Sylwia Grudzień
E-mail: sylwia@zwrot.cz
JASIENIE / W sobotę (12.09.) w Jasieniu świętowano stulecie istnienia budynku dawnej polskiej szkoły oraz 70-lecie Miejscowego Koła Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego w Jasieniu. Na jubileusz przygotowano bogaty program, w którym znalazły się uroczyste odsłonięcie pamiątkowej tablicy, występy dzieci i zespołu folklorystycznego, prezentacja nowej książki o historii szkoły i polskich rodzin z Jasienia, wystawa oraz przedstawienie teatralne. Wszystko to działo się w budynku dawnej szkoły i w jego ogrodzie.
W jubileuszowych uroczystościach uczestniczyła Konsul Generalna RP w Ostrawie Anna Olszewska. Zwróciła uwagę, że zarówno stulecie szkoły, jak i 70-lecie miejscowego PZKO mówią w gruncie rzeczy o tym samym – o potrzebie zachowania polskiej edukacji, języka i wspólnoty.
– Te dwie rocznice pokazują, że potrzeba posiadania tutaj polskiej szkoły i bycia razem była głęboko zakorzeniona w sercach tutejszych ludzi – mówiła. Podkreśliła również rolę nauczycieli i wszystkich osób, które przez lata angażowały się w życie szkoły oraz polskiej społeczności.
Szkołę w Jasieniu wybudowano w 1926 roku na ziemi gazdy Pawła Ruckiego. Funkcjonowała do 1974 roku, a następnie, do 1978 roku, w jej budynku mieściło się jeszcze przedszkole. Dziś dzieci z Jasienia uczęszczają do polskich szkół w Milikowie, Bystrzycy, Jabłonkowie i Nawsiu.
Tablica na pamiątkę szkoły
Jubileusz rozpoczął się od przypomnienia historii budynku. Konsul generalna Anna Olszewska, wójt Nawsia Marian Waszut oraz Emilia Sikora, wnuczka Pawła Ruckiego, odsłonili tablicę upamiętniającą istnienie polskiej szkoły oraz jej ofiarodawcę – Pawła Ruckiego, który przekazał grunt pod jej budowę.

Chlebem, solą i miodulą witali gości członkowie jasieniarskiego koła PZKO Sabina Sikora, praprawnuczka Pawła Ruckiego, oraz Mateusz Madzia, prawnuk pierwszego prezesa koła Jana Chodury. Oboje są tancerzami Zespołu Folklorystycznego „Bystrzyca”.
Spotkanie poprowadził Józef Sikora-Grzibek z MK PZKO Jasienie. W uroczystości uczestniczyli także przedstawiciele sąsiednich kół PZKO oraz delegacja Rodziny Katyńskiej w RC.
Nie zabrakło również okazji do przypomnienia 70-letniej historii miejscowego koła PZKO. Ze sceny wymieniono wszystkich jego prezesów, a żyjącym podziękowano za wieloletnie zaangażowanie. Kwiaty otrzymała także obecna prezes MK PZKO Jasienie Halina Rusz.
Walizka ze strychu i „Płyniesz, Olzo”
Szczególnie ważnym momentem uroczystości był występ dzieci z Jasienia uczęszczających obecnie do polskich szkół w Milikowie, Bystrzycy i Nawsiu. Przygotowany przez nie program w pomysłowy sposób połączył przeszłość ze współczesnością. Punktem wyjścia do opowieści o historii była znaleziona na strychu walizka pełna skarbów. Dzieci zaśpiewały także „Płyniesz, Olzo”, a publiczność dołączyła do śpiewu.

