Tag: Książnica Cieszyńska


Kto to był „partacz” i czy faktycznie „partaczył” robotę? Odpowiedź można było usłyszeć w Książnicy Cieszyńskiej
sierpień012022

Kto to był „partacz” i czy faktycznie „partaczył” robotę? Odpowiedź można było usłyszeć w Książnicy Cieszyńskiej

CIESZYN / Jakie znaczenie miało w dawnych czasach słowo „majstersztyk”? Kto to był "partacz" i czy faktycznie "partaczył" robotę? Jak długa była "dniówka" dla średniowiecznego rzemieślnika? Jakie warunki kandydat na rzemieślnika musiał spełnić, by zdobyć czeladnicze uprawnienia? O tych i wielu innych ciekawostkach w piątek 29 lipca w ramach spotkania z cyklu „Cymelia i osobliwości ze zbiorów Książnicy Cieszyńskiej” mówiła dr Aleksandra Golik-Prus. Wykład zatytułowany był „Cechy cieszyńskie w świetle dokumentów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego”. Dokumenty z archiwaliów PTL Aleksandra Golik-Prus na podstawie cechowych dokumentów wybranych z zespołu archiwaliów PTL omówiła takie zagadnienia, jak struktura cechów rzemieślniczych, droga do uzyskania tytułu majstra czy pojęcia takie jak „majstersztyk” czy "partacz". Uczestnicy spotkania dowiedzieli się, ile trwała nauka zawodu, jakie były obowiązki ucznia i czeladnika, czy jakiego stroju wymagano od rzemieślników. I... tego o ile łatwiej miał "partacz", który wcale, wbrew obecnie funkcjonującemu w języku polskim znaczeniu tego słowa, bynajmniej nie "partaczył" roboty. Kim byli partacz? Partacz była to osoba zajmująca się danym…

Co ma Pałac Saski w Warszawie wspólnego z Cieszynem?
marzec152022

Co ma Pałac Saski w Warszawie wspólnego z Cieszynem?

CIESZYN / - Na zbiory Książnicy Cieszyńskiej przyjęło się patrzeć z perspektywy regionalnej. Tutaj bowiem przechowywane są rękopisy i druki, które zbudowały bogactwo i różnorodność cieszyńskiej kultury. Czasami jednak zapominamy, że nasze zbiory stanowią także istotną cząstkę kultury uniwersalnej, przede wszystkim narodowej. I dokument, o którym będzie dziś mowa, jest tego dobrym przykładem – mówił, rozpoczynając lutową prezentację w ramach cyklu „Cymelia i osobliwości ze zbiorów Książnicy Cieszyńskiej”, jej dyrektor Krzysztof Szelong. XIX-wieczny projekty Pałacu Saskiego w Warszawie zachował się w zbiorach Książnicy Prelekcja poświęcona była bowiem XIX-wiecznemu projektowi Pałacu Saskiego w Warszawie, który zachował się w zbiorach Książnicy. Spotkanie, jakie odbyło się 25 lutego, rozpoczęto od uczczenia ofiar ataku armii rosyjskiej na Ukrainę. Niezidentyfikowane rulony Łucja Brzeżycka, kierownik Działu Ochrony i Konserwacji Zbiorów Książnicy Cieszyńskiej, opowiedziała o pracach konserwatorskich i restauratorskich, jakim poddano XIX-wieczny projekt Pałacu Saskiego w Warszawie znajdujący się w zbiorach Książnicy. Mówiła także o jego nieokreślonym pochodzeniu. – Ten projekt znajduje się w Książnicy od dawna.…

Białe kruki w Książnicy Cieszyńskiej. Nowa wystawa  na podstawie zbiorów ks. Leopolda Jana Szersznika
marzec042022

Białe kruki w Książnicy Cieszyńskiej. Nowa wystawa na podstawie zbiorów ks. Leopolda Jana Szersznika

