Stolik Polski rozpoczyna dwudziesty pierwszy rok działalności. Tematem dokonania Franciszka Brzezowskiego

OSTRAWA / W środę 15 października odbyło się pierwsze spotkanie Stolika Polskiego w roku akademickim 2025/2026 tradycyjnie już w murach Muzeum Ostrawskiego.

Tematem prelekcji było życie Franciszka Brzezowskiego („Honorowany i zapomniany – Franciszek Brzezowski”), który urodził się 2 kwietnia 1844 r. w Dobromilu niedaleko Lwowa. Był uczestnikiem powstania styczniowego w 1863 r., dlatego musiał uciekać przed grożącym mu prześladowaniem i ukrył się u swojej starszej siostry w Arad (obecnie Rumunia). Tam prawdopodobnie szwagier, inżynier górniczy, zainspirował Brzezowskiego do podjęcia studiów w Akademii Górniczej w Schemnitz (obecnie Bańska Szczawnica), które ukończył w 1867 r.

Bezpieczeństwo na pierwszym miejscu

Na początku pracował w kopalniach soli na Ukrainie i w Wieliczce, skąd w 1871 r. przyjechał do Ostrawy, gdzie w kopalniach Kolei Północnej Cesarza Ferdynanda był specjalistą od gazów wybuchowych w rewirze ostrawsko-karwińskim.

Brzezowski dużą wagę przywiązywał do bezpieczeństwa pracy, o czym świadczy najlepiej 15 lat bez wypadku śmiertelnego w kopalni Henryk, którą kierował w latach 1879-1895. Jego doświadczenie zostało docenione również poprzez mianowanie do sztabu kierującego pracami ratowniczymi po katastrofie w kopalniach hrabiego Larischa w Karwinie w 1894 r. oraz późniejsze powołanie przez ministra rolnictwa do stałej komisji do badań problematyki gazów wybuchowych w rewirze ostrawsko-karwińskim.

Polityczna działalność Franciszka Brzezowskiego

Od 1885 r. był członkiem komitetu gminnego w Przywozie, od 1895 r. radnym, a w latach 1899-1901 wiceburmistrzem Przywozu. Zaangażował się przede wszystkim w działalność sekcji zajmujących się modernizacją budowlaną i techniczną gminy (współpraca z architektem Camillo Sitte) oraz kwestiami finansowania wymagających inwestycji komunalnych.

Pełnił funkcję doradcy technicznego przy budowie miejskiej sieci wodociągowej, budynku szkolnego, kościoła parafialnego i ratusza, a także kanalizacji i elektryfikacji Przywozu. W 1905 r. Brzezowski wycofał się z polityki komunalnej ze względu na stan zdrowia. Zmarł 10 stycznia 1908 r.

Założyciel polskich organizacji

Franciszek Brzezowski był nie tylko inżynierem górniczym, politykiem komunalnym, ale również angażował się w sprawy polskie – był członkiem założycielem Macierzy Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego oraz Towarzystwa Budowy Domu Polskiego (członkiem rady nadzorczej).

Prelekcję wygłosiła red. Martyna Radłowska-Obrusník, a na koniec Ing. David Witosz, wiceburmistrz Morawskiej Ostrawy i Przywozu, uzupełnił wykład jeszcze o bardziej techniczne szczegóły związane z działalnością Brzezowskiego w górnictwie.

Inicjatywa nazwania ulicy imieniem Franciszka Brzezowskiego

Uczestnicy spotkania, które zaszczyciły swoją obecnością także m.in. wicekonsul Konsulatu Generalnego RP w Ostrawie Marzena Karwowska oraz dyrektor Instytutu Polskiego w Pradze Monika Olech, z zapartym tchem słuchali bardzo ciekawej opowieści o zapomnianej sylwetce Franciszka Brzezowskiego.

Na koniec Stolik Polski wystąpił z inicjatywą, żeby jednej z nowo powstających ulic miasta Ostrawy nadać imię właśnie Franciszka Brzezowskiego, któremu już 04.11.1903 r. nadano honorowe obywatelstwo Przywozu, a także jeszcze za jego życia jedna z ulic nosiła jego imię (obecnie ul. Newtona).