W Polsce ma powstać Centrum Technologiczne Europejskiej Agencji Kosmicznej. W grę wchodzą cztery lokalizacje, w tym jedna śląska

Blisko 550 milionów euro przeznaczy polski rząd na programy opcjonalne Europejskiej Agencji Kosmicznej. W ramach współpracy, w Polsce ma powstać Centrum Technologiczne ESA, a o wybór ubiegają się cztery miasta: Łódź, Gdańsk, Kraków oraz Katowice.

Pieniądze z polskiego budżetu na obserwację Ziemi, transport kosmiczny czy eksplorację robotyczną

Pod koniec listopada w Bremie odbywało się posiedzenie Radu Ministerialnej Europejskiej Agencji Kosmicznej. W jego trakcie polski rząd zadeklarował przekazanie 550 milionów euro na programy opcjonalne ESA na lata 2026-2028. Pieniądze te będą wykorzystane na działania w zakresie:

• Obserwacji Ziemi
• Bezpiecznej łączności
• Transportu kosmicznego
• Serwisowania na orbicie
• Bezpieczeństwa kosmicznego
• Eksploracji robotycznej
• Rozwoju technologii i aparatury dla przyszłych misji

– Polska podwoiła składkę w technologiczne programy opcjonalne oraz podpisała list intencyjny dotyczący utworzenia Centrum Technologicznego ESA w Polsce. W ten sposób stajemy się strategicznym partnerem w ESA oraz wzmacniamy pozycję lidera technologicznego w Europie Środkowo-Wschodniej. Konsekwentnie inwestujemy w programy o wysokiej wartości dodanej, które wspierają rozwój gospodarki opartej na innowacjach i przyszłych technologiach – mówi minister finansów i gospodarki Andrzej Domański.

Polski ośrodek ma się zajmować technologiami cywilno-wojskowymi i bezpieczeństwem

Europejska Agencja Kosmiczna zrzesza 22 państwa członkowskie i ma osiem głównych ośrodków: siedzibę główną w Paryżu oraz centra w holenderskim Noordwijk, włoskim Frascati, niemieckich Darmstadt i Kolonii, hiszpańskim Villanueva de la Cañada, brytyjskim Harwell oraz belgijskim Redu. Zajmują się one różnymi programami agencji – od obserwacji Ziemi po testy satelitów.

Polski ośrodek z kolei miałby się zajmować technologiami cywilno-wojskowymi oraz bezpieczeństwem. Wyboru lokalizacji nie dokona polski rząd, a ESA.

– Istotnym elementem oceny [ze strony Europejskiej Agencji Kosmicznej – dop. red.] będzie także atrakcyjność lokalizacji dla specjalistów spoza Polski, którzy będą niezbędnym uzupełnieniem merytorycznym dla działań planowanych w ramach Centrum ESA w Polsce. Dodatkowo analizowane będą czynniki takie jak infrastruktura, dostępność komunikacyjna, koszty oraz potencjał rozwojowy – poinformowało polskie Ministerstwo Rozwoju i Technologii, cytowane przez portal Onet.

Katowice ze wsparciem uczonego ze Śląska Cieszyńskiego

Kraków, Gdańsk, Łódź i Katowice – to cztery polskie miasta, które chcą, by siedziba Europejskiej Agencji Kosmicznej mieściła się właśnie u nich. Decyzje mają zapaść wkrótce.

Jedną z najpoważniejszych kandydatur jest Łódź – miasto rodzinne Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, polskiego astronauty, który oficjalnie poparł starania władz miasta.

Dużo jednak mówi się również o Katowicach – specjalny apel do premiera Donalda Tuska wystosowali prezydent miasta Marcin Krupa, marszałek województwa śląskiego Wojciech Saługa oraz przewodniczący zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii Kazimierz Karolczak. W lobbing włączył się także Dziennik Zachodni, a starania poparł również prof. Ryszard Koziołek – związany ze Śląskiem Cieszyńskim rektor Uniwersytetu Śląskiego.

Pełną treść wspomnianego apelu samorządowców do premiera można przeczytać poniżej (cytat za Dziennikiem Zachodnim):

Szanowny Panie Premierze! Dziś Polska – dzięki decyzjom rządu otwierającym drogę do budowy nowego centrum technologicznego ESA – wzmacnia swoją pozycję w europejskim sektorze kosmicznym. To krok w stronę nowoczesności, bezpieczeństwa i rozwoju polskiej polityki kosmicznej.

W kontekście podpisania listu intencyjnego, trwają rozmowy o wyborze lokalizacji tej inwestycji. Dlatego – w imieniu związku metropolitalnego 41 miast i gmin – składamy Panu Premierowi propozycję ulokowania polskiego ośrodka Europejskiej Agencji Kosmicznej, w całości lub w części, jako jego filię – właśnie na terenie GZM.

