Tag: Wielkanoc


Dziś lany poniedziałek. Dawniej woda, którą polewano, miała zapewnić zdrowie, urodę i płodność
kwiecień182022

Dziś lany poniedziałek. Dawniej woda, którą polewano, miała zapewnić zdrowie, urodę i płodność

Poniedziałek Wielkanocny był kiedyś dniem żywiołowej wesołości, zalotów, zabaw i psot. Dawniej szaleńcze zabawy rozpoczynały się już w nocy z Niedzieli na Poniedziałek. Tego dnia nie tylko można było, ale należało wybrać się z wizytą do krewnych i sąsiadów. Na Śląsku Cieszyńskim zaraz z rana wychodzili z domów chłopcy i mężczyźni, którzy składali wizytę krewnym, sąsiadkom, koleżankom ze szkoły, oblewając, a następnie susząc je karbaczami – batami uplecionymi z wierzbowych witek. Śmigus-dyngus pierwotnie był związanym z dawnymi słowiańskimi wierzeniami, w których woda miała zapewnić zdrowie, urodę i płodność. Dopiero wtórnie zwyczaj ten powiązano z Poniedziałkiem Wielkanocnym. Pierwsze wzmianki o dyngusie pochodzą z XV wieku. Są to zapiski z synodu diecezji poznańskiej, w których autor nawołuje do zakazywania tych pogańskich obrzędów, przestrzegając przed grzechem śmiertelnym i obrazą imienia Boskiego. Czas kawalerów i panien na wydaniu Na Śląsku Cieszyńskim po śmierguście chodzili przede wszystkim kawalerowie do tych domów, w których mieszkały panny na wydaniu. Chłopcy polewali z sikawek zrobionych z czarnego bzu…

Wielkanoc – dzień, w którym  słońce trzęsie się z radości, że Chrystus zmartwychwstał
kwiecień172022

Wielkanoc – dzień, w którym słońce trzęsie się z radości, że Chrystus zmartwychwstał

Wielkanoc jest najstarszym i największym świętem chrześcijańskim. Dziś w Kościele katolickim święto otwiera uroczysta rezurekcja, trzygodzinna msza odprawiana w Wielką Sobotą wieczorem albo o świcie w Wielką Niedzielę. Dawniej w nocy z Wielkiej Soboty na Wielkanoc, a zwłaszcza podczas rezurekcji strzelano z batów, petard itp. W Beskidzie Śląskim strzelano z moździerzy i grano na trombitach. Po rezurekcji spieszono do domu na uroczyste śniadanie, które poprzedzało dzielenie się jajkiem, należało też spożyć laskę chrzanu (na pamiątkę pojenia Chrystusa żółcią i octem). Stół wielkanocny według polskiej tradycji miał uginać się pod ciężarem potraw. Dawniej były to wyłącznie potrawy zimne, ponieważ nie godziło się rozpalać pod kuchnią wielkiego ognia. W tym dniu nie wolno było przyjmować gości ani oddalać się od domu. Nie chodzono również w odwiedziny do krewnych, nawet jeżeli mieszkali blisko. Obwiązywał całkowity zakaz wykonywania jakichkolwiek prac. Również dzieci nie mogły się bawić. Największe święto w roku było czasem odpoczynku dla wszystkich, nawet dla służby. Czas spędzano w kościele i w…

