W piątek 20 marca rozpocznie się astronomiczna wiosna. Dokładny moment równonocy wiosennej przypadnie o godz. 15.46, gdy Słońce przejdzie przez tzw. punkt Barana. Nowa pora roku potrwa do przesilenia letniego, które nastąpi 21 czerwca o godz. 10.25.
Wraz z nadejściem wiosny na niebie pojawi się wiele zjawisk, które będzie można obserwować nawet gołym okiem. Wśród nich znajdą się jasne planety, efektowne zbliżenia Księżyca z Wenus i Jowiszem, roje meteorów, a przy sprzyjających warunkach także komety.
Czym jest równonoc wiosenna?
Astronomiczne pory roku wyznacza położenie Słońca względem równika i zwrotników. W chwili równonocy wiosennej Słońce góruje w zenicie nad równikiem, a na półkuli północnej dzień staje się dłuższy od nocy.
Moment ten wiąże się z przejściem Słońca przez punkt równonocy wiosennej, zwany punktem Barana. Choć nazwa pozostała niezmieniona, punkt ten nie znajduje się już w gwiazdozbiorze Barana, lecz w konstelacji Ryb. To efekt precesji, czyli powolnej zmiany położenia osi obrotu Ziemi.
Jasne planety na wiosennym niebie
Wiosenne wieczory będą sprzyjały obserwacjom nieba. Już w nocy z 20 na 21 marca wysoko nad horyzontem jasno świecić będzie Jowisz. Towarzyszyć mu będą charakterystyczne gwiazdozbiory zimowego nieba, m.in. Orion, Bliźnięta, Mały Pies.
Wenus, jaśniejsza od Jowisza, na początku wiosny będzie widoczna krótko po zachodzie Słońca. Z czasem zacznie zachodzić coraz później, co poprawi warunki do jej obserwacji.
W czerwcowe wieczory, tuż po zachodzie Słońca, warto z kolei spróbować wypatrzeć Merkurego. Uran pozostanie poza zasięgiem obserwacji gołym okiem — do jego dostrzeżenia potrzebny będzie teleskop.
Widowiskowe spotkania Księżyca z planetami
Jednym z najciekawszych zjawisk tej wiosny będą koniunkcje, czyli pozorne zbliżenia obiektów na niebie. Już 25 i 26 marca Księżyc minie Jowisza. Podobne spotkania będzie można obserwować także 23 kwietnia, 20 maja i 17 czerwca.
Efektownie zapowiadają się również zbliżenia Księżyca z Wenus. Dojdzie do nich 20 marca, 19 kwietnia, 19 maja i 17 czerwca. Szczególnie interesująco zapowiada się 19 czerwca, kiedy Księżyc znajdzie się jednocześnie w pobliżu Wenus i Jowisza.
Księżyc i Plejady
Ciekawa będzie też możliwość zobaczenia Księżyca w pobliżu gromady otwartej Plejady. W poniedziałek 23 marca o godz. 9.00 będzie on na tle Plejad. To w trakcie dnia, ale gdy spojrzymy na niebo wieczorem poprzedniego dnia i wieczorem 23 marca – to zobaczymy go najpierw po jednej, a potem po drugiej stronie Plejad.
Następna okazja do obserwacji to 19 kwietnia. O godz. 20.00 niebo będzie jeszcze dość jasne, choć powinno się być możliwe dostrzeżenie wąskiego sierpa Księżyca tuż obok Plejad. Wtedy poniżej będzie świecić bardzo jasno Wenus.
Meteory i możliwe komety
Miłośnicy spadających gwiazd będą mogli wypatrywać Lirydów, których maksimum przypadnie w nocy z 22 na 23 kwietnia. W sprzyjających warunkach można dostrzec do 18 meteorów na godzinę.
Jeszcze większą aktywność mogą przynieść Eta Akwarydy, osiągające maksimum 6 maja. Teoretycznie rój ten może dać nawet do 60 zjawisk na godzinę, choć wiele zależy od warunków obserwacyjnych.
Wiosną mogą pojawić się także komety widoczne gołym okiem. Szanse na to dają C/2026 A1 (MAPS), która może być obserwowana w kwietniu, o ile przetrwa przelot w pobliżu Słońca, oraz C/2025 R3 (PanSTARRS), spodziewana pod koniec kwietnia. Jak zawsze w przypadku komet, wiele zależy jednak od ich faktycznej jasności, dlatego warto śledzić bieżące doniesienia astronomiczne.
Fazy Księżyca i kosmiczne rocznice
Pełnie Księżyca przypadną tej wiosny 2 kwietnia, 1 maja i 31 maja. Nowie wystąpią 17 kwietnia, 16 maja i 15 czerwca.
W najbliższych miesiącach nie zabraknie też astronomicznych i kosmicznych rocznic. 22 marca obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Ziemi, 12 kwietnia — Międzynarodowy Dzień Załogowych Lotów Kosmicznych, 13 kwietnia rozpocznie się Międzynarodowy Tydzień Ciemnego Nieba, 25 kwietnia przypada Międzynarodowy Dzień Astronomii, a 16 maja — Międzynarodowy Dzień Światła.
