Dzień dobry,

pytanie jest proste: kiedy piszemy „w“, a kiedy „we“, kiedy „z“, a kiedy „ze“.

Co do słowa określającego ubiegły rok na Zaolziu, to stawiam na „Wizję“

Pozdrawiam

I.Ż.

Na samym początku rozwinę pytanie o jeszcze kilka przyimków: „pod“ i „pode“, „nad“ i „nade“, „bez“ i „beze“, „przed“ i „przede“ itp. Wszędzie odpowiedź może być tak samo prosta lub tak samo skomplikowana.

Formy oboczne przyimków wywodzą się z rozwoju tzw. jerów w dawnej historii języka polskiego. Jery były bardzo krótkimi głoskami, które w zależności od pozycji w wyrazie były jerami mocnymi lub słabymi.

W trakcie rozwoju języka jery słabe zanikały a mocne zmieniły się w pełne samogłoski (wokalizacja). Przyimki stanowiły zawsze całość z następującym wyrazem tak w wymowie, jak również pod względem akcentu wyrazowego.

Połączenie przyimka z następującym po nim wyrazem powodowało również zmiany pozycji słabych i mocnych jerów a następnie, kiedy zanikły słabe, a wokalizacji uległy mocne jery, powstawały pary zaimków takie, jak podano w pytaniu.

W tych zamierzchłych czasach użycie dłuższej formy przyimka podyktowane było budową wyrazu następującego po nim.

Obecnie nie mamy jednoznacznej reguły użycia form przyimków zakończonych na -e. Wskazaniem do ich użycia jest trudna do wymówienia grupa spółgłosek na początku wyrazu następującego po przyimku: np. „we Francji”, „we Frankfurcie” i „we wtorek” (niepoprawnie jest „w Francji”, „w Frankfurcie” i „w wtorek”) ale już „we czwartek” może być użyte tak samo jak „w czwartek”.

Podobnie niepoprawnym jest następujące użycie przyimka „we wojsku”, „we Warszawie” czy „we wodzie”. Formy takie uchodzą za regionalne i nie są zalecane w ogólnej polszczyźnie.

Należałoby się przyglądać budowie poszczególnych wyrazów poprzedzanych przyimkiem, żeby zdecydować, która jego forma jest lepsza w użyciu.

Dziękuję za pierwsze słowo do Zaolziańskiego słowa roku. Kolejne propozycje oraz pytania dotyczące języka polskiego proszę wysyłać na adres pogotowie.jezykowe@zwrot.cz .

Mgr. Ireneusz Hyrnik, Ph.D.

Tagi: , , , , , ,

Komentarze


Czytaj również


Rytmika to nie tylko przygotowanie do profesjonalnego tańca w zespole. To przede wszystkim ogólnorozwojowe ćwiczenia dla dzieci [wywiad]
październik072022

Rytmika to nie tylko przygotowanie do profesjonalnego tańca w zespole. To przede wszystkim ogólnorozwojowe ćwiczenia dla dzieci [wywiad]

Spektakl inny niż wszystkie. Bajka zaprasza na „Barvy / Barwy”
październik062022

Spektakl inny niż wszystkie. Bajka zaprasza na „Barvy / Barwy”

Człowiek uświadamia sobie, że jest jak ziarenko piasku w tym ogromie. Rozmowa z Romanem Strzondałą
październik062022

Człowiek uświadamia sobie, że jest jak ziarenko piasku w tym ogromie. Rozmowa z Romanem Strzondałą

Genialny wynalazca Józef Bożek. Wojciech Grajewski przybliżył słuchaczom MUR-u tę wybitną postać
październik062022

Genialny wynalazca Józef Bożek. Wojciech Grajewski przybliżył słuchaczom MUR-u tę wybitną postać

Z POCZTY REDAKCYJNEJ. Spacer po Meksyku i Nowym Jorku
październik062022

Z POCZTY REDAKCYJNEJ. Spacer po Meksyku i Nowym Jorku

Zaplanuj z nami weekend! Najciekawsze wydarzenia na Śląsku Cieszyńskim
październik062022

Zaplanuj z nami weekend! Najciekawsze wydarzenia na Śląsku Cieszyńskim

Może znów przejedziemy się tramwajem z Karwiny do Ostrawy. Jednak poczekać musimy jeszcze dziesięć lat
październik052022

Może znów przejedziemy się tramwajem z Karwiny do Ostrawy. Jednak poczekać musimy jeszcze dziesięć lat

Uszkodzona tablica na Jaworowym. Sprawą zajmie się policja
październik052022

Uszkodzona tablica na Jaworowym. Sprawą zajmie się policja

REKLAMA

REKLAMA

Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.