W tym tygodniu rakieta Electron firmy Rocket Lab wyniosła na orbitę okołoziemską niewielką sondę NASA CAPSTONE. Sonda poleci do specjalnie wybranej orbity wokółksiężycowej i zbada ją pod kątem zbudowania tam w przyszłości załogowej stacji Gateway w ramach programu Artemis, którego głównym celem jest powrót ludzi na Księżyc.

    Sonda amerykańskiej agencji kosmicznej NASA CAPSTONE została wyniesiona w przestrzeń kosmiczną z wykorzystaniem dwustopniowej rakiety Electron firmy Rocket Lab. Start odbył się 28 czerwca 2022 roku z prywatnego kompleksu startowego firmy Rocket Lab na półwyspie Mahia w Nowej Zelandii. Po osiągnięciu wstępnej niskiej orbity okołoziemskiej wypuszczony został dodatkowy górny (trzeci) stopień Lunar Photon wraz z przymocowaną do niego sondą CAPSTONE.

    Rakieta Electron startująca z misją CAPSTONE

    Przy pomocy członu Lunar Photon wykonywane są codziennie odpalenia stopniowo zwiększające orbitę, aż do osiągnięcia trajektorii transferowej do Księżyca. Po 5 dniach takich manewrów stopień uruchomi swój pojedynczy silnik po raz ostatni, wykonując transfer satelity w kierunku Księżyca.

    Strona misji: nasa.gov/capstone.

    Pierwsza misja programu Artemis

    CAPSTONE (skrótowiec z: Cislunar Autonomous Positioning System Technology Operations and Navigation Experiment) to oficjalnie pierwsza misja księżycowego programu Artemis, którego głównym zadaniem jest powrót ludzi na Księżyc. Jest to niewielki satelita standardu CubeSat 12U o masie około 25 kg i rozmiarach zaledwie 34 x 61 centymetrów.

    Urządzenie CAPSTONE ma pozornie prosty cel – dotrzeć do prawie prostoliniowej orbity halo (NRHO). Chodzi o specjalny rodzaj bardzo wydłużonej wokółksiężycowej orbity, która przechodzi nad biegunami Księżyca. Jej okres wynosi około 1 tygodnia i wysokość nad jednym z biegunów 1 609 kilometrów, zaś nad przeciwległym 70 tysięcy kilometrów.

    Sonda CAPSTONE w laboratorium

    Ten rodzaj orbity umożliwia stałą komunikację z Ziemią, pozwala oszczędzić paliwo wymagane do utrzymania orbity i umożliwia realizację lądowania na Księżycu w pobliżu biegunów, co jest celem programu Artemis. Do tej pory żaden statek nie wykorzystywał tego rodzaju orbity i misja CAPSTONE ma przetestować jej możliwości i zweryfikować dojrzałość technologiczną rozwiązań, które będą w przyszłości wykorzystane w załogowych lotach Artemis i budowie księżycowej stacji orbitalnej Gateway. Będzie również punktem przesiadkowym w przyszłym marsjańskim programie.

    Wizja artystyczna sondy CAPSTONE na tle Słońca wschodzącego nad Księżycem

    Na sondzie zamontowano zestaw telekomunikacyjny do pomiaru odległości od orbitera LRO (Lunar Reconnaissance Orbiter). To ma pozwolić na autonomiczną nawigację bez udziału stacji naziemnych. Oprócz nawigacji na sondzie znajdują się też urządzenia komunikacji do kontaktu z Ziemią i weryfikacji pozycji przy użyciu anten naziemnych.

    Na sondzie CAPSTONE zamontowano też system obrazujący do wykonywania zdjęć Księżyca i Ziemi.

    Misja jest też sprawdzeniem komercyjnego modelu planowania misji, w którym zewnętrzna firma zbudowała w krótkim czasie sondę (CAPSTONE został zbudowany dla NASA przez firmę Terran Orbital Corporation) i zlecenie jego wysłania powierzono również prywatnej firmie (Rocket Lab).

    Platforma Rocket Lab Photon w trakcie przygotowań do misji NASA CAPSTONE

    Program Artemis i Polska

    W październiku 2021 roku Polska przystąpiła do Artemis Accords. To porozumienie, które daje Polsce możliwość udziału w wielostronnych programach NASA, dotyczących eksploracji Księżyca, Marsa i innych ciał niebieskich. Portal Zwrot informował o tym wydarzeniu tutaj.

