskim
wrzesień292022

Zaplanuj z nami weekend! Lista ciekawych wydarzeń na Śląsku Cieszyńskim

Arnold Schwarzenegger odwiedził Oświęcim. „Nikt nie zasługuje na to, by być ofiarą dyskryminacji i nienawiści”
wrzesień282022

Arnold Schwarzenegger odwiedził Oświęcim. „Nikt nie zasługuje na to, by być ofiarą dyskryminacji i nienawiści”

W Zamarskach odsłonięto kolejną gwiazdę. Tym razem nosi ona nazwisko zaolziańskiego folklorysty [zdjęcia]
wrzesień282022

W Zamarskach odsłonięto kolejną gwiazdę. Tym razem nosi ona nazwisko zaolziańskiego folklorysty [zdjęcia]

XXVIII Spotkania Biznesu z Czech, Polski i Słowacji. Konkretne tematy i chęć współpracy
wrzesień282022

XXVIII Spotkania Biznesu z Czech, Polski i Słowacji. Konkretne tematy i chęć współpracy

REKLAMA

REKLAMA

Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.