Beata Tyrna
E-mail: indi@zwrot.cz
Zgłosił się do nas czytelnik na stałe mieszkający w Warszawie. Jego rodzinne korzenie sięgają jednak Śląska Cieszyńskiego, a konkretnie Łąk na dzisiejszym Zaolziu. Sprzątając mieszkanie po zmarłym daleko na wybrzeżu ojcu, odnalazł sporo przedwojennych fotografii z albumów zmarłej dawno temu, w latach 70. ubiegłego wieku, mamy.
Dzięki temu, że wcześniej wspólnie z nieżyjącymi już ciotkami oraz kuzynem opisali część rodzinnych starych fotografii, potrafi na grupowych zdjęciach z czasów szkolnych „wyłowić” swoją mamę. Nie ma jednak pojęcia, kim są jej towarzysze z przedwojennych fotografii. Pomyślał więc, że być może za pośrednictwem naszego portalu odnajdzie potomków osób uwiecznionych na posiadanych przez niego zdjęciach.
Waleria Morysówna była harcerką, nauczycielką. Zmarła w 1976 roku
— Mama urodziła się 20 kwietnia 1916 roku w Łąkach nad Olzą. Z domu była Morys, więc mówiło się o niej Waleria Morysówna. Była harcerką. Zmarła w 1976 roku, 16 marca. Nie doczekała sześćdziesiątki. Chciałbym odnaleźć na Zaolziu swoich krewnych, a nie mam kogo zapytać. Informacje te odkopałem dopiero niedawno, jak ojciec zmarł, w dokumentach rodzinnych – mówi Marian Dziurla.
Wyjaśnia, że jego ojciec wiele lat temu z Warszawy przeniósł się do Gdańska, zabierając swoje rzeczy, w tym dokumenty i zdjęcia rodzinne. Marian Dziurla znalazł je dopiero po śmierci ojca. — Część zdjęć rodzinnych miałem, ale akurat tych, które znalazłem po śmierci ojca, nie. Jak jeszcze żyły siostry Matki: Bronisława i Danka, to z nimi rozszyfrowywaliśmy niektóre postacie i miejsca ze starych rodzinnych zdjęć. A teraz mam nowo odnalezione zdjęcia, ale już nie mam kogo pytać o to, kogo i co przedstawiają… – ubolewa Marian Dziurla.
— Babcia kuzyna, który robił drzewo genealogiczne naszej rodziny, Róża Friedel, z domu Knyps, była siostrą mojej babci. Z małżeństwa Doroty i Karola Morosów pochodzili: Waleria, czyli moja mama, nauczycielka, Bronisława – muzyk, Tadeusz – lekarz, Danka – nauczycielka — wylicza to, co o swoich przodkach wie.
Dodaje, że Tadeusz, brat jego mamy, był lekarzem. Kończył Akademię Medyczną we Wrocławiu. Od lat 50. XX wieku był dyrektorem szpitala w Czeskim Cieszynie. — Z tego, co mi wiadomo, był to jedyny Polak, który był dyrektorem szpitala w Czeskim Cieszynie po II wojnie światowej — podkreśla Dziurla.
Zdawała w czerwcu 1935 roku w Orłowej
Marian Dziurla wyjaśnia, że na niektórych zdjęciach udaje mu się wyłapać z grupy mamę właśnie dzięki temu, że ma kilka opisanych jej zdjęć z młodości. — A to dzięki mojemu kuzynowi, który sporządził drzewo genealogiczne. A nawet szerzej, bo napisał historię rodziny, a w zasadzie kilku rodzin, na tle historii Śląska Cieszyńskiego. Są to trzy tomy, wszystko razem to 1800 stron formatu A4. 9,5 kg to wszystko oprawione waży. Kuzyn już nie żyje. W tym roku zmarł. Nazywał się Kazimierz Friedel. Był profesorem zwyczajnym Politechniki Wrocławskiej. Został pochowany we Wrocławiu. Myślałem, że będzie pochowany w Cieszynie na cmentarzu komunalnym, gdzie są pochowani jego rodzice i dziadkowie. Jego ojciec był wicedyrektorem drukarni w Cieszynie. Mieszkali na Cienciały 5. Natomiast mój kuzyn Kazimierz Friedel mieszkał od 1956 roku, od kiedy zaczął tam studia, we Wrocławiu. Jak jeszcze żył, to wspólnie przeglądaliśmy i rozszyfrowywaliśmy odnalezione u mojego ojca fotografie. Kuzyn miał większy zakres informacji i miał zdjęcia porównawcze. Dzięki temu wiem na pewno, że to jest mama. Natomiast nie mam pojęcia, kim są pozostałe osoby na zdjęciu grupowym — Marian Dziurla pokazuje przedwojenne grupowe fotografie harcerskiej drużyny i orkiestry.
![](https://zwrot.cz/wp-content/uploads/2024/01/1412-1024x724.jpg)
Marian Dziurla wyjaśnia, że na zdjęciu przypuszczalnie uwieczniona została drużyna albo z Łąk, albo z Orłowej. Przed wojną Waleria Morysówna kończyła bowiem właśnie Gimnazjum Realne imienia Juliusza Słowackiego w Orłowej. — Zdawała maturę w czerwcu 1935 roku. Od 1 września już była w Krakowie w Państwowym Pedagogium, które ukończyła w czerwcu 1937 roku – wyjaśnia. Powróciła w rodzinne strony i rozpoczęła pracę nauczycielki w Gimnazjum w Orłowej.
— Kolejne zdjęcie, jakie udało mi się rozszyfrować, to orkiestra Gimnazjalna w Gimnazjum w Orłowej. Mama jest na nim za fortepianem. Natomiast kim są ci ludzie, to nie mam pojęcia — Marian Dziurla pokazuje zdjęcie. zastanawiając się, że być może po publikacji go na naszym portalu ktoś spośród naszych Czytelników kogoś rozpozna.
![](https://zwrot.cz/wp-content/uploads/2024/01/1413-1024x724.jpg)
Brat babci, czyli Doroty Morysowej to ksiądz dziekan Ludwik Knyps, proboszcz we Frysztacie
— Brat mojej babci po kądzieli Doroty Morys z domu Knyps to ksiądz dziekan Ludwik Knyps, proboszcz we Frysztacie. A tu obok siedzi hrabina Laryszówna — Marian Dziurla pokazuje kolejną rodzinną fotografię. I dodaje, że ksiądz Ludwik Knyps ścigany w 1939 roku za polskość był przez jakiś czas w Szklarskiej Porębie u sióstr. Zmarł w Cieszynie w 1943 roku. Zachował się list z kondolencjami od Laryszów.
— O księdzu Ludwiku Kazek – ten mój kuzyn – napisał kilkanaście stron A4. Ksiądz Ludwik witał Prezydenta Mościckiego na rynku we Frysztacie w październiku 1938 roku. Był odznaczony przez Prezydenta Mościckiego. Dziesiątki gazet stąd mówią o księdzu Ludwiku Knypsie. A był to brat mojej babci, czyli Doroty Morysowej, której mąż – Karol Morys był całe lata kierownikiem polskiej szkoły w Łąkach. Pochodził z Puńcowa. Nie znam, nie doszukałem się tutaj nikogo z rodziny oprócz mojego kuzyna Tadka Maciejiczka [syn Heleny Maciejiczek z domu Morys, bratanicy Karola Morysa z Łąk i najbliższej kuzynki Walerii Morysówny] – ubolewa Marian Dziurla.
I pokazuje kolejne zdjęcie przedstawiające całą drużynę harcerską. — Tu jest mama i to zdjęcie jest zrobione w Łąkach. Natomiast nazwy drużyny nie znam — wyjaśnia. — A tu jestem ja, gdy miałem z piętnaście lat. To zdjęcie było robione w Puńcowie. A tu z kolei moi dziadkowie po kądzieli: Karol Morys i jego żona Dorota. Ale kim są pozostałe osoby na zdjęciu, znów nie mam pojęcia — ubolewa.
— Szkoda, że nie opisywało się tych zdjąć na bieżąco… Ojciec pochodził z Wielkopolski i nie miał pojęcia, kto jest kim na dawnych zdjęciach mamy – podsumowuje Dziurla, licząc, że nasi Czytelnicy pomogą w podpisaniu postaci widniejących na posiadanych przez niego fotografiach.
(indi)