Informacje dla Polaków w Czechach! Codziennie nowe informacje!    Sytuacja epidemiologiczna w RC 30 listopada: 3 572 nowych zakażeń    Sklepy w Czechach zamknięte w niedzielę    Obowiązkowy home office    Zakaz wychodzenia nocnego w Czechach

    W tytule jednego z artykułów na naszym portalu pojawiło się słowo gimpel. Natychmiast uwagę na to zwrócił nam Mariusz Wałach.

    Zadał pytanie, czy dobrym kierunkiem jest używanie w mediach słowa gimpel, które jego zdaniem jest bohemizmem. Stwierdził, że jest to kolejny kroczek do czechizacji i propagacji tustelanizmu.

    Ma rację? Również w polskich mediach pojawia się określenie gimpel, wystarczy poszukać. Nazwę „Gimpel” noszą kluby sportowe, gazetki szkolne. 

    Z drugiej strony mamy też czeskie słowo gympl i nawet czeski film „Gympl”. 

    O sprawę zapytaliśmy też Ireneusza Hyrnika, który prowadzi u nas „Pogotowie Językowe”. Oto, co napisał:

    Gimnazjum w starożytnej Grecji było miejscem ćwiczeń gimnastycznych (gr. γυμνάσιον gymnasion). Już od czasów renesansu można się spotkać z określaniem szkół jako gimnazjum. Chodziło o szkoły, które przygotowywały swoich uczniów do kontynuowania nauki na uniwersytecie.

    W Austro-Węgrzech gimnazjami nazywano szkoły ponadpodstawowe, zwłaszcza o profilu humanistycznym, których ukończenie uwieńczone było egzaminem maturalnym.

    Od 1918 roku Polsce w tym znaczeniu używano nazwy liceum albo liceum ogólnokształcące. Jednak na terenach byłego zaboru austriackiego oraz na Śląsku Cieszyńskim pozostawało w użyciu popularne określenie gimnazjum, pomimo użycia w oficjalnej nazwie szkoły liceum ogólnokształcące.

    W całej Polsce wśród nie tylko młodzieży spopularyzowało się jednowyrazowe określenie ogólniak. Na terenach, gdzie żywe jeszcze było określenie gimnazjum, w roli jednowyrazowego określenia „młodzieżowego” używano często słowa gimpel.

    Dowodem tego niech będzie chociażby Liceum Ogólnokształcące im. M. Wadowity, którego absolwenci (m.in. Karol Wojtyła, Emil Zegadłowicz) nazywali je gimplem właśnie (http://www.gazetakrakowska.pl/wiadomosci/malopolska-zachodnia/a/z-dyplomem-tej-szkoly-mozesz-zostac-papiezem-gimpel-konczy-150-lat,10614276/).

    Według słownika Wörterbuch der deutschen Lehnwörter im Teschener Dialekt des Polnischen autorów Thomasa Menzela, Gerda Hentschela gimpel jest czechizmem używanym w gwarze cieszyńskiej (http://www.bkge.uni-oldenburg.de/download/woerterbuch-teschenerdialekt/woerterbuch-g.pdf).

    Oczywiście żywotność słowa gimpel na Zaolziu podtrzymuje czeskie gympl. Trudno jednak będzie to słowo z języka młodzieży wyrugować, jeśli ktokolwiek chciałby się takiego zadania podjąć.

    Polski odpowiednik gimnazjum przestanie w niedługim czasie istnieć a odpowiednik jest to tylko równobrzmiący (homofoniczny), ponieważ w Polsce gimnazjum w obecnej postaci jest raczej tym, czym wyższy stopień szkoły podstawowej u nas.

    Nie odrzucam nazywania Gimnazjum Polskiego w Czeskim Cieszynie przez młodzież gimplem. Dodatkowo graficznie można podkreślić polskość tej placówki używając np. loga gim.pl.

    Jakie jest wasze zdanie? Należy zwalczać określenie gimpel?

    Tagi: , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      Parfém jako dárek: čemu věnovat pozornost při výběru
      Wrzesień062020

      Parfém jako dárek: čemu věnovat pozornost při výběru

      Zagłosuj na kartkę bożonarodzeniową Cieszyna
      Grudzień012020

      Zagłosuj na kartkę bożonarodzeniową Cieszyna

      Kto jeszcze nie ma kalendarza adwentowego? Ten ma ostatnią szansę na zakup
      Grudzień012020

      Kto jeszcze nie ma kalendarza adwentowego? Ten ma ostatnią szansę na zakup

      Jak będą przebiegały matury? Egzamin z matematyki nieobowiązkowy
      Grudzień012020

      Jak będą przebiegały matury? Egzamin z matematyki nieobowiązkowy

      Ogłoszono konkurs „Polonia i Polacy za granicą 2021”
      Grudzień012020

      Ogłoszono konkurs „Polonia i Polacy za granicą 2021”

      Jak będą wyglądały egzaminy wstępne do szkół średnich w tym roku szkolnym?
      Listopad302020

      Jak będą wyglądały egzaminy wstępne do szkół średnich w tym roku szkolnym?

      Biblioteki znowu otwarte!
      Listopad302020

      Biblioteki znowu otwarte!

      Nadzieja na pomyślny sezon narciarski w Czechach
      Listopad302020

      Nadzieja na pomyślny sezon narciarski w Czechach

      Odrobina inspiracji: wieńce adwentowe
      Listopad302020

      Odrobina inspiracji: wieńce adwentowe


      #KTOTYJESTEŚ

      REKLAMA
      REKLAMA

      ZWROT TV

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach Zadania publicznego dotyczącego pomocy Polonii i Polakom za granicą.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie".

      Website Security Test