Rok Górali i Obrzędów Pasterskich. Uroczysta inauguracja już w kwietniu

Sejmik Województwa Śląskiego ogłosił rok 2026 Rokiem Górali i Obrzędów Pasterskich. Decyzja ta podkreśla wyjątkową wartość kultury góralskiej oraz wielowiekowych tradycji pasterskich, które od stuleci kształtują tożsamość mieszkańców Beskidów i Jury Krakowsko-Częstochowskiej.

Uroczysta inauguracja roku rozpocznie się 19 kwietnia 2026 r. w Rychwałdzie, gdzie odbędzie się tradycyjne Rozpoczęcie Sezonu Pasterskiego w Województwie Śląskim. To symboliczny moment, w którym na beskidzkie hale wyruszają pierwsze stada owiec, a bacowie i juhasi rozpoczynają kolejny sezon wypasu. Dzień później, 20 kwietnia 2026 r., w gmachu Sejmiku Województwa Śląskiego, odbędzie się oficjalne otwarcie Roku Górali i Obrzędów Pasterskich z udziałem przedstawicieli środowisk góralskich, samorządowców oraz instytucji kultury.

Tradycja bacowania przetrwała

Jak podkreślają organizatorzy, tradycja pasterska jest jednym z najważniejszych elementów dziedzictwa kulturowego regionu. To nie tylko wypas owiec, ale także bogactwo muzyki, tańca, gwary, stroju oraz obrzędów związanych z rytmem życia w górach. Szczególne znaczenie ma redyk – uroczyste wyprowadzenie owiec na hale wiosną i ich powrót jesienią, będące ważnym wydarzeniem gospodarczym i symbolicznym.

Korzenie beskidzkiego pasterstwa sięgają czasów wołoskich osadników, którzy od XIV wieku wprowadzali w Karpatach gospodarkę sałaszniczą. Ich migracje ukształtowały krajobraz i kulturę górskich wsi. Z czasem powstały społeczności góralskie – m.in. Górale Śląscy i Żywieccy – wyróżniające się własną gwarą, strojem, budownictwem oraz żywymi do dziś tradycjami pasterskimi.

Choć znaczenie gospodarcze pasterstwa zmniejszyło się w XIX i XX wieku, tradycja bacowania przetrwała jako ważny element dziedzictwa Beskidów. Województwo Śląskie od lat wspiera jej kontynuację, między innymi poprzez program „Owca Plus”, który łączy ochronę bioróżnorodności z tradycyjnym wypasem owiec i kóz.

Międzynarodowy Rok Pastwisk i Pasterzy

Ogłoszenie roku 2026 Rokiem Górali i Obrzędów Pasterskich wpisuje się również w decyzję Organizacji Narodów Zjednoczonych, która ustanowiła rok 2026 Międzynarodowym Rokiem Pastwisk i Pasterzy, podkreślając globalne znaczenie pasterstwa dla kultury, przyrody i gospodarki.

Koordynatorem wydarzeń jest Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej. W ciągu całego roku zaplanowano liczne wydarzenia, spotkania i inicjatywy przybliżające kulturę góralską oraz tradycje pasterskie regionu.

Szczegółowe informacje o wydarzeniach można znaleźć na stronie Regionalnego Ośrodka Kultury w Bielsku. Aktualności publikowane są także na Facebooku.

Materiały prasowe, SG