CIESZYN / W Książnicy Cieszyńskiej można obejrzeć wystawę "Białe kruki z biblioteki ks. Leopolda Jana Szersznika". Zaprezentowano na niej najcenniejsze druki i rękopisy zgromadzone przez ks. Szersznika, należące do Książnicy Cieszyńskiej. Wystawa będzie trwać do 31 maja, jednak oryginały rękopisów i druków będą eksponowane ze względów konserwatorskich tylko do soboty 12 marca. Wystawę przygotowały Aleksandra Golik-Prus i Jolanta Sztuchlik. - Biały kruk to unikat bibliograficzny, książka rzadka, trudno dostępna, wydana lub zachowana w niewielkiej liczbie egzemplarzy czy przedstawiająca szczególną wartość ze względu na treść, wyposażenie typograficzne, zdobnictwo, oprawę, proweniencję itp. Białe kruki były gorliwie poszukiwane przez bibliofilów i zbieraczy już w XVII i XVIII wieku. Jednym z nich był właśnie Leopold Jan Szersznik – mówiła podczas wernisażu Jolanta Sztuchlik. W gablotach został wyeksponowany m.in. miniaturowy modlitewnik, napisany w drugiej połowie XV wieku, należący prawdopodobnie do ostatniej cieszyńskiej księżnej Elżbiety Lukrecji. Prezentowane są również: zachowany w postaci manuskryptu traktat o architekturze Witruwiusza, najstarsza chrześcijańska encyklopedia średniowieczna Izydora z Sewilli, starodruczne wydania…

Jaki związek z Cieszynem ma XIX-wieczny projektu Pałacu Saskiego w Warszawie?
luty202022

Jaki związek z Cieszynem ma XIX-wieczny projektu Pałacu Saskiego w Warszawie?

CIESZYN / Najbliższa prelekcja w ramach cyklu „Cymelia i osobliwości ze zbiorów Książnicy Cieszyńskiej” poświęcona będzie XIX-wiecznemu projektowi fasady Pałacu Saskiego w Warszawie. Znajduje się on bowiem w zbiorach Książnicy Cieszyńskiej. Multimedialna prezentacja składać się będzie z dwóch części. Łucja Brzeżycka, kierownik Działu Ochrony i Konserwacji Zbiorów Książnicy Cieszyńskiej omówi prace konserwatorskie i restauratorskie, jakim dokument został poddany. O historii pałacu opowie natomiast Maria Wardzyńska z warszawskiego Stowarzyszenia Saski 2018, które stawia sobie za cel doprowadzenie do odbudowy Pałacu Saskiego, a tym samym restytucji zachodniej pierzei placu Piłsudskiego. Pałac Saski znajdował się w Warszawie przy dzisiejszym placu marszałka Józefa Piłsudskiego. Kiedy go wybudowano w 1661 roku, budowla była barokowa. Wraz z Ogrodem Saskim stanowił centralny element barokowego założenia urbanistycznego osiemnastowiecznej Warszawy zwanego Osią Saską. Po śmierci Augusta III w 1763 r. pałac utracił status rezydencji królewskiej i przez następne dziesięciolecia stopniowo tracił swój blask. W 1837 r. podupadły gmach nabył rosyjski kupiec Iwan Skwarcow, który postanowił o jego przebudowie. Powstała…

Jeszcze można obejrzeć wystawę o historii Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego
luty062022

Jeszcze można obejrzeć wystawę o historii Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego

CIESZYN / Ciesząca się zainteresowaniem wystawa „Uratować dla nauki i od zapomnienia… 120 lat historii Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego” została przedłużona do połowy lutego. O wystawie pisaliśmy tutaj. Teraz mamy dobrą wiadomość dla tych, którzy dotychczas nie zdążyli się wybrać, by ją obejrzeć. Mają na to jeszcze tydzień. Przypomnijmy: Ekspozycja „Uratować dla nauki i od zapomnienia…120 lat historii Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego” przedstawia ideę ludoznawstwa, jego początki na ziemiach polskich, tradycje ludoznawcze na Śląsku Cieszyńskim, założenie i działalność Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Księstwie Cieszyńskim oraz księgozbiór i zespół archiwaliów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego znad Olzy. Pierwotnie wystawa, którą Książnica Cieszyńska przygotowała z okazji 120. rocznicy założenia Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Cieszynie, miała się zakończyć 29 stycznia. Ostatecznie została przedłużona do soboty, 12 lutego. Nadal więc można ją oglądać w siedzibie Książnicy Cieszyńskiej przy ul. Menniczej 46 w Cieszynie od wtorku do piątku w godz. 8.00-18.00 oraz w soboty w godz. 9.00-15.00. Autorami wystawy są Agnieszka Laskowska i Krzysztof Kleczek. Informacje na jej temat…

