Judosz_Skoczów-3631_bt_iSKOCZÓW / Jak co roku w Wielki Piątek, w samo południe ulicami Skoczowa przeszedł hałaśliwy pochód wiodący słomianą kukłę symbolizującą Judosza. Dzieci, klekocząc drewnianymi klekotkami krzyczały chórem „Kle kle kle spali się Judosz w piekle”. Po przejściu przez miasto słomianą kukłę spalono na podwórzu OSP.

    Zwyczaj, z przerwami w okresie wojny czy w latach 50-tych XX wieku, kultywowany jest od pokoleń. Pierwsze o nim wzmianki pochodzą z przełomu XVI-XVII w., z dziennika skoczowskiego burgrabiego Jana Tilgnera. Wówczas organizatorami pochodu byli ludzie związani z kościołem, ministranci, kościelni i organiści.

    Po przerwie zwyczaj na powrót wskrzesiło Towarzystwo Miłośników Skoczowa wspólnie ze strażakami ze skoczowskiej Ochotniczej Straży Pożarnej.

    Na Śląsku Cieszyńskim zwyczaj praktykowany jest jedynie w Skoczowie, jednak podobne pochody, bądź ich odmiany jeszcze nie tak dawno odbywały się w różnych regionach Polski. Nieznane nawet organizatorom i skoczowskim historykom jest pochodzenie zwyczaju. Niektóre teorie mówią, iż zwyczaj pod Kaplicówkę przywędrował z Moraw.

    Znamienity etnolog Oskar Kolberg (1814-1890) opisał obrzęd z Judaszem, choć nie zetknął się z nim osobiście. W jego książce „Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce” czytamy: „palenie Judasza było powszechne, mniej znane w krakowskiem”.

    W obrzędowości ludowej wiele jest bowiem elementów wskazujących na starodawne, słowiańskie pochodzenie „Judasza”. Topnienie śniegu i spływanie lodu na rzekach wyznaczało początek „drogi bogów” i ciepłego półrocza. Na Zwiastowanie (25 marca) witano wracające bociany.

    W tym czasie topiono kukłę zwaną Marzanną. W istocie Marzanna, Marena lub Mara było imieniem prastarej bogini władającej krainą umarłych, śmiercią, mrokiem i martwymi wodami – tzn. wodami zamarzniętymi lub słonymi. Topiąc jej figurę odsyłano ją do jej właściwego królestwa.

    Wśród obrzędów, które obchodzono w czasie Wielkanocy były także takie zagadkowe, jak „zabijanie grajka” i „zrzucanie Judasza”. Kukłę zwaną „Judaszem” zrzucano z kościelnej wieży. W istocie chodziło o demona mającego czysto słowiańskie imię Juda, pochodzące od słów „judzić” lub „podjudzać”.

    Znany jest on także w innych słowiańskich krajach i uosabiał złośliwe zimowe wichury oraz huragany (ukraiński júda to też rodzaj złego ducha, nieczystej siły). „Zabijanie grajka” polegało zaś na wyprowadzeniu chłopca, często faktycznie muzykanta, poza wieś i na „zabijaniu” go na niby. Można się domyślać, że jest to ślad jakiejś dawnej inscenizacji zwycięstwa nad zimowymi bóstwami śmierci.”. (indi)

    Tagi: , , , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      Gratka dla miłośników fotografii i browarnictwa! Można wziąć udział w konkursie Fotograficznym  „Architektura Piwa – Historia Browarów”
      maj252022

      Gratka dla miłośników fotografii i browarnictwa! Można wziąć udział w konkursie Fotograficznym „Architektura Piwa – Historia Browarów”

      Powstają lokalne mini centra nauki SOWA – Strefy Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności
      maj252022

      Powstają lokalne mini centra nauki SOWA – Strefy Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności

      Już jutro obchodzimy Dzień Matki. Zobaczcie, jak uczcili ten dzień w wędryńskim przedszkolu
      maj252022

      Już jutro obchodzimy Dzień Matki. Zobaczcie, jak uczcili ten dzień w wędryńskim przedszkolu

      W wolierze La Pampa pojawiły się młode. Wśród nowych mieszkańców zoo w Ostrawie są pisklęta i jeden ssak
      maj252022

      W wolierze La Pampa pojawiły się młode. Wśród nowych mieszkańców zoo w Ostrawie są pisklęta i jeden ssak

      13. Cieszyńska Noc Muzeów. Noc pełna zwiedzania, pokazów i zabawy
      maj252022

      13. Cieszyńska Noc Muzeów. Noc pełna zwiedzania, pokazów i zabawy

      W Piotrowicach można było podróżować w czasie. Gastrofestiwal uświetniły zabytkowe pojazdy [zdjęcia]
      maj242022

      W Piotrowicach można było podróżować w czasie. Gastrofestiwal uświetniły zabytkowe pojazdy [zdjęcia]

      W Czechach potwierdzono pierwszy przypadek małpiej ospy. Pacjent leży w szpitalu w Pradze
      maj242022

      W Czechach potwierdzono pierwszy przypadek małpiej ospy. Pacjent leży w szpitalu w Pradze

      W Karwinie-Frysztacie odbył się jubileuszowy Maj nad Olzą. Wystąpiły dzieci z polskiego przedszkola oraz nowopowstałe trio wokalne
      maj242022

      W Karwinie-Frysztacie odbył się jubileuszowy Maj nad Olzą. Wystąpiły dzieci z polskiego przedszkola oraz nowopowstałe trio wokalne

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.