Informacje dla Polaków w Czechach!     Sytuacja epidemiologiczna w RC 10 maja: 1532 nowych zakażeń.

    Pierwszy dzień Wielkanocy (między 22 III a 25 IV), dzień Zmartwychwstania Pańskiego zwany Wielkóm Niedzielóm, cechowała, jako najważniejsze święto kościelne, uroczysta i podniosła atmosfera. Dzień ten spędzano w rodzinnym gronie. Obwarowany był on niegdyś zwyczajowymi zakazami wykonywania różnych czynności, przyjmowania gości i oddalania się z domu.

    Rano spożywano uroczyste śniadanie, w południe zaś obiad. Do południa całą rodziną udawano się do kościoła. Tego dnia dzieci otrzymywały zazwyczaj coś nowego, na przykład ubranie, buty, nakrycie głowy itd. Rankiem szukały w ogrodzie podarunków, czyli swojego „zajączka” (zając był od czasów starożytnych symbolem wiosennego rozpłodu).

    Zwyczaj ten pochodzenia zachodniego upowszechnił się po I wojnie światowej (znany również na Śląsku i Pomorzu, obecnie zadomowił się także i w innych regionach Polski). W tym dniu, w niektórych miejscowościach, stosowana była praktyka strzelania z moździerzy.

    Niedziela Wielkanocna była także dniem, w którym obserwowano pogodę i wróżono na jej podstawie przyszłość: jeśli dzień był słoneczny pokłodało to (zapowiadało) urodzajny rok i dobrą pogodę we wszystkie kolejne niedziele roku. W tym dniu gospodarz wychodził w pole, obchodził je i wbijał w jego rogi niewielkie krzyżyki wykonane z poświęconych w Niedzielę Palmową gałązek wierzbowych.

    W Wielkanocną Niedzielę można było również zaobserwować pewne praktyki świadczące o pozostałościach dawnego kultu słońca. Takiego tropu wydaje się dostarczać informacja pochodząca z Ligotki Kameralnej, z której wynika, że niektórzy jej mieszkańcy obserwowali wschód Słońca po to, żeby uchwycić moment, w którym wschodzące Słońce „trzęsie się”.

    Śmiergust

    Rankiem w drugi dzień Świąt Wielkanocnych, czyli w poniedziałek zwany śmiergustem (śmigusem), pod domami dziewcząt pojawiali się chłopcy – tzw. śmiergustnicy czy polywocy – wyposażeni w sikawki (np. wykonane z bzu), wiadra lub garnki. Ich celem było oblanie wodą dziołch na wydoj. Funkcjonowała bowiem powiarka, że dziewczyna, która w tym dniu nie zostanie oblana wodą, nie wyjdzie w tym roku za mąż.

    Mokre dziewczyny chłopcy „suszyli” za pomocą tzw. karwaczy, korbaczy plecionych z czterech lub większej ilości prętów wierzby bądź wikliny. Były one dodatkowo przyozdobione kolorowymi wstążeczkami (najczęściej koloru czerwonego). Czasem owe śmiergustowe karwacze przechowywano, by wykorzystać je podczas praktyk leczniczych dokonywanych na krowach.

    Poniedziałek Wielkanocny był także czasem, w którym odwiedzały domy dwie lub trzy dziewczynki z gojiczkiem (względnie mojiczkiem), czyli wierzchołkiem drzewa umajonym w bandle (wstążeczki), papierowe kwiatki i malowane wydmuszki jaj. Pod oknami śpiewały pieśni, za co otrzymywały drobny podarunek. W tradycji ludowej Poniedziałek Wielkanocny był także dniem, w którym odwiedzano krewnych oraz składano im życzenia.

    Tego dnia zalecano młodzieńcom, którym zależało na konkretnej dziewczynie, żeby ją odwiedzili wieczorową porą i poczęstowali lub obdarowali szołdróm. Na drugi dzień, we wtorek, miał miejsce babski śmiergust polegający na tym, że to dziewczyny polewały wodą chłopaków.

    Leszek Richter, Grzegorz Studnicki 

    (” Zwrot” 2013  nr 4)

    Cały artykuł o tradycjach wielkanocnych móżna przeczytać tutaj.

    Tagi: , , , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      Irena Sendlerowa: Ważny jest człowiek
      Maj122021

      Irena Sendlerowa: Ważny jest człowiek

      Jakie warunki trzeba spełnić, aby napić się piwa w ogródku restauracji?
      Maj122021

      Jakie warunki trzeba spełnić, aby napić się piwa w ogródku restauracji?

      Z Sibicy do Paryża. Wystawa o Janinie Górniak, harcerce i projektantce mody
      Maj122021

      Z Sibicy do Paryża. Wystawa o Janinie Górniak, harcerce i projektantce mody

      Turyści z Klubu Rowerowego Ondraszek rozpoczęli sezon
      Maj122021

      Turyści z Klubu Rowerowego Ondraszek rozpoczęli sezon

      Niedziela na Czantorii
      Maj122021

      Niedziela na Czantorii

      Można pomóc w porządkowaniu starego cmentarza w Karwinie
      Maj122021

      Można pomóc w porządkowaniu starego cmentarza w Karwinie

      Polski rząd chce kupić dom Marii Skłodowskiej-Curie pod Paryżem
      Maj112021

      Polski rząd chce kupić dom Marii Skłodowskiej-Curie pod Paryżem

      Dziś ostatni dzień spisu ludności. Ostatnia szansa, by   wpisać „polská”
      Maj112021

      Dziś ostatni dzień spisu ludności. Ostatnia szansa, by wpisać „polská”

      REKLAMA
      REKLAMA

      ZWROT TV

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach Zadania publicznego dotyczącego pomocy Polonii i Polakom za granicą.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie".

      Website Security Test