Czytaj nas! Codziennie nowe informacje!

HRANICE / Na cmentarzu miejskim w Hranicach znajduje się unikatowe mauzoleum ofiar I wojny światowej. Jest to miejsce ostatniego spoczynku prawie 1500 żołnierzy różnych narodowości, najwięcej jest Polaków.

Ich kości złożono w betonowych trumnach, które umieszczono siedem metrów pod ziemią na półkach w zbiorowym grobowcu. Każda trumna mierzy 60 centymetrów i waży ok. 60 kilogramów. Żołnierze ci zostali ranni podczas działań wojennych na froncie wschodnim (galicyjskim), a potem zmarli na wskutek odniesionych ran lub chorób w którymś ze szpitali wojskowych w Hranicach.

Najwięcej poległo Polaków

Pogrzebanych jest tutaj około 1440 osób, z tego najwięcej, bo aż 503, Polaków. Ponadto spoczywają tu szczątki 370 Czechów, 230 Węgrów, 120 Niemców oraz kilku Chorwatów i Słowińców. Wśród poległych znajduje się również kilku cywilów. Jednym z nich był woźnica armii austro-węgierskiej Grzegorz Chuda z okolic Złoczowa (obecnie na Ukrainie). Zmarł w szpitalu rezerwowym w Hranicach 29 października 1914 roku na skutek postrzału w głowę.

Kilka pogrzebanych należało do wyznawców religii muzułmańskiej. Brakuje jednak poległych żołnierzy pochodzenia żydowskiego, którzy spoczęli na tutejszym cmentarzu żydowskim. Z walczących po stronie przeciwnej znalazło miejsce ostatniego spoczynku w mauzoleum 130 Rosjan, 54 Rumunów oraz ponad 30 Włochów i Serbów. Tożsamości pozostałych 12 nie udało się ustalić.

Te i jeszcze inne sprawy odkrył historyk Václav Bednář, autor publikacji „Hranické mauzoleum obětí první světové války”. Mauzoleum w Hranicach wybudowano w 1937 roku, kiedy cmentarz wojskowy z 1914 roku przyłączono do cmentarza miejskiego. Wówczas ekshumowano szczątki wojskowych i przeniesiono je do grobowca w mauzoleum. Rzeźbę lwa zrealizowała już w 1915 roku firma J. L. Urban & spol. W latach 2006-2007 przeprowadzono rekonstrukcję obiektu.

Polacy z trzech zaborów

Autor książki „Historia oręża polskiego 1795-1939” profesor Mieczysław Wrzosek ocenia, że w czasie działań wojennych w latach 1914-1918 do armii Austro-Węgier, Niemiec i Rosji powołano w sumie około 2,9 mln (według innych źródeł nawet 3,3 mln) żołnierzy polskiego pochodzenia. Państwa te, jak wiadomo, uczestniczyły w rozbiorach Polski.

Według prof. Wrzoska w czasie I wojny światowej poległo, zmarło lub zaginęło bez wieści około 530 tysięcy Polaków: ponad 220 tysięcy w austro-węgierskiej, około 200 tysięcy w rosyjskiej i ponad 110 tysięcy w armii niemieckiej. Nigdy podczas żadnego konfliktu zbrojnego nie zginęło tylu polskich żołnierzy. W czasach II wojny światowej większość strat stanowiły ofiary terroru okupacyjnego – nazistowskiego i sowieckiego.

Ważny garnizon wojskowy c. k.

Hranice (obecnie powiat Přerov) były aż do 1918 roku ważnym garnizonem c. k. (cesarsko-królewskiej) armii. Znajdowały się tu duże koszary piechoty oraz kawalerii i wielki szpital wojskowy. Ponadto miały tam swą siedzibę różne uczelnie wojskowe, takie jak: Szkoła Kadetów Kawalerii, Wojskowa Szkoła Techniczna, Wojskowa czy Wyższa Szkoła Realna. Absolwentami hranickich uczelni byli również późniejsi polscy oficerowie armii austro-węgierskiej, a także przyszli oficerowie Wojska Polskiego.

Na przykład Adam Pietraszkiewicz, przyszły generał major c. k. armii. W październiku 1881 roku wstąpił do Szkoły Kadetów Kawalerii, a później Wojskowej Wyższej Szkoły Realnej w Hranicach. Zmarł 11 października 1917 w Szpitalu Garnizonowym we Lwowie. Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie. Kolejnym tutejszym absolwentem był Antoni Leiter Edler von Łososina, późniejszy austro-węgierski generał major.