Wydawcy regionalnych kalendarzy zastanawiali się, czy warto wydawać je w wersji elektronicznej. Zdania były podzielone
grudzień222021

Wydawcy regionalnych kalendarzy zastanawiali się, czy warto wydawać je w wersji elektronicznej. Zdania były podzielone

CIESZYN / Tradycją już jest, że w grudniu w jednym miejscu można zapoznać się ze wszystkimi kalendarzami regionalnymi wydawanymi na Śląsku Cieszyńskim. Książnica Cieszyńska zorganizowała ósmą już edycję spotkania z przedstawicielami zespołów redakcyjnych wychodzących w naszym regionie kalendarzy. W piątkowe popołudnie 17 grudnia za stołem prezydialnym usiedli redaktorzy ośmiu periodyków na rok 2022. W sumie tego roku w naszym regionie ukazało się dziewięć kalendarzy regionalnych. Na spotkanie nie mógł dojechać przedstawiciel „Kalendarza Ewangelickiego”. Zaprezentowane zostały: „Kalendarz Cieszyński”, „Kalendarz Śląski”, „Kalendarz Beskidzki”, „Kalendarz Ustroński”, „Kalendarz Miłośników Skoczowa”, „Kalendarz Goleszowski”, „Kalendarz z Istebnej, Jaworzynki i Koniakowa”, oraz „Kalendarz Ewangelicki – Evangelický kalendář”. Czy era papierowych wydawnictw się kończy? Spotkanie prowadził pracownik Książnicy Witold Kożdoń. Po prezentacjach dopytywał przedstawicieli wydawnictw m.in. o problemy wydawnicze. O to, czy sądzą, że era wydawnictw papierowych zmierza do końca. Redaktor „Kalendarza Cieszyńskiego” Leszek Pindur stwierdził, że myśli, że będzie tak samo, jak z płytami. - Choć nośniki kompaktowe zalały rynek, to jednak wciąż są miłośnicy płyt winylowych…

„Przystanek Zaolzie” poświęcony będzie „Kalendarzowi Śląskiemu”
grudzień202021

„Przystanek Zaolzie” poświęcony będzie „Kalendarzowi Śląskiemu”

CIESZYN / Ostatni w tym roku odcinek programu telewizyjnego „Przystanek Zaolzie” poświęcony będzie „Kalendarzowi Śląskiemu” wydawanemu przez Polski Związek Kulturalno-Oświatowy w Republice Czeskiej. „Przystanek Zaolzie” to cykl reportaży emitowanych na antenie TVP Polonia. Przedstawiana jest w nim polska społeczność żyjąca w Republice Czeskiej. Program przybliża tematykę Zaolzia i tego, jak radzą sobie Polacy mieszkający za Olzą. W grudniu bohaterem „Przystanku” będzie Marian Siedlaczek i redagowany przez niego „Kalendarz Śląski". Materiał nagrywany był 10 grudnia m.in. w Książnicy Cieszyńskiej. Wyemitowany będzie na kanale TVP Polonia 28 grudnia 2021 (Wtorek) o godz. 17:20. Poprzednie odcinki programu obejrzeć można tutaj. (indi)

Już jutro zapoznać będzie się można ze wszystkimi kalendarzami naszego regionu!
grudzień162021

Już jutro zapoznać będzie się można ze wszystkimi kalendarzami naszego regionu!