Wielka Sobota. W ten dzień w chałupach wszystko było nowe
kwiecień162022

Wielka Sobota. W ten dzień w chałupach wszystko było nowe

W Wielką Sobotę w kościołach święci się wodę, ogień i pokarmy. Dawniej księża święcili pokarmy w domach lub na dworze (na placykach wiejskich pod krzyżami). Wszystko, co było przeznaczone na wielkanocny stół, musiało być poświęcone, dopiero później przeniesiono zwyczaj święcenia do kościołów i ograniczono święconkę do symbolicznego koszyka. Przed wiekami najważniejszy w święconce był baranek pieczony na rożnie. Od XVII wieku miejsce naturalnego baranka zaczęły zajmować jego wyobrażenia, czyli figurki wykonane z ciasta, cukru, czekolady, masła, wosku i gipsu (jeszcze w XIX wieku takich imitacji baranka nie można było święcić). Włodzimierz Tetmajer, Święcone, 1897, Muzeum Narodowe w Krakowie. Oprócz baranka święcono różne mięsa wędzone, pieczone, gotowane, na Pomorzu święcono ryby. Nie mogło zabraknąć chleba, kołaczy, chrzanu, soli, pieprzu. Błogosławiono również piwo i wino. Do święconki dokładano również garść zboża i ziemniaków przeznaczonych do sadzenia. W koszyczku oczywiście nie mogło zabraknąć gotowanych i ozdobionych jajek. W Beskidzie Śląskim święconka znana jest od niedawna W Beskidzie Śląskim, jak i ogólnie na Śląsku,…

Wielkanoc 2022. Kiedy są otwarte sklepy w Polsce, a kiedy w Czechach?
kwiecień152022

Wielkanoc 2022. Kiedy są otwarte sklepy w Polsce, a kiedy w Czechach?

REPUBLIKA CZESKA, POLSKA / Już od sześciu lat w Czechach Wielki Piątek jest dniem wolnym od pracy. Nie oznacza to jednak, że sklepy tego dnia w Czechach są zamknięte. Dzisiaj zrobicie zakupy w większości sklepów, również w dużych supermarketach. Sklepy w Czechach zostaną zamknięte dopiero w Poniedziałek Wielkanocny. Sieci handlowe postanowiły zamknąć sklepy 18 kwietnia pomimo tego, że wprowadzony w Czechach stan wyjątkowy spowodował, że zakaz sprzedaży tego dnia nie obowiązuje. Sklepy w Polsce Ponieważ w Polsce dzisiaj nie ma dnia wolnego od pracy, sklepy są otwarte, jak w zwykłe dni robocze. Niektóre sieci handlowe w Wielki Piątek wydłużyły godziny otwarcia. Zakupy możecie zrobić też w Wielką Sobotę, natomiast musicie liczyć się z tym, że sklepy tego dnia są otwarte do godz. 14, niektóre zamykają jeszcze wcześniej. Natomiast, w odróżnieniu od Czech, w niedzielę sklepy w Polsce są zamknięte. Zakupów nie zrobicie też w Poniedziałek Wielkanocny.

Dziś Wielki Piątek. Dawniej w ten dzień obmywano się w rzekach, strumykach i źródełkach
kwiecień152022

Dziś Wielki Piątek. Dawniej w ten dzień obmywano się w rzekach, strumykach i źródełkach

Wieki Piątek to dzień upamiętniający śmierć Jezusa Chrystusa. W tradycji chrześcijańskiej jest dniem zadumy nad Męką Pańską, wzmożonej modlitwy i gorliwych praktyk religijnych. Tego dnia obowiązuje ścisły post. W kościołach katolickich odprawiane są drogi krzyżowe i adoracja Przenajświętszego Sakramentu. W Kościołach protestanckich Wielki Piątek jest najważniejszym, kulminacyjnym dniem roku liturgicznego – jest to szczególny dzień modlitwy i skupienia. Wielkopiątkowe obmywanie się Na Śląsku Cieszyńskim powszechnym zwyczajem w Czorny Piątek było mycie się o wschodzie słońca w rzekach, strumykach i źródełkach, szczególnie tych, które według miejscowych wierzeń posiadały leczniczą moc. Omywania wodą dokonywały całe rodziny wcześnie rano, najlepiej przed wschodem słońca, po odmówieniu modlitwy na brzegu rzeki. Wielkopiątkowa ablucja miała zapewnić zdrowie przez cały rok. Dawniej w rzekach pławiono również konie i bydło. Wielkopiątkową wodę zabierano do domu, w razie potrzeby obmywano nią chorych, by im ulżyć, spryskiwano nią bydło, konie, trzodę, a nawet stajnie i obory. Poddawano ją obrządkowi sakralnemu, wierząc, że taka woda ma jeszcze większą moc. Relikt dawnych…