Do Wyższej Szkoły Realnej w Hranicach uczęszczali również Józef Haller von Hallenburg – dowódca Frontu Północnego w czasie wojny polsko-bolszewickiej, generał broni Wojska Polskiego i minister bez teki w drugim rządzie Władysława Sikorskiego w październiku 1939 roku oraz generał dywizji Józef Pomiankowski, tytularny generał dywizji Eugeniusz Dąbrowiecki, generał broni Karol Durski-Trzaska, generał dywizji Gustaw Zygadłowicz (junior) i inni.

Hranice – byłe miasto garnizonowe. Zabytkowa starówka w centrum.

Ojciec papieża

Wkrótce po wybuchu I wojny światowej w połowie listopada 1914 roku do Hranic został skierowany Karol Wojtyła senior, zatrudniony jako urzędnik wojskowy. Towarzyszyła mu żona Emilia i starszy syn Edmund, wówczas ośmioletni. Chłopiec w Hranicach uczęszczał do szkoły. Wojtyłowie spędzili na Morawach dziewięć miesięcy: do 20 sierpnia 1915 roku. Potem wrócili do Wadowic. Wspomina o tym w swojej publikacji „Kariera wojskowa Karola Wojtyły w świetle źródeł archiwalnych” historyk Milena Kindziuk.

Karol Wojtyła był ojcem przyszłego papieża Jana Pawła II, który przyszedł na świat w 1920 roku w Wadowicach. Edmund Wojtyła został później lekarzem. W 1932 roku zaraził się szkarlatyną od chorej pacjentki i zmarł. Jego imieniem nazwano Szpital Ogólny w Bielsku-Białej. Papież miał na swoim biurku w Watykanie przez cały czas pontyfikatu stetoskop starszego brata.

Burmistrz Cieszyna

Nadmienić jeszcze należy, że w 1801 roku w Hranicach urodził się przyszły burmistrz Cieszyna i czesko (słowiańsko) – polski działacz narodowy Ludwik Klucki. Jego ojciec Josef Kluka był lekarzem. Ukończył gimnazjum w Brnie, później studiował w Klagenfurt am Wörthersee i Lublanie, gdzie zetknął się z ruchem słowiańskim. Potem na uniwersytecie w Pawii w Lombardii ukończył studia prawnicze.

Od 1831 roku mieszkał w Cieszynie, gdzie prowadził działalność adwokacką. Utrzymywał bliskie kontakty z Janem Winklerem, czeskim pastorem w Nawsiu. Ożenił się z Niemką, w domu posługiwał się językiem niemieckim. Chłopom ze Śląska Cieszyńskiego nie znającym niemieckiego wystawiał dokumenty w języku polskim. W okresie Wiosny Ludów zaangażował się w walkę o wprowadzenie języków słowiańskich w sądach.

W swojej bibliotece miał sporo polskich i czeskich książek. Abonował polskie pismo „Przyjaciel Ludu” i czeskie czasopismo „Květy”. Był wydawcą „Tygodnika Cieszyńskiego” i mecenasem polskiego teatru amatorskiego. W 1849 roku został prezesem Czytelni Polskiej. W latach 1851–1861 piastował urząd burmistrza Cieszyna. W 1864 roku stracił wzrok następstwem choroby. Zmarł 5 marca 1877 roku w Cieszynie.

(gam)

Komentarze

Czytaj również


Sejmik w Stonawie przed Zgromadzeniem Ogólnym innym niż zwykle
Sierpień032020

Sejmik w Stonawie przed Zgromadzeniem Ogólnym innym niż zwykle

Województwo morawsko-śląskie zielone. Ministerstwo pokazało „semafor”
Sierpień032020

Województwo morawsko-śląskie zielone. Ministerstwo pokazało „semafor”

📷 Targ Staroci w Cieszynie cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem
Sierpień032020

📷 Targ Staroci w Cieszynie cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem

I byłoby po Gorolskim Święcie
Sierpień032020

I byłoby po Gorolskim Święcie

Na Sejmiku Gminnym w Trzyńcu
Sierpień032020

Na Sejmiku Gminnym w Trzyńcu

Nad Ropiczanką będzie najdłuższy most na trzecim odcinku obwodnicy Trzyńca
Sierpień032020

Nad Ropiczanką będzie najdłuższy most na trzecim odcinku obwodnicy Trzyńca

Lato na Strzelnicy. Koncertował Chickaletta
Sierpień032020

Lato na Strzelnicy. Koncertował Chickaletta

Dzieci doczekają się cyklu wydarzeń „Wakacje w 3ńcu”
Sierpień032020

Dzieci doczekają się cyklu wydarzeń „Wakacje w 3ńcu”


#KTOTYJESTEŚ

REKLAMA
REKLAMA

ZWROT TV

Senat Rzeczypospolitej Polskiej Ministerstvo Kultury Fundacja MSZ Fortissimo haloCieszyn

www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl www.prekladypygmalion.cz

Projekt współfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą.
Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.

Website Security Test