W pomoc muzeom Ukrainy włączyły się m.in nowojorskie Metropolitan Museum of Art i MoMA. Kolejne transporty są w przygotowaniu
kwiecień182022

W pomoc muzeom Ukrainy włączyły się m.in nowojorskie Metropolitan Museum of Art i MoMA. Kolejne transporty są w przygotowaniu

Od ponad miesiąca działa Komitet Pomocy Muzeom Ukrainy. W tym czasie wysłano dwa transporty z materiałami i sprzętami do zabezpieczania zbiorów. Pierwszy transport rozesłano na miejscu do 18 placówek na Ukrainie. Udało się również zebrać 100 tysięcy złotych, które zostaną przeznaczone na zakup sprzętu do cyfryzacji zbiorów. Inicjatywa, w którą włączyło się kilkadziesiąt muzeów z Polski i z zagranicy, zrodziła się wśród polskich muzealników. O powołaniu Komitetu Pomocy Muzeom Ukrainy przy Muzeum Powstania Warszawskiego pisaliśmy już miesiąc temu. Celem Komitetu jest wsparcie wszystkich muzeów i instytucji kultury w Ukrainie, pomoc w zabezpieczaniu zborów, najcenniejszych pamiątek oraz zabytków kultury ukraińskiej, a także wsparcie w dokumentacji, digitalizacji oraz inwentaryzacji zbiorów. Komitet zobowiązał się również do przekazania materiałów potrzebnych do zabezpieczenia i ukrywania zbiorów. Wysłano już dwa transporty. Kolejny jest przygotowywany - Do tej pory udało się zrealizować dwa transporty dla muzeów z Ukrainy. Pierwszy transport trafił do 18 muzeów z obwodu lwowskiego, a za dystrybucję na terenie Ukrainy odpowiadają Centrum Ocalenia Dziedzictwa…

Warsztaty, występy, poczęstunek. To wszystko w wielkanocny Zielony Czwartek oferował Ośrodek Wolnego Czasu AMOS w Czeskim Cieszynie
kwiecień182022

Warsztaty, występy, poczęstunek. To wszystko w wielkanocny Zielony Czwartek oferował Ośrodek Wolnego Czasu AMOS w Czeskim Cieszynie

CZESKI CIESZYN / W Zielony Czwartek, 14 kwietnia, w Ośrodku Wolnego Czasu AMOS (SVČ Amos) w Czeskim Cieszynie można było posłuchać ludowej muzyki, obejrzeć występy dzieci , wziąć udział w rodzinnych warsztatach rękodzielniczych, zakupić świąteczne ozdoby i kulinarne specjały. Wielkanocny Zielony Czwartek zorganizowało Centrum Folkloru Śląska Cieszyńskiego / Centrum Folklóru Těšínského Slezska działające przy Ośrodku Wolnego Czasu AMOS w Czeskim Cieszynie i Domu Narodowym w Cieszynie. Nic zatem dziwnego, że wydarzenie było pełne nie tylko świątecznej, wielkanocnej atmosfery, ale i akcentów związanych z folklorem Śląska Cieszyńskiego. Rękodzieło i smakołyki Na jarmarku wielkanocnym nabyć można było rękodzielnicze cudeńka, a także tradycyjne wielkanocne smakołyki. Ale ozdoby świąteczne można było także zrobić samemu pod okiem fachowców. Regionalni rękodzielnicy prowadzili bowiem warsztaty dla całych rodzin. Wszystko to odbywało się przy dźwiękach góralskiej kapeli "Bukóń". Wystąpiły zespoły "Slezanek" i "Slezan". (indi)

Dziś lany poniedziałek. Dawniej woda, którą polewano, miała zapewnić zdrowie, urodę i płodność
kwiecień182022

Dziś lany poniedziałek. Dawniej woda, którą polewano, miała zapewnić zdrowie, urodę i płodność

