E-mail: info@zwrot.cz

    MOSTY KOŁO JABŁONKOWA / Okres od Trzech Króli do Środy Popielcowej nazywany jest w obrzędowości ludowej mięsopustem. Co to znaczy i jakie tradycje się z nimi wiążą? Temu tematowi zostały poświęcone ostatnie „górolski posiady ” w Domu PZKO w Mostach koło Jabłonkowa.

    A że każde z posiad są uświetnione wykładem znawcy tematu, tym razem opowiedziała o zwyczajach i obrzędach okresu mięsopustnego na terenie Beskidu Śląskiego dyrektor Muzeum Beskidzkiego im. A. Podżorskego w Wiśle, Małgorzata Kiereś.

    Etnograf skupiła się na poszczególnych zagadnieniach związanych z okresem mięsopustu – dzisiaj znanego nam bardziej jako karnawał.Święto Matki Boskiej Gromnicznej czyli święto Ofiarowania Pańskiego to zwyczaj katolicki. W tym dniu (2 lutego) święcono świecę „gromniczkę”, wodę i chleb.

    Małgorzata Kiereś zapytała kiedyś jednej ze starszych góralek z Istebnej czy ma w domu „gromniczkę”? „Ciotka” oczywiście miała i wyjaśniła jak to „jedną gromniczkę kupuje się na całe żywobyci” i co roku chodzi się ją święcić. Miała ona pomóc umierającemu odejść na tamten świat. Podczas burzy postawiona na parapecie okiennym chroniła od piorunów. Była symbolem mocy i siły, odpędzała wilki.

    W dniu św. Błażeja (3 lutego) błogosławi się świece zwane „błażejkami”. Mają one wiernych uchronić od bólu gardła. Tak samo święciło się też jabłka, które nazwano „jabłkami błażejkowymi”.

    Święta Agata (5 lutego) natomiast chroni od pożarów i pomaga przy chorobach kobiecych.

    Pokaz obrzędów zakończenia mięsopustu, tzw. ostatki, przygotował Zespół Taneczny Oldrzychowice. Trzy ostatnie dni zamykające okres muzyki i rozpusty, to czas kiedy kobiety dominowały w karczmie. – Raz w roku baba otrzymała zezwolenie na pobyt w karczmie – mówi Małgorzata Kiereś. Były to jedyne trzy dni w roku, kiedy kobieta mogła swobodnie wejść do gospody, a chłop nie mógł jej tego zabronić. Karczmy wtedy były pełne, stoły uginały się pod ciężarem tłustych dań, wśród których nie mogło zabraknąć świńskiej głowy.

    Ciekawym zwyczajem było ciągnięcie drewnianego kloca, który dotyczył  niezamężnych kobiet. W tym okresie takie kobiety były publicznie osądzame i karane. Przywiązywano im do nogi kawał kloca i gnano je na najbliższy gróń.

    Organizowano też darcie pierza czyli tzw. szkubaćki. Ich pokaz zaprezentowały dziewczyny z Zespołu Regionalnego Istebna.

    Tradycyjne dania ostatkowe przygotowali mosteccy partnerzy projektu. Nie brakowało świńskiej głowy, pączków i innych tłustych pyszności. Wszystkiego trzeba było skosztować, bowiem wkrótce… „zaginie zabawa, zaginie rozpusta, aż do śmiergusta“.

    Ostatnie „górolski posiady” zostały zorganizowane w ramach projektu „Żywe lekcje tradycji – zachowanie wspólnego dziedzictwa kulturowego górali śląskich na pograniczu polsko-czeskim”.

    (AM)

    Tagi: , , , , , , , , , , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      W Orłowej-Porębie bawiono się na Festynie Ogrodowym. Zagrał „Old Boys Band”
      lipiec042022

      W Orłowej-Porębie bawiono się na Festynie Ogrodowym. Zagrał „Old Boys Band”

      Zespół ENEJ w Bystrzycy! Kolejna polska gwiazda muzyczna zagra latem na Zaolziu
      lipiec042022

      Zespół ENEJ w Bystrzycy! Kolejna polska gwiazda muzyczna zagra latem na Zaolziu

      Przez trzy dni na czeskocieszyńskim rynku było niemal jak na plaży. Rozgrywano tam turniej siatkówki plażowej „Plaża Open”
      lipiec042022

      Przez trzy dni na czeskocieszyńskim rynku było niemal jak na plaży. Rozgrywano tam turniej siatkówki plażowej „Plaża Open”

      Nie żyje Adolf Pawlas. Najstarszy zaolziański senior harcerski i turysta miał 100 lat
      lipiec042022

      Nie żyje Adolf Pawlas. Najstarszy zaolziański senior harcerski i turysta miał 100 lat

      Przedszkole w Gnojniku obchodziło 70-lecie. Jak ten dzień wspominają dzieci i nauczycielki?
      lipiec042022

      Przedszkole w Gnojniku obchodziło 70-lecie. Jak ten dzień wspominają dzieci i nauczycielki?

      Cieszyński Oddział PTTK wyekspediował na wycieczkę cały Cieszyn. Podsumowano wyjątkowo długą kadencję
      lipiec042022

      Cieszyński Oddział PTTK wyekspediował na wycieczkę cały Cieszyn. Podsumowano wyjątkowo długą kadencję

      Trwa rewitalizacja linii kolejowej między Goleszowem a Cieszynem. Do dyspozycji podróżnych będzie nowy przystanek
      lipiec032022

      Trwa rewitalizacja linii kolejowej między Goleszowem a Cieszynem. Do dyspozycji podróżnych będzie nowy przystanek

      Wystartowała misja CAPSTONE. To pierwsza misja w ramach powrotu człowieka na Księżyc!
      lipiec032022

      Wystartowała misja CAPSTONE. To pierwsza misja w ramach powrotu człowieka na Księżyc!

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.