W Stutthofie na świat przychodziły dzieci. Poruszającą wystawę można obejrzeć online

SZTUTOWO / Muzeum Stutthof udostępniło wystawę online poświęconą dzieciom urodzonym w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym. Na podstawie nielicznych dokumentów i relacji świadków udało się ustalić imiona trzynaściorga dzieci. Historie pozostałych prawdopodobnie nigdy nie zostaną poznane.

Wystawa „W Stutthofie na świat przychodziły dzieci. Historie dzieci urodzonych w obozie koncentracyjnym” dokumentuje losy niemowląt oraz ich matek. Opowiada o macierzyństwie, walce o życie i tragedii najmłodszych ofiar systemu obozowego.

Ekspozycję można bezpłatnie obejrzeć na stronie urodzeni.stutthof.org.

Mało znany fragment historii obozu

Autorką wystawy jest Agnieszka Kłys, kustosz w Dziale Naukowym Muzeum Stutthof. Jak wyjaśniła w rozmowie z PAP, impulsem do przygotowania projektu była potrzeba pokazania mało znanego aspektu historii obozu.

– Temat ten, niezwykle poruszający, stanowi świadectwo doświadczeń kobiet więzionych w obozie oraz dramatycznych warunków, w jakich przyszło im rodzić i walczyć o życie swoich dzieci – wskazała.

Jednym z największych problemów podczas przygotowywania wystawy był niewielki zasób zachowanych źródeł. Noworodków nie ujmowano w oficjalnych statystykach obozowych, dlatego wiele informacji o nich bezpowrotnie zaginęło.

– Zależało mi na pokazaniu każdej historii, którą udało się odtworzyć – każdego dziecka, o którym zachowały się jakiekolwiek informacje. Dzięki temu wystawa ma przede wszystkim wymiar indywidualny i osobisty – wyjaśniła Kłys.

Udało się ustalić trzynaście imion

Na podstawie zgromadzonych materiałów muzealnicy ustalili imiona trzynaściorga dzieci urodzonych w KL Stutthof. Byli to: Jadwiga, Lea, Zosia, Małgosia, Jerzy, Tadeusz, Piotr, Stefan, Małgosia, Krzysztof, Ania, Grzegorz i Andrzej.

Liczba dzieci, które przyszły na świat w obozie, była jednak znacznie większa. Duńska więźniarka Ragnhild Andersen wspominała, że w pewnym okresie przebywało tam jednocześnie około 50 matek z niemowlętami.

Pamięć o dzieciach zachowała się dzięki nielicznym dokumentom i świadectwom ocalałych. Części najmłodszych ofiar nie uda się już zidentyfikować.

Fotografie, nagrania i relacje świadków

Wystawa zawiera materiały archiwalne, fotografie, nagrania oraz świadectwa przybliżające realia macierzyństwa w warunkach obozowych. Wykorzystane materiały pochodzą ze zbiorów Muzeum Stutthof oraz Arolsen Archives.

Ekspozycja stanowi uzupełnienie wcześniejszego projektu poświęconego młodocianym więźniom obozu.

– Zależy mi na tym, aby odbiorcy zapamiętali nie tylko sam fakt historyczny, ale przede wszystkim indywidualny wymiar tych historii. Za każdą z nich stoi konkretne dziecko, jego matka, ich doświadczenie, cierpienie, ale też nadzieja i wola zachowania człowieczeństwa – podsumowała autorka wystawy.

KL Stutthof działał przez 2077 dni

Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady KL Stutthof powstał 2 września 1939 roku w pobliżu miejscowości noszącej obecnie nazwę Sztutowo. Przed II wojną światową teren ten należał do Wolnego Miasta Gdańska.

Był to pierwszy i najdłużej działający niemiecki obóz koncentracyjny na terenie współczesnej Polski. Funkcjonował przez 2077 dni.

Początkowo więziono w nim przede wszystkim Polaków i Żydów z Pomorza. Później trafiali tam także mieszkańcy innych regionów Polski, w tym uczestnicy Powstania Warszawskiego, a także Żydzi – głównie węgierscy – oraz więźniowie innych narodowości, między innymi Rosjanie, Norwegowie i Węgrzy.

Z czasem obóz rozrósł się do ponad 120 hektarów i objął liczne podobozy. W latach 1939–1945 przeszło przez niego około 110 tysięcy więźniów. Liczbę ofiar szacuje się na 65 tysięcy.

Muzeum Stutthof w Sztutowie powstało w 1962 roku z inicjatywy byłych więźniów. Działa na 20-hektarowym fragmencie dawnego obozu, na którym zachowała się część historycznej zabudowy.

(PAP)