Poniedziałek Wielkanocny był kiedyś dniem żywiołowej wesołości, zalotów, zabaw i psot. Dawniej szaleńcze zabawy rozpoczynały się już w nocy z Niedzieli na Poniedziałek. Tego dnia nie tylko można było, ale należało wybrać się z wizytą do krewnych i sąsiadów. Na Śląsku Cieszyńskim zaraz z rana wychodzili z domów chłopcy i mężczyźni, którzy składali wizytę krewnym, sąsiadkom, koleżankom ze szkoły, oblewając, a następnie susząc je karbaczami – batami uplecionymi z wierzbowych witek. Śmigus-dyngus pierwotnie był związanym z dawnymi słowiańskimi wierzeniami, w których woda miała zapewnić zdrowie, urodę i płodność. Dopiero wtórnie zwyczaj ten powiązano z Poniedziałkiem Wielkanocnym. Pierwsze wzmianki o dyngusie pochodzą z XV wieku. Są to zapiski z synodu diecezji poznańskiej, w których autor nawołuje do zakazywania tych pogańskich obrzędów, przestrzegając przed grzechem śmiertelnym i obrazą imienia Boskiego. Czas kawalerów i panien na wydaniu Na Śląsku Cieszyńskim po śmierguście chodzili przede wszystkim kawalerowie do tych domów, w których mieszkały panny na wydaniu. Chłopcy polewali z sikawek zrobionych z czarnego bzu…

Jakie zwyczaje świąteczne kultywowano w Trzycieżu? Opowiada uczennica drugiej klasy Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Czeskim Cieszynie Weronika Oborna
kwiecień172022

Jakie zwyczaje świąteczne kultywowano w Trzycieżu? Opowiada uczennica drugiej klasy Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Czeskim Cieszynie Weronika Oborna

TRZYCIEŻ / Miejscowe Koło PZKO Trzycież w okresie przedświątecznym zorganizowało warsztaty wielkanocne (pisaliśmy). Jednym z elementów wydarzenia była prelekcja na temat zwyczajów wielkanocnych. Wygłosiła ją uczennica drugiej klasy Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Czeskim Cieszynie Weronika Oborna. W wywiadzie z naszą redakcją mówi o najważniejszych i najciekawszych z nich. Podczas prelekcji mówiła pani o zwyczajach wielkanocnych. Które z nich pani wybrała i dlaczego? Miałam mówić o tradycjach wielkanocnych Śląska Cieszyńskiego. Ale ponieważ w domu mamy sporo tradycji, których, jak wiem, często ludzie nie znają, to mówiłam na podstawie tego, co my kultywujemy w domu, w rodzinie. A więc nie była to teoretyczna etnograficzna wiedza książkowa, którą pani tylko przekazała, a taka, którą u pani w rodzinie naprawdę się praktykuje? Tak. To są tradycje, które już bardzo długo, i do dzisiaj, są w naszych rodzinach kultywowane. Przykładowo? Które z opowiedzianych tradycji najbardziej zdziwiły słuchaczy? W Wielki Piątek chodzimy nad ranem do rzeki opłukać sobie twarz, ręce i nogi. Mój brat i mój…

Wielkanoc – dzień, w którym  słońce trzęsie się z radości, że Chrystus zmartwychwstał
kwiecień172022

Wielkanoc – dzień, w którym słońce trzęsie się z radości, że Chrystus zmartwychwstał

Wielkanoc jest najstarszym i największym świętem chrześcijańskim. Dziś w Kościele katolickim święto otwiera uroczysta rezurekcja, trzygodzinna msza odprawiana w Wielką Sobotą wieczorem albo o świcie w Wielką Niedzielę. Dawniej w nocy z Wielkiej Soboty na Wielkanoc, a zwłaszcza podczas rezurekcji strzelano z batów, petard itp. W Beskidzie Śląskim strzelano z moździerzy i grano na trombitach. Po rezurekcji spieszono do domu na uroczyste śniadanie, które poprzedzało dzielenie się jajkiem, należało też spożyć laskę chrzanu (na pamiątkę pojenia Chrystusa żółcią i octem). Stół wielkanocny według polskiej tradycji miał uginać się pod ciężarem potraw. Dawniej były to wyłącznie potrawy zimne, ponieważ nie godziło się rozpalać pod kuchnią wielkiego ognia. W tym dniu nie wolno było przyjmować gości ani oddalać się od domu. Nie chodzono również w odwiedziny do krewnych, nawet jeżeli mieszkali blisko. Obwiązywał całkowity zakaz wykonywania jakichkolwiek prac. Również dzieci nie mogły się bawić. Największe święto w roku było czasem odpoczynku dla wszystkich, nawet dla służby. Czas spędzano w kościele i w…

Pisanki w wierzeniach ludowych. Dawniej toczono je po bokach krów i noszono na groby zmarłych
kwiecień162022

