E-mail: redakcja@zwrot.cz

    CZESKI CIESZYN / Nasze zaolziańskie sprawy, o których mało wiemy, jak zaznaczono na wstępie, omawiano podczas spotkania Międzygeneracyjnego Uniwersytetu Regionalnego Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego w Czeskim Cieszynie w czwartek 6 lutego. Wykładowcą był pracownik Książnicy Cieszyńskiej Wojciech Święs.

    Słuchaczy przywitała Ewa Sikora, która od razu zaprosiła na kolejny, marcowy MUR. Jego bohaterem będzie Władysław Młynek z Nawsia, nauczyciel, pisarz, animator kultury. Wykład poprowadzi Jana Raclavská, fragmenty utworów literackich przedstawi Karol Suszka.

    Słuchaczy przywitała Ewa Sikora

    Temat lutowego spotkania brzmiał „Andrzej Kotula (1822–1891) z Grodziszcza. Notariusz, polski działacz narodowy i autor pamiętnika «Szkoła polszczyzny»”. – Podejrzewam, że nazwisko Andrzeja Kotuli jest państwu znane – zaczął swój wykład Wojciech Święs. – Gorzej, jak trzeba powiedzieć o nim coś konkretnego.

    – Jest to postać, która jest stawiana wśród najważniejszych działaczy polskiego ruchu narodowego na Śląsku Cieszyńskim na samym początku formowania się polskiego obozu narodowego w okolicach roku 1848, czyli Wiosny Ludów. Czasem podawany jest nawet jako ten trzeci po Pawle Stalmachu i Andrzeju Cinciale – wyjaśnił.

    Wykładowca Wojciech Święs

    Andrzej Kotula przyszedł na świat 10 lutego 1822 roku w Grodziszczu. Pochodził z aspirującej rodziny chłopskiej, ojciec był przez pewnien czas wójtem. – Kotulowie to jeden z bardziej zacnych, zasłużonych rodów na Śląsku Cieszyńskim – stwierdził Święs, wyjaśniając, że w „Polskim Słowniku Biograficznym” jest siedmiu Kotulów.

    Andrzej Kotula ukończył niemieckie gimnazjum ewangelickie w Cieszynie. Chodził do jednej klasy m.in. z najważniejszymi budzicielami polskości na Śląsku Cieszyńskim Pawłem Stalmachem i Andrzejem Cinciałą. Kolejny etap jego edukacji przebiegał w liceum ewangelickim w Bratysławie. W latach 1845-1848 studiował Kotula prawo w Wiedniu.

    Spotkania MUR najczęściej odbywają się w auli Polskiego Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego

    Od początku zaangażowany był w polski ruch narodowy. Razem ze Stalmachem wziął udział w Zjeździe Słowiańskim w Pradze na temat perspektyw Słowian w cesarstwie austriackim. Zaprotestowali tam przeciw włączeniu ich jako Ślązaków do sekcji czeskiej, chcieli należeć do sekcji polsko-rusińskiej. – Była to pierwsza w historii manifestacja chęci przynależności tutejszego ludu do narodu polskiego – tłumaczył Wojciech Święs.

    Po powrocie do Cieszyna Kotula rozpoczął działalność publicystyczną, był jednym z założycieli „Tygodnika Cieszyńskiego”, który w 1851 roku przemianowany został na „Gwiazdkę Cieszyńską”. Pisał różne teksty, m.in. prowadził kampanię na rzecz wprowadzenia języka polskiego do szkół i urzędów. Pisał też wiersze.

    Słuchacze MUR chętnie prowadzą dyskusje

    Rozpoczął pracę w Cieszynie jako niższy urzędnik sądowy. Na początku lat 50. udał się na Węgry, gdzie pracował w swoim zawodzie. Po kilku latach wrócił na Śląsk Cieszyński, we Frysztacie był notariuszem. Odnowił kontakty z polskimi działaczami narodowymi.

    Do Cieszyna przeniósł się na stałe w 1867 roku, kontynuował wzmożoną pracę na rzecz krzewienia polskości, wspierał polski ruch narodowy. Jako prawnik brał udział w tworzeniu statutów powstających polskich organizacji, służył jako konsultant, wchodził w skład zarządów.

    Zmarł 10 października 1891 roku w Cieszynie po ciężkiej chorobie. Krótki tekst wspomnieniowy na łamach „Gwiazdki Cieszyńskiej” napisał o nim Paweł Stalmach, który zmarł miesiąc później.

    Dziennik Andrzeja Kotuli znajduje się w zbiorach Książnicy Cieszyńskiej

    Zachował się bardzo cenny rękopis autorstwa Andrzeja Kotuli „Szkoła polszczyzny lub Dziennik poświęcony ćwiczeniu się w języku macierzyńskim”. – Nie jest to typowy pamiętnik, chociaż początkowo został tak pomyślany – tłumaczył wykładowca. Autor chciał opisać wydarzenia Wiosny Ludów i swoją rolę w nich, ale w końcu przekształcił zapiśnik w zbiór utworów literackich.

    Badacze jakość wierszy Kotuli oceniają dość krytycznie, zwracają jednak uwagę na fakt, że był on jednym z pierwszych cieszyńskich pisarzy posługujących się językiem polskim. Wartość jego twórczości spoczywa w tym, że o prawa ludności polskiej upomniał się wierszem.

    Szerzej na ten temat piszemy w lutowym „Zwrocie”.

    CR

    Tagi: , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      Biblioteka to nie tylko udostępnianie książek. Przekonać możecie się o tym na wystawie w Karwinie
      październik042022

      Biblioteka to nie tylko udostępnianie książek. Przekonać możecie się o tym na wystawie w Karwinie

      Taka gratka nie zdarza się co dzień! Są jeszcze darmowe bilety na Akademię pana Kleksa
      październik042022

      Taka gratka nie zdarza się co dzień! Są jeszcze darmowe bilety na Akademię pana Kleksa

      Lubicie chodzić z kijkami? W Koszarzyskach odbędzie się marsz nordic walking
      październik042022

      Lubicie chodzić z kijkami? W Koszarzyskach odbędzie się marsz nordic walking

      Spacer z przewodnikiem po mosteckich szańcach. Fortyfikacje można też zwiedzać indywidualnie
      październik032022

      Spacer z przewodnikiem po mosteckich szańcach. Fortyfikacje można też zwiedzać indywidualnie

      Jerzy Urban nie żyje. Założyciel tygodnika NIE miał 89 lat
      październik032022

      Jerzy Urban nie żyje. Założyciel tygodnika NIE miał 89 lat

      W czwartek rozpoczyna się Babie Lato Filmowe. Spotkać na nim możecie Przemka Brannego, Jana Szymika i Jacka Fedorowicza
      październik032022

      W czwartek rozpoczyna się Babie Lato Filmowe. Spotkać na nim możecie Przemka Brannego, Jana Szymika i Jacka Fedorowicza

      Turyści z PTTS zwiedzili Opole. Przekonują, że to miasto, które warto zobaczyć
      październik032022

      Turyści z PTTS zwiedzili Opole. Przekonują, że to miasto, które warto zobaczyć

      Pogotowie językowe. Potrzebować, używać i próbować łączą się z dopełniaczem
      październik032022

      Pogotowie językowe. Potrzebować, używać i próbować łączą się z dopełniaczem

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.