Czytaj nas! Codziennie nowe informacje!

    W tytule jednego z artykułów na naszym portalu pojawiło się słowo gimpel. Natychmiast uwagę na to zwrócił nam Mariusz Wałach.

    Zadał pytanie, czy dobrym kierunkiem jest używanie w mediach słowa gimpel, które jego zdaniem jest bohemizmem. Stwierdził, że jest to kolejny kroczek do czechizacji i propagacji tustelanizmu.

    Ma rację? Również w polskich mediach pojawia się określenie gimpel, wystarczy poszukać. Nazwę „Gimpel” noszą kluby sportowe, gazetki szkolne. 

    Z drugiej strony mamy też czeskie słowo gympl i nawet czeski film „Gympl”. 

    O sprawę zapytaliśmy też Ireneusza Hyrnika, który prowadzi u nas „Pogotowie Językowe”. Oto, co napisał:

    Gimnazjum w starożytnej Grecji było miejscem ćwiczeń gimnastycznych (gr. γυμνάσιον gymnasion). Już od czasów renesansu można się spotkać z określaniem szkół jako gimnazjum. Chodziło o szkoły, które przygotowywały swoich uczniów do kontynuowania nauki na uniwersytecie.

    W Austro-Węgrzech gimnazjami nazywano szkoły ponadpodstawowe, zwłaszcza o profilu humanistycznym, których ukończenie uwieńczone było egzaminem maturalnym.

    Od 1918 roku Polsce w tym znaczeniu używano nazwy liceum albo liceum ogólnokształcące. Jednak na terenach byłego zaboru austriackiego oraz na Śląsku Cieszyńskim pozostawało w użyciu popularne określenie gimnazjum, pomimo użycia w oficjalnej nazwie szkoły liceum ogólnokształcące.

    W całej Polsce wśród nie tylko młodzieży spopularyzowało się jednowyrazowe określenie ogólniak. Na terenach, gdzie żywe jeszcze było określenie gimnazjum, w roli jednowyrazowego określenia „młodzieżowego” używano często słowa gimpel.

    Dowodem tego niech będzie chociażby Liceum Ogólnokształcące im. M. Wadowity, którego absolwenci (m.in. Karol Wojtyła, Emil Zegadłowicz) nazywali je gimplem właśnie (http://www.gazetakrakowska.pl/wiadomosci/malopolska-zachodnia/a/z-dyplomem-tej-szkoly-mozesz-zostac-papiezem-gimpel-konczy-150-lat,10614276/).

    Według słownika Wörterbuch der deutschen Lehnwörter im Teschener Dialekt des Polnischen autorów Thomasa Menzela, Gerda Hentschela gimpel jest czechizmem używanym w gwarze cieszyńskiej (http://www.bkge.uni-oldenburg.de/download/woerterbuch-teschenerdialekt/woerterbuch-g.pdf).

    Oczywiście żywotność słowa gimpel na Zaolziu podtrzymuje czeskie gympl. Trudno jednak będzie to słowo z języka młodzieży wyrugować, jeśli ktokolwiek chciałby się takiego zadania podjąć.

    Polski odpowiednik gimnazjum przestanie w niedługim czasie istnieć a odpowiednik jest to tylko równobrzmiący (homofoniczny), ponieważ w Polsce gimnazjum w obecnej postaci jest raczej tym, czym wyższy stopień szkoły podstawowej u nas.

    Nie odrzucam nazywania Gimnazjum Polskiego w Czeskim Cieszynie przez młodzież gimplem. Dodatkowo graficznie można podkreślić polskość tej placówki używając np. loga gim.pl.

    Jakie jest wasze zdanie? Należy zwalczać określenie gimpel?

    Tagi: , , ,

      Komentarze

      Czytaj również


      Powrót na właściwe tory państw wyszehradzkiej czwórki
      Lipiec042020

      Powrót na właściwe tory państw wyszehradzkiej czwórki

      Rajd rowerowy Klubu Polskiego „Wzdłuż Dunaju na Děvín“
      Lipiec042020

      Rajd rowerowy Klubu Polskiego „Wzdłuż Dunaju na Děvín“

      Przez Lasek Miejski w Jabłonkowie płynęła rzeka
      Lipiec032020

      Przez Lasek Miejski w Jabłonkowie płynęła rzeka

      Nie żyje Piotr Augustyniak, jeden z założycieli Sceny Polskiej
      Lipiec032020

      Nie żyje Piotr Augustyniak, jeden z założycieli Sceny Polskiej

      Bałtyk w czasie pandemii. Pożegnanie z morzem
      Lipiec032020

      Bałtyk w czasie pandemii. Pożegnanie z morzem

      Zakopower nie wystąpi w Ustroniu
      Lipiec032020

      Zakopower nie wystąpi w Ustroniu

      Adam Vojtěch w Ostrawie. Ratunek czy niedźwiedzia przysługa dla OKD?
      Lipiec032020

      Adam Vojtěch w Ostrawie. Ratunek czy niedźwiedzia przysługa dla OKD?

      OKD wstrzymuje wydobycie we wszystkich swoich kopalniach
      Lipiec022020

      OKD wstrzymuje wydobycie we wszystkich swoich kopalniach


      #KTOTYJESTEŚ

      REKLAMA
      REKLAMA

      ZWROT TV

      Senat Rzeczypospolitej Polskiej Ministerstvo Kultury Fundacja MSZ Fortissimo haloCieszyn

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl www.prekladypygmalion.cz

      Projekt współfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą.
      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.

      Website Security Test