Pisanki w wierzeniach ludowych. Dawniej toczono je po bokach krów i noszono na groby zmarłych

Jajko to odwieczny symbol życia, płodności, miłości i siły. Symbol początku, źródło życia, znak odrodzenia i Zmartwychwstania. Jajko zapewniało urodzaj, szczęście, pomyślność i zdrowie. Wiązało się z nim wiele wierzeń wywodzących się sprzed chrześcijaństwa. Legenda głosi, że święta Magdalena, gdy szła w niedzielę odwiedzić grób Chrystusa, po drodze kupiła jajka na posiłek dla apostołów. Po spotkaniu zmartwychwstałego Chrystusa spostrzegła, że nawet jajka, które niosła, z radości zmieniły kolor – stały się czerwone. Według tradycji katolickiej jajka malujemy więc na pamiątkę tego wydarzenia. Pisankę włączono do elementów symboliki wielkanocnej w procesie chrystianizacji Jednak jajka malowano już przed narodzeniem Chrystusa - najstarsze pisanki pochodzą z Mezopotamii. Prawdopodobnie wierzono, że w ten sposób wzmacnia się cudowną moc jajka. Na ziemiach polskich najstarsze pisanki, pochodzące z końca X wieku, odnaleziono podczas wykopalisk archeologicznych w pozostałościach grodu na opolskiej wyspie Ostrówek. Pisankę włączono do elementów symboliki wielkanocnej w procesie chrystianizacji. Jest wiele sposobów na ozdobienie jajka. Można je gotować w łupinach cebuli, maczać w kolorowych…

Wielka Sobota. W ten dzień w chałupach wszystko było nowe
kwiecień162022

Wielka Sobota. W ten dzień w chałupach wszystko było nowe

W Wielką Sobotę w kościołach święci się wodę, ogień i pokarmy. Dawniej księża święcili pokarmy w domach lub na dworze (na placykach wiejskich pod krzyżami). Wszystko, co było przeznaczone na wielkanocny stół, musiało być poświęcone, dopiero później przeniesiono zwyczaj święcenia do kościołów i ograniczono święconkę do symbolicznego koszyka. Przed wiekami najważniejszy w święconce był baranek pieczony na rożnie. Od XVII wieku miejsce naturalnego baranka zaczęły zajmować jego wyobrażenia, czyli figurki wykonane z ciasta, cukru, czekolady, masła, wosku i gipsu (jeszcze w XIX wieku takich imitacji baranka nie można było święcić). Włodzimierz Tetmajer, Święcone, 1897, Muzeum Narodowe w Krakowie. Oprócz baranka święcono różne mięsa wędzone, pieczone, gotowane, na Pomorzu święcono ryby. Nie mogło zabraknąć chleba, kołaczy, chrzanu, soli, pieprzu. Błogosławiono również piwo i wino. Do święconki dokładano również garść zboża i ziemniaków przeznaczonych do sadzenia. W koszyczku oczywiście nie mogło zabraknąć gotowanych i ozdobionych jajek. W Beskidzie Śląskim święconka znana jest od niedawna W Beskidzie Śląskim, jak i ogólnie na Śląsku,…

Dziś Wielki Piątek. Dawniej w ten dzień obmywano się w rzekach, strumykach i źródełkach
kwiecień152022

Dziś Wielki Piątek. Dawniej w ten dzień obmywano się w rzekach, strumykach i źródełkach

Wieki Piątek to dzień upamiętniający śmierć Jezusa Chrystusa. W tradycji chrześcijańskiej jest dniem zadumy nad Męką Pańską, wzmożonej modlitwy i gorliwych praktyk religijnych. Tego dnia obowiązuje ścisły post. W kościołach katolickich odprawiane są drogi krzyżowe i adoracja Przenajświętszego Sakramentu. W Kościołach protestanckich Wielki Piątek jest najważniejszym, kulminacyjnym dniem roku liturgicznego – jest to szczególny dzień modlitwy i skupienia. Wielkopiątkowe obmywanie się Na Śląsku Cieszyńskim powszechnym zwyczajem w Czorny Piątek było mycie się o wschodzie słońca w rzekach, strumykach i źródełkach, szczególnie tych, które według miejscowych wierzeń posiadały leczniczą moc. Omywania wodą dokonywały całe rodziny wcześnie rano, najlepiej przed wschodem słońca, po odmówieniu modlitwy na brzegu rzeki. Wielkopiątkowa ablucja miała zapewnić zdrowie przez cały rok. Dawniej w rzekach pławiono również konie i bydło. Wielkopiątkową wodę zabierano do domu, w razie potrzeby obmywano nią chorych, by im ulżyć, spryskiwano nią bydło, konie, trzodę, a nawet stajnie i obory. Poddawano ją obrządkowi sakralnemu, wierząc, że taka woda ma jeszcze większą moc. Relikt dawnych…

