Informacje dla Polaków w Czechach!     Sytuacja epidemiologiczna w RC 10 maja: 1532 nowych zakażeń.

    W liturgii chrześcijańskiej jest to czwarty dzień Wielkiego Tygodnia, w którym wspominana jest zdrada Judasza. Jest to również dzień, w którym Apostołowie przygotowywali się do święta Paschy, mającego odbywać się następnego dnia.

    Na Śląsku Cieszyńskim w Wielką Środę należało zakończyć prace porządkowe i spalić wszystkie śmieci. Trzeba było też wyrzucić gnój z obór, stajni i chlewów.

    Szkaredno Strzoda, bo tak nazywano ten dzień w gwarze, była dniem dwóch ciekawych zwyczajów. Pierwszy z nich to zwyczaj palenia pomieteł, czyli zużytych mioteł brzozowych. O zmierzchu chłopcy wychodzili za wieś lub na obrzeża miasta ze starymi, osmolonymi i zapalonymi miotłami, niby z pochodniami. Biegali po miedzach i wzgórzach na pamiątkę poszukiwania Jezusa Chrystusa w Ogrodzie Oliwnym przez Apostołów.

    Następnie niedopalone trzonki mioteł składali na stos i rozpalali ognisko. Mieszkańcy okolicznych domów wychodzili, by oglądać to widowisko. Zwyczaj ten został zakazany przez państwo pod groźbą kary – obawiano się możliwości wzniecenia pożarów. Ludność wiejska wierzyła, że rozsiany po polach popiół powstały ze spalonych trzonków zapewni urodzaj.

    Palenie Judasza

    Innym zwyczajem było palenie Judasza. W czasie obrzędu najpierw osądzano kukłę przedstawiającą Judasza, następnie wieszano ją i strącono z wieży kościelnej, potem bito i włóczono po wsi, a na koniec podpalano i wrzucano do rzeki lub stawu.

    Zwyczaj ten był kiedyś znany w całej Europie, nadal praktykowany jest w niektórych częściach Grecji, Brazylii, Hiszpanii, Portugalii, Austrii, Czech i Słowacji. W Polsce palenie Judasza było charakterystyczne dla południowej Polski. W niektórych powiatach Małopolski paleniem Judasza nazywano palenie ognisk w Wielki Czwartek.

    Palenie Judasza było sukcesywnie zwalczane przez Kościół katolicki, ponieważ inscenizacja ta miała swoje korzenie w pogańskim obrzędzie topienia Marzanny. Ponadto dawniej zdarzało się, że zwyczaj ten nabierał charakteru antysemickiego. Kukła Judasza wyobrażała stereotypowego Żyda, a obchody kończyły się napaścią na Żydów.

    Judosz w Skoczowie

    W latach osiemdziesiątych dwudziestego wieku, po dwudziestoletniej przerwie, zwyczaj ten został reaktywowany w Skoczowie. Ma on formę reliktową, kukła przypomina chochoła, wodzenie polega na oprowadzaniu Judosza po mieście i kłanianiu się przedstawicielom władz kościelnych i świeckich. Na koniec kukła zostaje spalona.

    Temat wodzenia skoczowskiego Judosza powraca co jakiś czas na łamy gazet ze względu na wzbudzane wśród różnych środowisk politycznych i religijnych kontrowersje. Skrajne opinie spowodowane są nie tylko samą formą wydarzenia, ale czasem odbywania się inscenizacji – Judosza wodzi się w Skoczowie w Wielki Piątek i Wielką Sobotę.

    (SG)

    Na podstawie:

    Jan Szymik, „Doroczne zwyczaje i obrzędy na Śląsku Cieszyńskim”, Sekcja Ludoznawcza Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego w Republice Czeskiej, Czeski Cieszyn – Wrocław 2012.

    Tagi: , , , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      Nie żyje Wiesław Przeczek
      Maj162021

      Nie żyje Wiesław Przeczek

      Kiedy edukacja docierała do doliny Łomnej
      Maj162021

      Kiedy edukacja docierała do doliny Łomnej

      Kolejna akcja porządkowania cmentarza w Karwinie Meksyku
      Maj162021

      Kolejna akcja porządkowania cmentarza w Karwinie Meksyku

      Pierre Curie – mąż Marii Skłodowskiej
      Maj152021

      Pierre Curie – mąż Marii Skłodowskiej

      Spacery ze Zwrotem: Kościół pw. Świętej Małgorzaty w Dębowcu
      Maj152021

      Spacery ze Zwrotem: Kościół pw. Świętej Małgorzaty w Dębowcu

      Od dzisiaj Czesi umożliwiają przekraczanie granicy bez testu już 22 dni po pierwszej dawce szczepionki
      Maj152021

      Od dzisiaj Czesi umożliwiają przekraczanie granicy bez testu już 22 dni po pierwszej dawce szczepionki

      Scena Polska zaczęła sprzedawać bilety na spektakle
      Maj142021

      Scena Polska zaczęła sprzedawać bilety na spektakle

      W Polsce od soboty otwarte ogródki restauracyjne
      Maj142021

      W Polsce od soboty otwarte ogródki restauracyjne

      REKLAMA
      REKLAMA

      ZWROT TV

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach Zadania publicznego dotyczącego pomocy Polonii i Polakom za granicą.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie".

      Website Security Test