Dysponujemy wieloma doskonałymi terenami, które spełnią wysoko postawione wymogi dla usytuowania Centrum między innymi w stolicy GZM – Katowicach, w obiektach po KWK Wieczorek, gdzie powstaje Hub Gamingowo-Technologiczny.

Potencjał intelektualny Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, zamieszkałej przez ponad 2 miliony ludzi, jej zaplecze naukowo-badawcze oraz dynamicznie rozwijający się sektor biznesowy są mocną przesłanką do tego, aby taką propozycję, lokalizacji i rozwoju Centrum Technologicznego ESA przedstawić. Cywilizacja i kultura techniczna, na której wyrósł region, w którym znajduje się GZM (górnictwo i hutnictwo), dzisiaj może być spożytkowana przez Polskę na rzecz rozwoju branży kosmicznej z wielką korzyścią dla tej branży.

GZM ma bowiem do zaoferowania poważne zaplecze w postaci:

• świetnie zsieciowanych uczelni wyższych – których potencjał naukowy został doceniony tytułem Europejskiego Miasta Nauki Katowice 2024 – z szeregiem multidyscyplinarnych kierunków kształcenia, w tym, z kierunkiem Inżynieria Lotnicza i Kosmiczna Politechniki Śląskiej, znakomicie wpisującym się w pola aktywności przyszłego centrum badawczo-rozwojowego EAK;

• największego w Polsce Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego – Śląski Park Nauki uznawanego dziś za jeden z najnowocześniejszych obiektów tego typu na świecie, i wyposażonego w nowoczesny sprzęt do badania kosmosu: teleskop PlaneWave CDK-700 oraz radioteleskop PrimaLuceLab Spider 500A;

• dynamicznie rozwijającego się środowiska firm pracujących w technologiach kosmicznych – KP Labs, który opracowuje satelity hiperspektralne oraz komputery pokładowe z AI, Future Processing i FP Instruments, które tworzą oprogramowanie i elektronikę dla misji kosmicznych, ICEYE – globalny lider mikrosatelitów radarowych, który planuje w niedalekiej przyszłości otworzyć swoje biuro w Katowicach;

• niestandardowej infrastruktury badawczej dla ESA, którą mogą stać się wygaszane kopalnie, ich chodniki oraz szyby wykorzystywane do symulowania warunków przebywania w kosmosie oraz do badania zjawisk w stanie nieważkości. Innowacyjność – jak pokazuje przemysłowa historia naszego regionu – jest wpisana w DNA Górnego Śląska i Zagłębia od zawsze.

Dzięki odwadze mieszkających tu ludzi, ich wierze w nowe technologie (jakimi były kiedyś chociażby maszyna parowa czy nowatorski system gospodarowania wodami podziemnymi) wprowadzono tu rozwiązania, które zrewolucjonizowały przemysł wydobywczy i hutniczy, które stworzyły pierwsze wodociągi miejskie i pokazały m.in. jak rekultywować pokopalniane nieużytki. Co równie ważne, Metropolia korzysta z wyjątkowego położenia – w naturalnym węźle europejskich szlaków transportowych, z dogodnym dostępem do autostrad A4 i A1, w sąsiedztwie trzech międzynarodowych portów lotniczych oraz z bezpośrednimi połączeniami kolejowymi z kluczowymi stolicami regionu.

Ta otwartość komunikacyjna wzmacnia nasze możliwości współpracy międzynarodowej i budowania zaplecza dla rozwijającego się sektora kosmicznego. GZM to także przestrzeń, w której od lat rozwija się edukacja o profilu międzynarodowym – od najmłodszych lat po szkoły średnie. Bogata oferta placówek dwujęzycznych i międzynarodowych tworzy środowisko sprzyjające kształtowaniu kompetencji niezbędnych do pracy w sektorach opartych na zaawansowanych technologiach. GZM gotowa jest – przy wsparciu lokalnego samorządu, wykorzystując istniejące już możliwości technologiczne, edukacyjne, logistyczne regionu i ambicje zawodowe mieszkańców – na stworzenie, na swoim terenie, profesjonalnego centrum popularyzacji branży i technologii kosmicznych, z możliwościami testowania technologii satelitarnych oraz z umiejętnie prowadzoną współpracą z instytucjami europejskimi w zakresie „space security”.

Lokalizacja Centrum Technologicznego ESA to dla nas szansa na większe przyspieszenie gospodarcze oraz nadanie większej dynamiki transformacji Śląska i Zagłębia. Transformacji opartej na wiedzy i technologii, bo tylko taka pomoże mieszkańcom i instytucjom naszego regionu płynnie przejść przez złożone procesy przemian społeczno-gospodarczych.

Zapewniamy Pana Premiera, iż jako Region i miasta GZM deklarujemy zaangażowanie infrastrukturalne i finansowe w przedsięwzięcie. Z poważaniem. Wojciech Saługa Marszałek Województwa Śląskiego Marcin Krupa Prezydent Miasta Katowice Kazimierz Karolczak Przewodniczący Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii