E-mail: sylwia@zwrot.cz

Dziś w kościele katolickim wspomina się św. Agatę. W tradycyjnej kulturze Śląska Cieszyńskiego był to dzień, w którym święcił się chleb, woda i sól.

Żywym kultem wśród górali Beskidu Śląskiego cieszyła się św. Agata (5 II), broniąca przed żywiołami. Tego dnia święci się w kościele katolickim takie atrybuty obrzędowe jak chleb, sól i wodę. Agatowa woda i chleb mają moc odżegnywania żywiołów, nie tylko burzy, ale i powodzi i pożarów.

Aby odżegnać burzę należało wyjść przed dom i pokropić agatową wodą w stronę nadchodzącej nawałnicy i przeżegnać się znakiem krzyża.

Podczas pożaru wrzucano do ognia garść soli. Do ognia wrzucano również chleb pokropiony wodą, zwłaszcza jeżeli to był ogień pochodzący od pioruna.

Sól świętej Agaty wrzucano też do dołu przy kopaniu studni lub przy jej czyszczeniu, co miało zapewnić czystość i dobrą jakość wody.

W razie groźby powodzi wlana do rzeki lub potoku woda świętej Agaty wraz z wypowiedzianą modlitwą miała sprawić opadnięcie poziomu wody.

Chleb agatowy brano natomiast w podróż, aby chronił od nieszczęścia. Wkładano go również do mysich dziur, aby odgonić myszy i mieć piękne ziemniaki.

Powiedzenia (w tym prognostyki pogody) związane ze świętą Agatą, które były dawniej powszechne na Śląsku Cieszyńskim:

Gdy świętej Agaty, to wyłazi mucha spod chaty.

Jak święto Agata po błocie brodzi, w Zmortwychwstani chłop po lodzie chodzi.

Sól świętej Agaty bróni od ognia chaty.

Chlyb świętej Agaty bróni od ognia chaty.

Tekst przygotowany na podstawie:

  1. Krystyna Kwaśniewicz, Zwyczaje doroczne polskich górali karpackich, Bielsko-Biała, 1998.
  2. Krystyna Kwaśniewicz, Zwyczaje i obrzędy doroczne, Etnografia Polska, T. XXVIII, Zeszyt 1, Wrocław 1984.
  3. Jan Szymik, A gdy będzie słońce i pogoda (Ludowe prognostyki pogody ze Śląska Cieszyńskiego), Czeski Cieszyn 1989.
  4. Jan Szymik, Doroczne zwyczaje i obrzędy na Śląsku Cieszyńskim, Czeski Cieszyn-Wrocław 2012.

Tagi: , , , , ,

Komentarze


Czytaj również


Pomysły nie tylko na wakacje: Ojcowski Park Narodowy w jesiennej aurze.
październik292021

Pomysły nie tylko na wakacje: Ojcowski Park Narodowy w jesiennej aurze.

GOROLSKI ŚWIĘTO: W sobotę scena w Lasku Miejskim rozbłysła kolorami [zdjęcia]
sierpień122022

GOROLSKI ŚWIĘTO: W sobotę scena w Lasku Miejskim rozbłysła kolorami [zdjęcia]

Uwaga kierowcy! Akcja „Prędkość” – więcej patroli z wideorejestratorami i laserowymi miernikami prędkości na drogach
sierpień122022

Uwaga kierowcy! Akcja „Prędkość” – więcej patroli z wideorejestratorami i laserowymi miernikami prędkości na drogach

Pobiegli po dzbanek mleka. W Lasku Miejskim nie brakło zabawy i sportowej rywalizacji
sierpień112022

Pobiegli po dzbanek mleka. W Lasku Miejskim nie brakło zabawy i sportowej rywalizacji

„Operacja polska” była wstrząsającym ludobójstwem. 85. rocznica rozpoczęcia eksterminacji Polaków – mieszkańców Związku Sowieckiego
sierpień112022

„Operacja polska” była wstrząsającym ludobójstwem. 85. rocznica rozpoczęcia eksterminacji Polaków – mieszkańców Związku Sowieckiego

Lokalna Marka Ziemi Pszczyńskiej promowała się na Gorolu. Panierowane pieczarki w occie zrobiły furorę
sierpień112022

Lokalna Marka Ziemi Pszczyńskiej promowała się na Gorolu. Panierowane pieczarki w occie zrobiły furorę

Niebo zapłakało nad ofiarami zbrodni w Żywocicach. Jan Józef Kasprzyk: „Te kamienie powinny przemówić do wszystkich przywódców wolnego świata”
sierpień112022

Niebo zapłakało nad ofiarami zbrodni w Żywocicach. Jan Józef Kasprzyk: „Te kamienie powinny przemówić do wszystkich przywódców wolnego świata”

Jak Zaolzie będzie obchodzić 90. rocznicę katastrofy w  Cierlicku? Rozmowa z Janem Przywarą
sierpień112022

Jak Zaolzie będzie obchodzić 90. rocznicę katastrofy w Cierlicku? Rozmowa z Janem Przywarą

Zaplanuj z nami weekend. Najciekawsze wydarzenia na Śląsku Cieszyńskim [lista]
sierpień112022

Zaplanuj z nami weekend. Najciekawsze wydarzenia na Śląsku Cieszyńskim [lista]

Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.