Program przygotowały wspólnie Emilia Sikora, Tereza Tomiczek, Irena Pavézka i Lucyna Gubała. Po występie Tereza Tomiczek wręczyła kwiaty Emilii Sikorze, przypominając o jej wcześniejszej pracy z dziećmi.
Po likwidacji szkoły, kiedy dzieci z Jasienia musiały rozpocząć naukę w pobliskich miejscowościach, pani Emilia nadal organizowała dla nich spotkania. Poznawały podczas nich historię Jasienia, miejscowe zwyczaje i kulturę, ale przede wszystkim przygotowywały programy okolicznościowe i przedstawienia. Dzięki temu zamknięta szkoła wciąż służyła dzieciom z Jasienia – była miejscem spotkań, nauki języka polskiego i pielęgnowania polskiej kultury.
Wspomnienie to wywołało wyraźne wzruszenie wśród publiczności. Trudno zresztą było nie dostrzec symbolicznego znaczenia sytuacji: szkoły już w Jasieniu nie ma, ale podczas jubileuszu jej miejsce zajęły dzieci, które uczą się po polsku w sąsiednich miejscowościach.
Dwa lata pracy nad książką
Kolejnym ważnym punktem programu była prezentacja książki „Sto lat budynku szkolnego w Jasieniu. Wspomnienia i fakty o szkole oraz rodzinach z nią związanych”. Publikacja powstała z inicjatywy Ewy Kiedroń, a pracowały nad nią Ewa Kiedroń, Janina Bocek, Halina Farna i Magdalena Ćmiel. Wydawcą jest Miejscowe Koło PZKO Jasienie.

Pomysł na książkę narodził się już kilka lat wcześniej. Około dziesięciu lat temu Ewa Kiedroń współtworzyła publikację poświęconą szkole. Tym razem chciała rozszerzyć temat i opowiedzieć nie tylko o samej placówce, ale także o rodzinach, które przez kolejne lata posyłały do niej swoje dzieci.
Praca nad publikacją trwała dwa lata. Autorki podzieliły między siebie poszczególne rejony i poszukiwały materiałów. Pytano o stare fotografie, dokumenty, rodzinne pamiątki i wspomnienia.
– Niektórzy coś mieli, niektórzy nie. Jak nie mieli oni sami, to okazywało się, że mają coś sąsiedzi. Zawsze coś się znalazło. Zależało nam, żeby od każdej rodziny było coś ciekawego – mówi Janina Bocek.
Ewa Kiedroń przeprowadzała wywiady z mieszkańcami, część rodzin sama przygotowywała wspomnienia. Janina Bocek zajmowała się gromadzeniem, skanowaniem i opracowywaniem materiałów.
W książce znalazły się nie tylko fotografie, ale również dokumenty wojenne, stare zapiski i listy. Szczególnie interesujące okazały się listy pisane w 1920 roku przez członka jednej z rodzin przebywającego wówczas w Ameryce.
Publikacja została pomyślana także z myślą o najmłodszych. Umieszczone w niej kody QR prowadzą do nagrań piosenek związanych z poszczególnymi miejscami. – Chciałam, żeby i dzieci coś z tego miały. Żeby mogły zeskanować i puścić sobie piosenkę – tłumaczy Janina Bocek.
Dla Janiny Bocek nie była to pierwsza tego rodzaju praca. Wcześniej współtworzyła książkę poświęconą mieszkańcom Jasienia wywiezionym podczas II wojny światowej na przymusowe roboty. Kiedy Ewa Kiedroń zaproponowała jej udział w kolejnym projekcie, zgodziła się bez wahania.
Jubileusz z muzyką i teatrem
Na tym jednak program jubileuszu się nie kończył. Na scenie wystąpiło trio dziewczęce – Viktorie Madziová (prawnuczka pierwszego prezesa jasieniarskiego koła), Teresa Jopek i Maria Sławińska, zespół folklorystyczny „Bystrzyca”, któremu przygrywała kapela góralska Bezmiana. W budynku dawnej szkoły można było obejrzeć wystawę poświęconą historii szkoły i miejscowego koła PZKO, którą przygotowała Janina Bocek.
Na zakończenie przygotowano natomiast przedstawienie amatorskie o Czerwonym Kapturku w wykonaniu dorosłych aktorów.
Była więc historia, wspomnienia i dokumenty, ale też dzieci, muzyka, śpiew i wspólna zabawa. Sto lat po wybudowaniu szkoły i 70 lat po powstaniu Miejscowego Koła PZKO Jasienie pokazało, że choć szkoły w przysiółku już nie ma, sama wspólnota ciągle żyje.




























































