Dziś Wielki Czwartek. Kiedyś nie zmieniano w ten dzień pościeli, aby nie sprowadzić do domu pcheł
kwiecień142022

Dziś Wielki Czwartek. Kiedyś nie zmieniano w ten dzień pościeli, aby nie sprowadzić do domu pcheł

Wielki Czwartek rozpoczyna Triduum Paschalne, najważniejsze wydarzenie w roku liturgicznym rzymskich katolików, które rozpoczyna się mszą świętą w Wielki Czwartek, a kończy nieszporami Niedzieli Wielkanocnej. Wielki Czwartek obchodzony jest przez różne wyznania chrześcijańskie na pamiątkę ustanowienia sakramentów kapłaństwa i Eucharystii podczas Ostatniej Wieczerzy. W kościołach parafialnych odprawiana jest Msza Wieczerzy Pańskiej. W trakcie śpiewania hymnu Chwała na wysokości biją wszystkie dzwony, które po zakończeniu śpiewu milkną aż do momentu poświęcenia pokarmów w Wielką Sobotę. W niektórych kościołach odbywa się obrzęd obmycia nóg dwunastu osobom. Na urodzaj jęczmienia, lnu i owoców Na Śląsku Cieszyńskim - w miejscowościach od Karwiny do Bogumina - Wielki Czwartek nazywany jest Zielónym Sztwortkym, na pozostałych terenach Wielkim Sztwortkym. Tego dnia po zawiązaniu dzwonów chłopcy obchodzili trzy razy dziennie wieś z klekotkami, klapaczkami i grzechotkami. Natomiast ministranci na Anioł Pański obchodzili trzykrotnie kościół, również klekocząc. Uderzania klekotkami były rytmiczne, w regularnie powtarzających się interwałach. Podczas ostatniego bicia dzwonów gospodarze szli do sadu i potrząsali drzewkami owocowymi, aby…

Uczniowie z polskiej szkoły w Jabłonkowie zorganizowali Jarmark Wielkanocny. Chcą pomóc Ukrainie [zdjęcia]
kwiecień132022

Uczniowie z polskiej szkoły w Jabłonkowie zorganizowali Jarmark Wielkanocny. Chcą pomóc Ukrainie [zdjęcia]

JABŁONKÓW / Tradycyjnie już przed Wielkanocą uczniowie Polskiej Szkoły Podstawowej im. Henryka Sienkiewicza w Jabłonkowie organizują Jarmark Wielkanocny. W tym roku odbywa się w Domu PZKO w Jabłonkowie. Odwiedzić, obejrzeć oraz kupić wystawione ozdoby świąteczne i wypieki można jeszcze dziś do godz. 17.00. – Dochód z jarmarku przekażemy miejscowemu Caritasowi, który środki te wykorzysta na pomoc Ukrainie – wyjaśniła nauczycielka Irena Gomola. Organizacji wydarzenia podjęli się uczniowie z Parlamentu Szkolnego, który pracuje pod jej bacznym okiem.

Przekazywanie tradycji wielkanocnych następnemu pokoleniu. W Orłowej-Lutyni zorganizowano Rodzinne Warsztaty Wielkanocne
kwiecień112022

Przekazywanie tradycji wielkanocnych następnemu pokoleniu. W Orłowej-Lutyni zorganizowano Rodzinne Warsztaty Wielkanocne

