Pogotowie językowe: Spuszczanie i wypinanie?
marzec022021

Pogotowie językowe: Spuszczanie i wypinanie?

W gwarze używanej na Zaolziu na stałe zagościły dwa czasowniki ‘spuszczać’ i ‘wypinać’, które oznaczają ‘włączać’ i ‘wyłączać’. Wiadomo, że pochodzą one z języka czeskiego (czes. spustit i vypnout), i nie ma w tym nic złego ani dziwnego. Ale czy możemy tych dwóch czasowników w tym znaczeniu używać w języku polskim? Jeżeli chcemy, aby zrozumiał nas rozmówca polskojęzyczny, z całą pewnością nie. Co prawda oba czasowniki występują w języku polskim, ale mają zupełnie inne znaczenie niż w gwarze. Czasownika ‘spuścić’ i jego niedokonanej formy ‘spuszczać’ używamy wtedy, gdy chcemy powiedzieć, że ‘spuszczamy wiaderko na linie’, ‘spuszczamy kolegę na linie’, można również ‘spuścić kurtynę w teatrze’, ‘spuścić wodę w toalecie’, ‘spuścić powietrze z opon ’, ‘spuścić na coś zasłonę milczenia’, ‘spuścić z tonu’, ‘spuścić z ceny’, można również ‘spuścić się po linie’, czyli samemu zjechać po linie. Czasownik ten jest również wulgarnym określeniem czynności. Zainteresowani czytelnicy mogą sami sprawdzić w słowniku, o czym mowa. Na marginesie warto również zaznaczyć, że w…

WYWIAD. Jestem zdecydowanie bardziej zabawna i towarzyska po polsku niż po angielsku
luty282021

WYWIAD. Jestem zdecydowanie bardziej zabawna i towarzyska po polsku niż po angielsku

O języku myśli i snów, umiejętności przełączania języków, dwujęzyczności i życiu w Stanach Zjednoczonych opowiada Małgorzata Hekking. Jak długo mieszkasz za granicą? Wyjechałam z Polski w 2003 roku (miałam 23 lata). Więc jestem w Stanach 17 lat z dwuletnią przerwą, kiedy mieszkaliśmy z mężem w Polsce. Ile znasz języków? To zależy, czy pytasz mnie jako Polki czy przybranej Amerykanki (śmiech). Jako Polka znam dwa języki, czyli polski i angielski. Liznęłam też hiszpańskiego, kiedyś uczyłam się czeskiego, miałam też podejście do amharskiego. Więc jako przybrana Amerykanka znam te wszystkie języki płynnie (śmiech), a jako Polska znam dwa. Na jakim poziomie znasz język angielski? Jak native speaker? Myślę, że tak. Ja myślę po angielsku. Zaczęłam myśleć po angielsku bardzo wcześnie. Nie wyobrażam sobie mieszkać w anglojęzycznym państwie przez dłuższy czas, myśleć po polsku i tłumaczyć aktywnie to, co myślisz na to, co mówisz i piszesz. I w drugą stronę. Mnie się mózg przestawił bardzo szybko. Ale na początku mój język angielski, wbrew…

WYWIAD. Nigdy nie zakładaliśmy, że nasze dzieci mogłyby nie mówić po polsku
luty232021

WYWIAD. Nigdy nie zakładaliśmy, że nasze dzieci mogłyby nie mówić po polsku

Jadwiga i Łukasz Krukarowie mieszkają w Anglii od 15 lat. Tam urodziły się ich dzieci: Tymek (10 lat), Piotrek (8 lat) i Estera (6 lat). O języku, nie tylko ojczystym, rozmawia z nimi Sylwia Grudzień. Czy używacie na co dzień języka polskiego? W jakich sytuacjach? J.K.: Tak. Zawsze. Ł.K.: W domu, w polskich sklepach, w pracy z kolegami i z koleżankami i z polskimi znajomymi. J.K.: I w kościele, bo chodzimy do polskiego kościoła. Po polsku rozmawiam również z polskojęzycznymi dziećmi w szkole, w której pracuję. Są to przede wszystkim przedszkolaki, które gdy przyjdą do szkoły pierwszy raz, nie rozumieją angielskiego. Mogę z nimi rozmawiać po polsku. To się zmieniło, bo kilka lat temu nie mogłam, ale to się zmieniło dzięki mnie. Ł. K.: Podmywamy fundamenty tożsamości kulturowej Brytyjczyków (śmiech) Czyli rozwalacie im system, jak rozumiem? (śmiech) J.K. i Ł. K.: Tak! (śmiech) J. K.: Ale tak na poważnie, to są to naprawdę małe dzieci, które znają tylko język polski,…

Darmowe wykłady i seminaria online dla miłośników języka polskiego
luty152021

Darmowe wykłady i seminaria online dla miłośników języka polskiego

Wykłady będą się odbywać w dniach 22 -26 lutego 2021 w ramach V Tygodnia Języka Ojczystego. Są skierowane do uczniów klas VII i VIII szkół podstawowych, uczniów szkół średnich, nauczycieli, a także wszystkich miłośników polszczyzny. Tematem przewodnim tegorocznych spotkań z polszczyzną są zapożyczenia. Na cykl wykładów serdecznie zapraszają: Katowicki Oddział Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego, Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Śląskiego, Szkoła Języka i Kultury Polskiej UŚ oraz Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka w Katowicach. Zajęcia poprowadzą wykładowcy Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Aby wziąć udział, wystarczy wypełnić formularz i kliknąć 'prześlij' tutaj. (SG)

Pogotowie językowe. Gdy z nosa cieknie nam katar
styczeń292021

Pogotowie językowe. Gdy z nosa cieknie nam katar

Rok temu spotkałam się w swojej pracy z tłumaczeniem bajki dla dzieci – z języka czeskiego na polski. W tekście tym oprócz różnego rodzaju interferencji językowych (o interferencjach pisałam tutaj), znalazłam wyjątkowo ciekawy dialog między Psem, Kozą i Gęsią. Oto jego fragment: Pies: Podobno mały Antoś ma przeze mnie katar. Koza i Gęś: Katar? Koza: Ekstra! A jak to działa? Pies: Hm. Kichasz, nos masz jak pompon i cieknie ci z niego słony rosół z makaronem. Moją uwagę zwróciła kwestia wypowiadana przez Psa. Niby wiem, co autor miał na myśli, ale czy każda osoba polskojęzyczna będzie widziała? Obawiam się, że nie. Większość osób polskojęzycznych, nieznających języka czeskiego, będzie przecierać oczy ze zdumienia. Dlaczego? Już wyjaśniam, co w tym zdaniu się właściwie wydarzyło? Porównanie nosa do pompona nasuwa nam skojarzenie z miękkością, delikatnością. Być może poprzez luźne skojarzenia z kolorem czerwonym i zimą, dojdziemy do czapki św. Mikołaja lub nosa renifera Rudolfa. Przeczuwamy jednak, i słusznie, że nie o to chodziło…

Ja znam język polski. A jaka jest Twoja supermoc?
listopad112020

Ja znam język polski. A jaka jest Twoja supermoc?

Gdzie uczyć języka polskiego i co polecić znajomym obcokrajowcom chcącym uczyć się w domu? Czy jest to w ogóle możliwe, aby uczyć się języka polskiego w domu? Okazuje się, że tak. Wiadomo, że nic nie zastąpi dobrego lektora (również online). Jeżeli jednak z jakiegoś powodu nie chcemy lub nie możemy wybrać takiej formy nauki, internet daje nam ogromne możliwości. Wszystko zależy od motywacji ucznia. Polskiego uczy się 50 tys. obcokrajowców Zainteresowanie nauką języka polskiego jako obcego jest bardzo duże. Szacuje się, że języka polskiego uczy się 50 000 osób na całym świecie, z czego niewielka część studiuje język polski na uczelniach i w szkołach językowych w Polsce. Ponieważ zapotrzebowanie jest duże, dydaktyka języka polskiego jako obcego jest bardzo rozwinięta. Polscy lektorzy mogą pochwalić się wypracowanymi przez lata metodami. Stąd też tak duża dostępność różnego rodzaju platform do samodzielnej pracy. Duolingo Gdzie więc szukać dobrych materiałów do nauki języka polskiego? Na początek warto zerknąć na portal internetowy Duolingo: https://www.duolingo.com/course/pl/en/Nauka-polskiego. Jego wadą…

Od października rusza Polonijny Uniwersytet dla Dzieci
wrzesień092020

Od października rusza Polonijny Uniwersytet dla Dzieci

Organizatorem przedsięwzięcia jest Fundacja Małopolski Uniwersytet dla Dzieci. Jej celem jest rozbudzenie zainteresowań naukowych dzieci i motywacji do nauki języka polskiego. Zajęcia będą miały formę zdalną i są przeznaczone dla dzieci mieszkających poza granicami Polski. Opiekę i nadzór merytoryczny nad programem studiów sprawuje Rada Naukowa powołana wśród pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego i krakowskiego Oddziału Polskiej Akademii Nauk. Zajęcia dostosowane będą dla dzieci w wieku 6-13 lat. Będą to wykłady z różnych dziedzin nauk przyrodniczych (fizyki, chemii, biologii, astronomii, geografii, medycyny), matematycznych (matematyki, informatyki), humanistycznych (filozofii, lingwistyki), społecznych (historii, ekonomii, psychologii, politologii), inżynieryjnych (robotyka, elektronika, architektura, telekomunikacja) i innych. Organizatorzy zapewniają, że wykłady będą dostosowane do dociekliwej i otwartej postawy dziecka. Od października do czerwca odbędzie się szesnaście wykładów. Będą one publikowane dwa razy w miesiącu. Każdy film będzie dostępny do obejrzenia dla zalogowanych studentów przez 72 godziny. Wykład będzie trwał 35-40 minut. Dyskusja z prowadzącym będzie możliwa w formie pisemnych pytań i odpowiedzi. Udział w zajęciach Polonijnego Uniwersytetu dla Dzieci jest…

Od pierogów ruskich do języka polskiego. Wywiad
sierpień282020

Od pierogów ruskich do języka polskiego. Wywiad

CIESZYN / W tym roku letnia szkoła języka, literatury i kultury polskiej w Cieszynie, organizowana przez Szkołę Języka i Kultury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, odbywa się online. O wyzwaniach związanych ze zdalnym nauczaniem z kierownikiem szkoły dr Agnieszką Tambor rozmawia Sylwia Grudzień. W tym roku letnia szkoła odbywa się po raz trzydziesty. Proszę powiedzieć, jakie były początki szkoły? Wszystko zaczęło się od listu, w którym chłopak z Niemiec zapytał, czy na Uniwersytecie Śląskim są prowadzone zajęcia z języka polskiego dla obcokrajowców. Nie było, więc postanowiono zorganizować taką szkołę. Do jej przygotowania wyznaczono państwa prof. Jolantę Tambor, Romualda Cudaka i Ewę Kosowską – wówczas jeszcze nie byli profesorami. Choć siedziba Szkoły znajduje się w Katowicach i w ciągu roku uczymy języka polskiego jako obcego w Katowicach, pierwsza letnia szkoła – i tak już zostało –odbyła się w Cieszynie. I to był jeden z lepszych pomysłów, aby przenieść się z letnią szkołą do Cieszyna. Po pierwsze, pobyt w sierpniu w Katowicach…

Kampania #KTOTYJESTEŚ w tym roku skierowana jest też do Polaków z Republiki Czeskiej
sierpień292019

Kampania #KTOTYJESTEŚ w tym roku skierowana jest też do Polaków z Republiki Czeskiej

WARSZAWA / Drugą edycję kampanii społecznej #KTOTYJESTEŚ zainaugurowano wczoraj podczas konferencji w Senacie RP w Warszawie.  (więcej…)

Pogotowie językowe: w-we, z-ze
marzec022019

Pogotowie językowe: w-we, z-ze

Dzień dobry, pytanie jest proste: kiedy piszemy „w“, a kiedy „we“, kiedy „z“, a kiedy „ze“. (więcej…)

Zaolziańska kultura języka
październik222016

Zaolziańska kultura języka

Po czeskiej stronie Śląska Cieszyńskiego na co dzień używa się trzech kodów językowych: (więcej…)

Rusza zaolziańskie Pogotowie Językowe
październik152016

Rusza zaolziańskie Pogotowie Językowe

Mamy dla was wspaniałą wiadomość! Redakcja "Zwrotu" otwiera Pogotowie Językowe. Jeśli zatem macie wątpliwości, jak napisać coś poprawnie po polsku, piszcie do nas. (więcej…)

Profesor Miodek o przemianach współczesnej polszczyzny (wideo)
październik142016

Profesor Miodek o przemianach współczesnej polszczyzny (wideo)

CZESKI CIESZYN / Profesora Jana Miodka nie trzeba na Zaolziu nikomu przedstawiać, zainteresowanie jego wykładami ciągle jest olbrzymie. W poniedziałek wygłosił w Polskim Gimnajzum im. Juliusza Słowackiego w Cz. Cieszynie wykład pt. Zmiany we współczesnym języku polskim i ich kulturowe uwarunkowania. (więcej…)

REKLAMA

REKLAMA

Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.