E-mail: sylwia@zwrot.cz

    W Wielką Sobotę w kościołach święci się wodę, ogień i pokarmy. Dawniej księża święcili pokarmy w domach lub na dworze (na placykach wiejskich pod krzyżami). Wszystko, co było przeznaczone na wielkanocny stół, musiało być poświęcone, dopiero później przeniesiono zwyczaj święcenia do kościołów i ograniczono święconkę do symbolicznego koszyka.

    Przed wiekami najważniejszy w święconce był baranek pieczony na rożnie. Od XVII wieku miejsce naturalnego baranka zaczęły zajmować jego wyobrażenia, czyli figurki wykonane z ciasta, cukru, czekolady, masła, wosku i gipsu (jeszcze w XIX wieku takich imitacji baranka nie można było święcić).

    Włodzimierz Tetmajer, Święcone, 1897, Muzeum Narodowe w Krakowie.

    Oprócz baranka święcono różne mięsa wędzone, pieczone, gotowane, na Pomorzu święcono ryby. Nie mogło zabraknąć chleba, kołaczy, chrzanu, soli, pieprzu. Błogosławiono również piwo i wino. Do święconki dokładano również garść zboża i ziemniaków przeznaczonych do sadzenia. W koszyczku oczywiście nie mogło zabraknąć gotowanych i ozdobionych jajek.

    W Beskidzie Śląskim święconka znana jest od niedawna

    W Beskidzie Śląskim, jak i ogólnie na Śląsku, ale też na ziemiach zachodnich, zwyczaj święcenia pokarmów był długo nieznany. Na Śląsku zwyczaj święconki upowszechnił się dopiero w drugiej połowie XX wieku, docierając tu razem z mieszkańcami centralnej Polski.

    Oprócz poświęconych pokarmów w ten dzień przynoszono do domu święconą wodę i poświęcony ogień. Od poświęconego ogniska zapalało się świece. Gaszono w domu stary ogień i rozpalano nowy. Nowym ogniem można było również okadzić obejście.

    W Beskidzie Śląskim wodę święconą w Wielką Sobotę nazywano wodą chrzcielną. Służyła ona do święcenia trzody i ludzi przy różnych okazjach. Dobrze było pokropić święconą wodą dom. Wodę tę również pito dla zdrowia.

    W ten dzień w chałupach wszystko było nowe: woda, ogień, pobielone ściany, ozdoby z kwiatów wokół świętych obrazków, święcone pokarmy w obfitych ilościach. Serca ludzkie obmyte były wielkopostną pokutą.

    Przygotowywanie pokarmów

    Jak podaje Jan Szymik w swojej książce „Doroczne zwyczaje i obrzędy na Śląsku Cieszyńskim”, na Śląsku Cieszyńskim od wczesnego rana przyrządzano potrawy, przede wszystkim ciasta obrzędowe, czyli domowy chleb z pszennej mąki, baranka biszkoptowego i murzina (inne nazwy to szołdra, plecownik i pecynek), w którym zapiekało się wędzony boczek, białą kiełbasę, wędzoną słoninę, a czasami szynkę. Nie mogło również zabraknąć malowanych jajek, gotowanej szynki i chrzanu.

    Wieczorem mieszkańcy Śląska Cieszyńskiego uczestniczyli w rezurekcji połączonej z procesją, przychodzili na nią nawet ci, którzy nie chodzili co niedzielę do kościoła. Po powrocie z mszy w domach spożywano uroczystą wielkosobotnią wieczerzę.

    Do stołu zasiadali wszyscy domownicy, dzielili się jajkiem i solą, życząc sobie wesołego Alleluja. Czytano tekst z Pisma Świętego, modlono się, a następnie spożywano święcone. Wymagane było poważne i godne zachowanie. Przy stole atmosfera była pogodna i radosna. Po wieczerzy śpiewało się pieśni wielkanocne.

    W Polsce zwyczaj spożywania wielkanocnej wieczerzy jest raczej nieznany. W przeważającej większości święconkę je się w czasie uroczystego śniadania wielkanocnego, które spożywa się zaraz po przyjściu z porannej mszy.

    Artykuł ukazał się po raz pierwszy 3 kwietnia 2021 roku.

    Tagi: , , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      Znamy wyniki konkursu „Tu się czyta!”. Zwycięska recenzja będzie opublikowana w grudniowym numerze miesięcznika Zwrot
      grudzień012022

      Znamy wyniki konkursu „Tu się czyta!”. Zwycięska recenzja będzie opublikowana w grudniowym numerze miesięcznika Zwrot

      Dzieci czują się jak u siebie w domu. Rozmowa ks. Lukášem Mockiem
      grudzień012022

      Dzieci czują się jak u siebie w domu. Rozmowa ks. Lukášem Mockiem

      Zespół Head in the Clouds: Chociaż gramy razem krótko, kilka koncertów już mamy za sobą
      grudzień012022

      Zespół Head in the Clouds: Chociaż gramy razem krótko, kilka koncertów już mamy za sobą

      W sierpniu weszła do obiegu kartka pocztowa „Święto Lotnictwa Polskiego”. Uroczyście zaprezentowała ją Poczta Polska
      grudzień012022

      W sierpniu weszła do obiegu kartka pocztowa „Święto Lotnictwa Polskiego”. Uroczyście zaprezentowała ją Poczta Polska

      10 pomysłów na weekend
      grudzień012022

      10 pomysłów na weekend

      Wiemy, kto wystąpi na koncercie laureatów Konkursu Gwar. Zaplanowano go na  czwartek 15 grudnia
      grudzień012022

      Wiemy, kto wystąpi na koncercie laureatów Konkursu Gwar. Zaplanowano go na czwartek 15 grudnia

      Polska awansowała do 1/8 finału mundialu! Kolejny mecz już w niedzielę
      listopad302022

      Polska awansowała do 1/8 finału mundialu! Kolejny mecz już w niedzielę

      Radio Katowice świętuje 95 urodziny! Pierwszą audycją była transmisja górniczej mszy świętej
      listopad302022

      Radio Katowice świętuje 95 urodziny! Pierwszą audycją była transmisja górniczej mszy świętej

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.