    Artemis Accords otwiera polskim instytucjom i przedsiębiorstwom możliwość uczestniczenia w prowadzonym przez NASA Programie Artemis, dotyczącym powrotu ludzi na Księżyc i rozszerzenia eksploracji przestrzeni kosmicznej.

    Polak pracujący w firmie Rocket Lab

    Marcin Stolarski w Rocket Lab zajmuje się komunikacją radiową i jako inżynier radiowy współtworzy systemy radiokomunikacyjne dla rakiety Electron. Przed odjazdem do Nowej Zelandii pracował w Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk Warszawie.

    W ramach działalności popularyzatorskiej prowadzi własny kanał w serwisie YouTube Marcin Stolarski – Inzynieriada i serwis internetowy inzynieriada.pl, w których opowiada o ciekawostkach związanych z inżynierią kosmosu, ale nie tylko.

    Przed dwoma laty był gościem We Need More Space Podcast pt. Polak na końcu świata w rakietowym startupie na miarę SpaceX – Marcin Stolarski:

    Na wstępie zobaczymy filmowe ujęcia kompleksu startowego firmy Rocket Lab na półwyspie Mahia w Nowej Zelandii. Dalej z Podcastu dowiemy się co robi w firmie Rocket Lab, co robił w Polsce, jak się żyje w Nowej Zelandii, w której nie znają Skłodowską w przeciwieństwie do Sheldona Coopera. Odpowie również na pytanie co robić by zostać dobrym inżynierem kosmicznym.

    Droga na księżycową orbitę

    Misja CAPSTONE dotrze do docelowej orbity księżycowej 13 listopada 2022 roku. Po osiągnięciu celu sonda będzie obiegać Księżyc z pełnym cyklem orbitalnym wynoszącym 7 dni. Na tej orbicie sonda będzie pracowała przez co najmniej sześć miesięcy.

    Zebrane dane pozwolą na sprawdzenie stabilności orbity oraz przetestowanie nowych systemów nawigacyjnych pomiędzy statkami kosmicznymi oraz system komunikacji z Ziemią. Sonda sprawdzi między innymi optymalne miejsce na orbicie okołoksiężycowej, w którym miałoby dojść do odłączenia się od stacji lądownika księżycowego z przyszłymi selenonautami.

    Roman Strzondała

    Wizualizacja kształtu orbity, na której znajdzie się CAPSTONE (bez zachowanej skali)

    Tagi: , , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      Pomysły nie tylko na wakacje: Ojcowski Park Narodowy w jesiennej aurze.
      październik292021

      Pomysły nie tylko na wakacje: Ojcowski Park Narodowy w jesiennej aurze.

      Rockowo, rodzinnie i piknikowo nad Olzą
      sierpień192022

      Rockowo, rodzinnie i piknikowo nad Olzą

      Kolarze pojechali śladami I Powstania Śląskiego. W Piotrowicach organizatorzy przygotowali dla nich ciekawy program
      sierpień192022

      Kolarze pojechali śladami I Powstania Śląskiego. W Piotrowicach organizatorzy przygotowali dla nich ciekawy program

      Czeska minister obrony odwiedziła dziś Warszawę. Rozmowy dotyczyły m.in. wspólnego nadzoru nad przestrzenią powietrzną Słowacji
      sierpień182022

      Czeska minister obrony odwiedziła dziś Warszawę. Rozmowy dotyczyły m.in. wspólnego nadzoru nad przestrzenią powietrzną Słowacji

      Muzykanci karpaccy zjechali nad Brennicę. Byli także reprezentanci Zaolzia
      sierpień182022

      Muzykanci karpaccy zjechali nad Brennicę. Byli także reprezentanci Zaolzia

      Nowy rekord. Sześć startów w ciągu dwudziestu godzin
      sierpień182022

      Nowy rekord. Sześć startów w ciągu dwudziestu godzin

      Pomysły nie tylko na wakacje: Hobby Park w Boguminie
      sierpień182022

      Pomysły nie tylko na wakacje: Hobby Park w Boguminie

      Oba Cieszyny mają wspólną markę. Jak wam się podoba?
      sierpień182022

      Oba Cieszyny mają wspólną markę. Jak wam się podoba?

      Stroje ludowe ubieramy, czy się w nie przebieramy? Wyjaśnia Regina Wicher
      sierpień182022

      Stroje ludowe ubieramy, czy się w nie przebieramy? Wyjaśnia Regina Wicher

      REKLAMA

      REKLAMA

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.