Dziś Wielki Czwartek. Kiedyś nie zmieniano w ten dzień pościeli, aby nie sprowadzić do domu pcheł
kwiecień142022

Dziś Wielki Czwartek. Kiedyś nie zmieniano w ten dzień pościeli, aby nie sprowadzić do domu pcheł

Wielki Czwartek rozpoczyna Triduum Paschalne, najważniejsze wydarzenie w roku liturgicznym rzymskich katolików, które rozpoczyna się mszą świętą w Wielki Czwartek, a kończy nieszporami Niedzieli Wielkanocnej. Wielki Czwartek obchodzony jest przez różne wyznania chrześcijańskie na pamiątkę ustanowienia sakramentów kapłaństwa i Eucharystii podczas Ostatniej Wieczerzy. W kościołach parafialnych odprawiana jest Msza Wieczerzy Pańskiej. W trakcie śpiewania hymnu Chwała na wysokości biją wszystkie dzwony, które po zakończeniu śpiewu milkną aż do momentu poświęcenia pokarmów w Wielką Sobotę. W niektórych kościołach odbywa się obrzęd obmycia nóg dwunastu osobom. Na urodzaj jęczmienia, lnu i owoców Na Śląsku Cieszyńskim - w miejscowościach od Karwiny do Bogumina - Wielki Czwartek nazywany jest Zielónym Sztwortkym, na pozostałych terenach Wielkim Sztwortkym. Tego dnia po zawiązaniu dzwonów chłopcy obchodzili trzy razy dziennie wieś z klekotkami, klapaczkami i grzechotkami. Natomiast ministranci na Anioł Pański obchodzili trzykrotnie kościół, również klekocząc. Uderzania klekotkami były rytmiczne, w regularnie powtarzających się interwałach. Podczas ostatniego bicia dzwonów gospodarze szli do sadu i potrząsali drzewkami owocowymi, aby…

Dziś Wielka Środa. Dawniej palono w ten dzień ogniska
kwiecień132022

Dziś Wielka Środa. Dawniej palono w ten dzień ogniska

W liturgii chrześcijańskiej Wielka Środa jest czwartym dniem Wielkiego Tygodnia. Tego dnia wspominana jest zdrada Judasza. Jest to również dzień, w którym Apostołowie przygotowywali się do święta Paschy, mającego odbywać się następnego dnia. W Wielką Środę zwyczajowo palono ogniska. W wielu miejscach w Europie znany był również zwyczaj palenia Judasza. Na Śląsku Cieszyńskim w Wielką Środę należało zakończyć prace porządkowe i spalić wszystkie śmieci. Trzeba było też wyrzucić gnój z obór, stajni i chlewów. Palono miotły brzozowe Szkaredno Strzoda, bo tak nazywano ten dzień w gwarze, była dniem dwóch ciekawych zwyczajów. Pierwszy z nich to zwyczaj palenia pomieteł, czyli zużytych mioteł brzozowych. O zmierzchu chłopcy wychodzili za wieś lub na obrzeża miasta ze starymi, osmolonymi i zapalonymi miotłami, niby z pochodniami. Biegali po miedzach i wzgórzach na pamiątkę poszukiwania Jezusa Chrystusa w Ogrodzie Oliwnym przez Apostołów. Następnie niedopalone trzonki mioteł składali na stos i rozpalali ognisko. Mieszkańcy okolicznych domów wychodzili, by oglądać to widowisko. Zwyczaj ten został zakazany przez państwo…

Wielkanocny jarmark na czeskocieszyńskim rynku umilił występ góralskiej kapeli Bukóń
kwiecień122022

Wielkanocny jarmark na czeskocieszyńskim rynku umilił występ góralskiej kapeli Bukóń