ORŁOWA-LUTYNIA / W sobotę 9 kwietnia w Domu PZKO w Orłowej-Lutyni odbyły się Rodzinne Warsztaty Wielkanocne. Oprócz robienia tradycyjnych dekoracji świątecznych można było skosztować gulaszu czy domowej wędliny. „W naszym kole PZKO wcześniej odbywały się imprezy śmigusowe, niestety już nie mamy tyle młodzieży w kole, więc wymyśliliśmy warsztaty wielkanocne we współpracy z Polską Szkołą i Przedszkolem w Orłowej. Zapewniliśmy prelegentkę, która zaprezentuje różne techniki zdobienia jajek, plecenia karabaczy, później dzieci przejdą do kuchni, żeby upiec zajączki i kurki z ciasta. Chcemy dzieciom przekazać doświadczenia i tradycje, które znają starsze generacje” - mówi Piotr Brzezny, prezes MK PZKO w Orłowej-Lutyni. Członkowie miejscowego koła gotowali gulasz, wędzili kiełbaski i piekli domowy chleb „W ogrodzie w kociołku gotujemy gulasz, w wędzarni wędzimy parówki, a w kuchni pieczemy domowy chleb, który później będzie podawany ze smalcem i skwarkami. Oprócz tego panie upiekły ciasta, do których można wypić herbatę, kawę czy grzaniec. Przygotowaliśmy też wędzonkę domowej roboty, aby każdy mógł sobie kupić do domu na święta” - dodaje Piotr Brzezny. W poszukiwaniu zajączka wielkanocnego Kiedy wszyscy…

Na ból gardła i suchoty. Zobacz, dlaczego warto było mieć w domu palmę wielkanocną
kwiecień102022

Na ból gardła i suchoty. Zobacz, dlaczego warto było mieć w domu palmę wielkanocną

Dziś Niedziela Palmowa, która rozpoczyna Wielki Tydzień. Dzień ten został ustanowiony na pamiątkę wjazdu Chrystusa do Jerozolimy na osiołku. Mieszkańcy miasta witali Jezusa z radością – słali pod jego stopy zielone gałązki i płaszcze. Tego dnia w kościele katolickim święci się palmy. Gałąź zielona od wieków była symbolem życia, sił witalnych, radości i corocznej odnowy roślin. Wierzbę, z której wyrastają bazie, i która była elementem składowym palmy, nazywano „rośliną miłującą życie”. W nauce kościoła wierzba symbolizuje zmartwychwstanie i nieśmiertelność duszy. To właśnie wierzba najwcześniej okrywa się zielenią, rośnie w każdych warunkach. Palmy podczas święcenia nabierały dobroczynnej mocy, więc po nabożeństwie należało się nimi nawzajem lekko uderzać lub przynajmniej dotknąć. Oto powody, dla których warto mieć w domu palmę: 1. Zjedzona bazia była dobra na ból gardła i suchoty. 2. Startą na proch palmę wraz z innymi ziołami (poświęconymi w Matki Boskiej Zielnej) traktowano jako lekarstwo dla ludzi i krów. 3. Popiół pozostały po spaleniu palm używany był w kościołach podczas…

W Boguminie-Skrzeczoniu odbył się Jarmark Wielkanocny. Zobaczcie, jakie ozdoby wielkanocne można było kupić [zdjęcia]
kwiecień082022

W Boguminie-Skrzeczoniu odbył się Jarmark Wielkanocny. Zobaczcie, jakie ozdoby wielkanocne można było kupić [zdjęcia]

BOGUMIN-SKRZECZOŃ / W sobotę 2 kwietnia członkowie Miejscowego Koła PZKO w Boguminie-Skrzeczoniu zorganizowali Jarmark Wielkanocny. Można było zakupić pisanki, dekoracje świąteczne, wędliny domowe oraz inne wyroby ze świniobicia. „To już druga edycja tej imprezy, pierwszy jarmark odbył się jeszcze przed pandemią w 2019 roku. Osoby wystawiające swe rękodzieła i wyroby to nie tylko członkowie naszego koła, ale też nasi przyjaciele z Bogumina, Dziećmorowic, Suchej Górnej i najbliższej okolicy" - zdradził Czesław Gałuszka, prezes MK PZKO w Boguminie-Skrzeczoniu. Na miejscu można było zaopatrzyć się w pisanki, miód, ręcznie robione ozdoby wielkanocne czy wyroby ze świniobicia. Oprócz tego organizatorzy oferowali pyszny bigos, żurek i inne potrawy kuchni ciepłej i zimnej. Zobaczcie, jakie cuda można było kupić:

Pogotowie językowe. Wielkanoc jest tylko jedna
kwiecień082022

Pogotowie językowe. Wielkanoc jest tylko jedna

W ostatnim latach spotykam się coraz częściej z używaniem wśród użytkowników języka polskiego na Zaolziu nazwy 'Wielkanoce' na określenie 'Wielkanocy'. Jest to oczywiście błąd wynikający z zapożyczenia z języka czeskiego (czes. Velikonoce). W języku polskim Wielkanoc występuje w liczbie pojedynczej, chyba że mówimy o wielu Wielkanocach następujących po sobie w kolejnych latach, tak jak mówimy o wielu kolejnych Bożych Narodzeniach. Czy Poniedziałek Wielkanocny to też Wielkanoc? Natomiast zbliżające się święto to Wielkanoc. Potocznie Wielkanocą nazywa się Niedzielę Wielkanocną i lany poniedziałek, jednak według liturgii kościoła, ale i ludowej obrzędowości, Wielkanoc to wyłącznie niedziela ustanowiona na pamiątkę zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Natomiast następny dzień świąt to Poniedziałek Wielkanocny. Czasami na określenie tych dwóch dni używa się określenia 'święta wielkanocne'. Ale pamiętajmy, że nigdy 'Wielkanoce'!

Jak dawniej spędzano Wielkanoc?
kwiecień042021

Jak dawniej spędzano Wielkanoc?

Wielkanoc jest najstarszym i największym świętem chrześcijańskim. Święto otwiera uroczysta rezurekcja, trzygodzinna msza odprawiana w Wielką Sobotą wieczorem albo o świcie w Wielką Niedzielę. Dawniej w nocy z Wielkiej Soboty na Wielkanoc, a zwłaszcza podczas rezurekcji strzelano z batów, petard itp. W Beskidzie Śląskim strzelano z moździerzy i grano na trombitach. Po rezurekcji spieszono do domu na uroczyste śniadanie, które poprzedzało dzielenie się jajkiem, należało też spożyć laskę chrzanu (na pamiątkę pojenia Chrystusa żółcią i octem). Stół wielkanocny według polskiej tradycji miał uginać się pod ciężarem potraw. Dawniej były to wyłącznie potrawy zimne, ponieważ nie godziło się rozpalać pod kuchnią wielkiego ognia. W tym dniu nie wolno było przyjmować gości, ani oddalać się od domu. Nie chodzono również w odwiedziny do krewnych, nawet jeżeli mieszkali blisko. Obwiązywał całkowity zakaz wykonywania jakichkolwiek prac. Również dzieci nie mogły się bawić. Największe święto w roku było czasem odpoczynku dla wszystkich, nawet dla służby. Czas spędzano w kościele i w kręgu rodzinnym. W poszukiwaniu…

Wielkanocne pokarmy poświęcić można samemu, w domu
kwiecień032021

Wielkanocne pokarmy poświęcić można samemu, w domu

Jedną z nieodłącznych - wydawało się jeszcze do niedawna - tradycji świątecznych było święcenie pokarmów w Wielką Sobotę. Z ustrojonymi koszyczkami, a czasem wręcz koszami, wyładowanymi po brzegi, tłumnie do kościołów podążali nawet ci, którzy na co dzień nie byli zbyt gorliwymi katolikami. Czas pandemii również ten zwyczaj mocno zmodyfikował. I choć od dawna istniała w Kościele Katolickim możliwość samodzielnego poświęcenia pokarmów, to teraz rozwiązanie to jest wręcz zalecane, a w wielu wypadkach jest jedyną możliwością. Jak to zrobić? Poradnik – oczywiście udostępniony w Internecie – przygotowała Archidiecezja Warszawska. Obrzęd błogosławieństwa stołu przed uroczystym posiłkiem w niedzielę Zmartwychwstania PańskiegoPobierz W przeciwieństwie do tradycji udawania się z koszyczkiem z pokarmami do kościoła w sobotę, samodzielnie święci się pokarmy w niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego, przed śniadaniem wielkanocnym. Dokonuje tego ojciec, matka lub inny członek rodziny. (indi)

REKLAMA

REKLAMA

Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.