CIESZYN/ Jest takie powiedzenie, że „Cieszyniok bez kalendarza, to jak ksiądz bez brewiarza”. I faktycznie wydawane co roku kalendarze są specyfiką naszego regionu. W tym roku po obu stronach rozdzielonego granicą Śląska Cieszyńskiego ukazało się dziewięć regionalnych kalendarzy. Jedne obejmują swym zasięgiem tematycznym pojedyncze gminy, inne, jak „Śląski” i „Beskidzki” - cały region. Okazja do zapoznania się z kompletem periodyków na rok 2022 oraz wysłuchania, co o zawartości poszczególnych tytułów mają do powiedzenia ich redaktorzy, nadarzy się już jutro, 17 grudnia o godz. 17:00 w Książnicy Cieszyńskiej. Grudniowe spotkania promocyjne poświęcone regionalnym kalendarzom stały się już w Książnicy Cieszyńskiej tradycją. Tegoroczne będzie ósmym. W trakcie spotkania zostaną zaprezentowane: „Kalendarz Cieszyński”, „Kalendarz Śląski”, „”Kalendarz Beskidzki”, „Kalendarz Ustroński”, „Kalendarz Miłośników Skoczowa”, „Kalendarz Goleszowski”, „Kalendarz z Istebnej, Jaworzynki i Koniakowa”, „Kalendarz Ewangelicki” oraz „Kalendarz Ewangelicki – Evangelický kalendář”. Moderatorem rozmowy, którą zaplanowano w ścisłym rygorze sanitarnym, będzie Witold Kożdoń. Treści najnowszych kalendarzy omówią ich redaktorzy. Uczestnicy spotkania będą też mieli okazję nabyć te…

Dziś o harcerstwie polskim w Republice Czeskiej będzie opowiadał Władysław Kristen
listopad092021

Dziś o harcerstwie polskim w Republice Czeskiej będzie opowiadał Władysław Kristen

CIESZYN / Dziś (9.11) o godz. 16.00 w Książnicy Cieszyńskiej Władysław Kristen będzie mówił o harcerstwie polskim w Republice Czeskiej. Prelekcja odbędzie się w ramach spotkań sekcji historyczno-miłośniczej Cieszyńskiego Uniwersytetu III Wieku. Będzie to druga jesienna prelekcja w ramach spotkań tej sekcji. Kolejne prelekcje sekcji historyczno-miłośniczej Cieszyńskiego Uniwersytetu III Wieku będą odbywać się w każdy drugi wtorek miesiąca. Wszystkie będą gościły w sali konferencyjnej Książnicy Cieszyńskiej. (indi)

Księgozbiór Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego teraz można oglądać na wystawie, niebawem już również w sieci
październik242021

Księgozbiór Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego teraz można oglądać na wystawie, niebawem już również w sieci

CIESZYN / Wystawę z okazji 120 rocznicy założenia Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Cieszynie oglądać można do 22 stycznia w Książnicy Cieszyńskiej. Wernisaż odbył się w piątek, 22 października. Na wystawie prezentowane są zarówno starodruki, jak i wydawnictwa XIX i XX-wieczne zgromadzone przez Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. Księgozbiór i zespół archiwaliów PTL należy obok zbiorów Leopolda Jana Szersznika, Czytelni Ludowej czy spuścizny po Tadeuszu Regerze do najcenniejszej części zasobu Książnicy Cieszyńskiej. Jak podczas wernisażu podkreślali jej twórcy Agnieszka Laskowska i Krzysztof Kleczek, wystawa prezentuje kulturę ludową, którą od zapomnienia dla nauki ocalili jej miłośnicy – amatorzy. Wystawa „Uratować dla nauki i od zapomnienia…120 lat historii Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego” przedstawia ideę ludoznawstwa, początki ludoznawstwa na ziemiach polskich, tradycje ludoznawcze na Śląsku Cieszyńskim, założenie i działalność Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Księstwie Cieszyńskim oraz księgozbiór i zespół archiwaliów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Kolekcja książek i archiwaliów zgromadzonych pod szyldem Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Księstwie Cieszyńskim, a od 1929 r. Towarzystwa Ludoznawczego w Cieszynie, rozrastała się jeszcze…

Książka dr. Grzegorza Gąsiora zostanie zaprezentowana dziś w Książnicy Cieszyńskiej
październik192021

Książka dr. Grzegorza Gąsiora zostanie zaprezentowana dziś w Książnicy Cieszyńskiej