CZESKI CIESZYN / Ośrodek Wolnego Czasu "Amos" zorganizował wczoraj na rynku w Czeskim Cieszynie wielkanocny jarmark. Były stoiska z wielkanocnymi wyrobami, ale także pokazy dawnych rzemiosł i warsztaty dla dzieci. A wszystko to przy dźwiękach góralskiej kapeli "Bukóń". Na rynku ustawiono stoiska z wielkanocnymi ozdobami i potrawami. Można było przyjrzeć się też pracy dawnych rzemieślników, na przykład kowala. Dzieci czas spędzić mogły na warsztatach rękodzielniczych, rysując, wycinając, robiąc wyklejanki i charakterystyczne dla świąt wielkanocnych przedmioty. Były także zwierzęta w zagrodzie, którym można było się przyglądać, a nawet dwa kucyki, na których dzieci mogły przejechać się dookoła fontanny. (indi)

W Suchej Górnej trwają przygotowania do warsztatów tanecznych. Już można się zgłaszać
kwiecień122022

W Suchej Górnej trwają przygotowania do warsztatów tanecznych. Już można się zgłaszać

SUCHA GÓRNA / MK PZKO w Suchej Górnej przy współpracy z ZG PZKO przygotowało projekt pod nazwą „We wspólnym rytmie – Wyginaj śmiało ciało na ludowo”. Chodzi o warsztaty taneczne, które odbędą się 5 listopada w Suchej Górnej. Głównym celem projektu jest nauka podstaw tańców ludowych z różnych regionów Polski, Czech i Słowacji. Warsztaty przeznaczone są dla członków zespołów tanecznych, kierowników zespołów dziecięcych, osób indywidualnych, doświadczonych i początkujących tancerzy, wszystkich chętnych. Warsztaty odbędą się w Sali Domu Robotniczego oraz lokalach MK PZKO w Suchej Górnej 5 listopada. Zajęcia poprowadzą doświadczeni instruktorzy: Katarzyna Jankowska – instruktor i choreograf tańca w ZPiT Lublin im. Wandy Kaniorowej, jednego z największych polskich amatorskich zespołów. Tańce ze wszystkich regionów Polski. Libor Hnát – kierownik i choreograf Plzeňského lidového souboru Mladina, specjalista od tańców zachodnich Czech. Współpracuje także z innymi zespołami, np. VUS Ondráš. Vladimir Michalko – pedagog i choreograf tańców ludowych, szczególnie ze środkowej i wschodniej Słowacji oraz tańców Romów. Przygotowuje szkołę tańca dla telewizji, przygotowuje programy dla amfiteatru we Wychodnej, był choreografem zespołu Železiar i…

Słowem można namalować  świat. Podczas wieczoru poetyckiego Jerzego Kronholda w konsulacie zaśpiewał Przemysław Orszulik
kwiecień112022

Słowem można namalować świat. Podczas wieczoru poetyckiego Jerzego Kronholda w konsulacie zaśpiewał Przemysław Orszulik

OSTRAWA / W piątkowe popołudnie w Konsulacie Generalnym w Ostrawie spotkali się członkowie Polskiego Towarzystwa Medycznego w Republice Czeskiej. Tym razem tematem spotkania nie była medycyna, a wiersze byłego konsula generalnego RP w Ostrawie Jerzego Kronholda. Spotkanie poetyckie zorganizował Konsulat Generalny RP w Ostrawie we współpracy z PTM. Inicjatywa zorganizowania w Konsulacie Generalnym popołudnia poetyckiego wyszła od członków PTM. – Rok temu podczas Festiwalu Teatralnego Bez Granic po prostu zobaczyłem, że jednym z punktów programu jest odczyt wierszy Jerzego Kronholda. Nawet nie skojarzyłem, że to Jurek będzie swoje wiersze osobiście przedstawiał. Poszliśmy z żoną do Domu Narodowego, patrzymy, a tu Jurek występuje. I zapytałem, czy przypadkiem by się nie zgodził na to, żeby na jednym z naszych spotkań swoje wiersze przeczytał. I on się zgodził – wyjaśnił wiceprezes PTM Jan Karczmarczyk. Poezja Jerzego Kronholda https://youtu.be/MWseNVa9Dx8 – W ciągu ostatniego dziesięciolecia wydałem osiem pozycji książkowych i to jest dla mnie samego dziwne, że zdołałem tyle napisać – powiedział w krótkim wstępie…

Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.