CIESZYN/ Dzisiaj, 19 października, o godz. 16.30, w Książnicy Cieszyńskiej odbędzie się spotkanie promujące książkę dr. Grzegorza Gąsiora „Polityka narodowościowa państwa na czechosłowackim Śląsku Cieszyńskim w latach 1920-1938”. Dr Grzegorz Gąsior jest historykiem, absolwentem Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, adiunktem w Katedrze Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej na Wydziale Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego. Naukowiec pochodzący z Karwiny specjalizuje się m.in. w badaniu stosunków polsko-czeskich w XX wieku i w tym roku został nominowany do nagrody w plebiscycie Kongresu Polaków w Republice Czeskiej „Tacy Jesteśmy”. Spotkanie z autorem poprowadzi Witold Kożdoń. Choć przedstawiony temat nie jest nowy, a książka dr. Grzegorza Gąsiora nie jest pierwszą, która porusza tę problematykę, to wykorzystane w niej materiały w dużej mierze nie były jednak do tej pory znane. „O to, czy państwo czechosłowackie prowadziło politykę dyskryminującą mniejszości narodowe na Śląsku Cieszyńskim, od dawna toczy się spór. Część autorów, przeważnie polskich, wskazuje na istnienie takiej polityki. Inni badacze, głównie czescy, wątpią, czy w ogóle istniało coś takiego jak…

XVII-wieczna rozprawa „O prawie wojny i pokoju” będzie tematem prelekcji w Książnicy Cieszyńskiej
lipiec282021

XVII-wieczna rozprawa „O prawie wojny i pokoju” będzie tematem prelekcji w Książnicy Cieszyńskiej

CIESZYN/ „De iure belii ac pacis libri tres” to główne dzieło Hugo Grocjusza. Egzemplarz publikacji XVII-wiecznego holenderskiego dyplomaty, prawnika i filozofa nazywanego „ojcem” prawa międzynarodowego znajduje się w zbiorach Książnicy Cieszyńskiej. A jego prezentację zatytułowaną „O prawie wojny i pokoju” zaplanowano na 30 lipca o godz. 17:00. „De iure belii ac pacis libri tres” – najważniejsze dzieło w bogatym dorobku Hugo Grocjusza omówi dr Artur Lewandowski. Będzie to kolejna prelekcja w ramach cyklu „Cymelia i osobliwości ze zbiorów Książnicy Cieszyńskiej”. Prezentacja nawiązuje do czynnej aktualnie w galerii Książnicy Cieszyńskiej wystawy „Ars belli – Sztuka wojny”. O samej wystawie pisaliśmy tutaj. (indi) Udział w spotkaniu możliwy będzie po uprzednim zarezerwowaniu miejsca (można to zrobić telefonicznie pod nr.: +48 33 851 38 41, emailem: lewandowski@kc-cieszyn.pl, lub osobiście w czytelni ogólnej Książnicy Cieszyńskiej), ponieważ z uwagi na ograniczenia sanitarne maksymalna liczba uczestników spotkania nie może przekroczyć 15 osób. Do powyższego limitu nie są wliczane osoby zaszczepione przeciw Covid-19.

Nowa wystawa w Książnicy Cieszyńskiej poświęcona jest historii wojen
lipiec072021

Nowa wystawa w Książnicy Cieszyńskiej poświęcona jest historii wojen

CIESZYN / Na nowej wystawie w Książnicy Cieszyńskiej prześledzić możemy, jak na przestrzeni dziejów rozwijała się sztuka wojny. Wernisaż zorganizowano 2 sierpnia. Autorzy wystawy, a są nimi Artur Lewandowski i Aleksandra Golik-Prus, podkreślali, że słowo „sztuka” w tamtych czasach rozumiane było jako jakakolwiek umiejętność. Tak, jak była sztuka murarska czy szewska, tak była sztuka prowadzenia działań wojennych. Inna sprawa, że wojny inspirowały nie tylko strategów do udoskonalania wspomnianej sztuki prowadzenia działań wojennych, ale także pisarzy i ilustratorów. Stąd wystawa opiera się na ułożonych chronologicznie eksponatach ze zbiorów Książnicy Cieszyńskiej obrazujących, jak na przestrzeni wieków prowadzono działania wojenne, jak wyglądały bitwy. Są dzieła obco i polskojęzyczne (te w zdecydowanej mniejszości), jest też bogaty zbiór ilustracji – głównie rycin. Podczas wernisażu bardzo ciekawie o wystawie mówili jej autorzy. Wysłuchać ich objaśnień można tutaj: Ekspozycję „Ars belli – Sztuka wojny” oglądać można od wtorku do piątku w godz. od 8:00 do 18:00, w soboty w godz. od 9:00 do 15:00. Wystawa potrwa do…

Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.