Profesorowie: Marcin Nowotny, Bartosz Grzybowski i Adam Łajtar odebrali w środę Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej 2022. Uroczysta gala odbyła się na Zamku Królewskim w Warszawie.

    Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (FNP) są przyznawane za szczególne osiągnięcia i odkrycia naukowe, które „przesuwają granice poznania i otwierają nowe perspektywy poznawcze, wnoszą wybitny wkład w postęp cywilizacyjny i kulturowy naszego kraju” oraz zapewniają Polsce znaczące miejsce w podejmowaniu najbardziej ambitnych wyzwań współczesnego świata. Nagrody FNP przyznano po raz 31. Każdy z laureatów otrzyma po 200 tys. zł.

    Najważniejsze wyróżnienie naukowe w Polsce

    Nagrody te cieszą się opinią najważniejszego wyróżnienia naukowego w Polsce. Wyróżnienia są przyznawane przez Radę FNP w drodze konkursu w czterech obszarach: nauk o życiu i o Ziemi, nauk chemicznych i o materiałach, nauk matematyczno-fizycznych i inżynierskich oraz nauk humanistycznych i społecznych. W tym roku nie przyznano nagrody w dziedzinie nauk matematyczno-fizycznych i inżynierskich.

    Nagroda za wyjaśnienie molekularnych mechanizmów rozpoznawania uszkodzeń DNA

    Zwycięzcą w obszarze nauk o życiu i o Ziemi został prof. Marcin Nowotny z Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie. Nagrodę dostał za wyjaśnienie molekularnych mechanizmów rozpoznawania uszkodzeń DNA oraz ich naprawy.

    Badacz opisał strukturę, scharakteryzował funkcję i wyjaśnił mechanizm działania kilku kluczowych dla biologii komórki białek i kompleksów białkowych, które wchodzą w interakcje z kwasami nukleinowymi i uczestniczą w naprawie DNA. Zaburzenia w naprawie DNA są jednym z powodów powstawania i rozwoju nowotworów, chorób neurodegeneracyjnych, a także starzenia się. Wyniki prac zostały opisane w wielu wysoko cytowanych publikacjach naukowych.

    Międzynarodowego Instytutu Biologii Komórkowej i Molekularnej w Warszawie

    „Chciałem bardzo podziękować Fundacji za tę Nagrodę. Od lat podziwiam osoby, które ją otrzymują, więc jest to dla mnie ogromne wyróżnienie i zaszczyt, że mogę dołączyć do tego wspaniałego grona” – powiedział prof. Nowotny podczas uroczystości.

    Jednym z powodów, dla których jego powrót do Polski i rozwijanie tu kariery były możliwe, jest – jak wskazał – istnienie Instytutu, w którym obecnie pracuje – Międzynarodowego Instytutu Biologii Komórkowej i Molekularnej w Warszawie. „Myślę, że jest to naprawdę niesamowite miejsce do pracy. Dzieje się tak dlatego, że wszyscy w tym instytucie dzielimy podobną hierarchię wartości. Ta hierarchia wartości na pierwszym miejscu ma jakość badań naukowych” – mówił.

    Programy Chematica oraz Allchemy

    Z kolei prof. Bartosz Grzybowski z Instytutu Chemii Organicznej PAN w Warszawie i Ulsan National Institute of Science and Technology w Ulsan w Republice Korei otrzymał nagrodę w obszarze nauk chemicznych i o materiałach za opracowanie i empiryczną weryfikację algorytmicznej metodyki planowania syntezy chemicznej.

    Stworzył programy Chematica oraz Allchemy oparte o teorię sieci, sztuczną inteligencję i głębokie uczenie maszynowe, jak również elementy chemii kwantowej. Oprogramowanie gromadzi i uczy się ogromnej liczby typów reakcji chemicznych i ich powiązań, a następnie znajduje optymalne ścieżki syntezy pożądanych związków.

    Pomoc grupy badawczej w Polsce

    Dzięki dostępowi do katalogów firm produkujących związki chemiczne, algorytmy te m.in. wskazują drogę najprostszej syntezy konkretnego złożonego związku z tanich i łatwo dostępnych substratów. Potrafią też zaplanować syntezy bardzo skomplikowanych i nigdy przedtem nieotrzymanych związków naturalnych.

    Prof. Bartosz Grzybowski przyznał, że od wielu lat mieszka poza granicami Polski i tam prowadził badania, ale dopiero kiedy założył grupę badawczą w Polsce, to znalazł ludzi, którzy twórczo potrafili jego badania rozwinąć. „Jestem bardzo wdzięczny mojej grupie, której tę nagrodę dedykuję” – opisał.

    Odczytanie inskrypcji na ścianach kościoła w Sudanie Północnym

    Trzeci nagrodzony, prof. Adam Łajtar z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego otrzymał nagrodę w obszarze nauk humanistycznych i społecznych. Docenione przez FNP osiągnięcie polega na udokumentowaniu, odczytaniu i zinterpretowaniu pod względem językowym, religijnym, społecznym i kulturowym blisko tysiąca inskrypcji, znajdujących się na ścianach tzw. Górnego Kościoła w Banganarti (Sudan Północny), odkrytego blisko dwadzieścia lat temu przez polskich archeologów. Inskrypcje te wzbogacają wiedzę o kulturowych i społecznych aspektach życia średniowiecznych społeczności zamieszkujących Nubię, krainę historyczną rozciągającą się w dolinie Nilu, na pograniczu Egiptu i Sudanu.

    „Mam nadzieję, że będą do tej pracy, i innych prac nad epigrafiką Nubii chrześcijańskiej, sięgać przedstawiciele mojej dyscypliny, ale że moje prace wpłyną na świadomość historyczną szerszych kręgów społeczeństwa” – powiedział laureat, dziękując za przyznaną Nagrodę.

    Nagrody FNP

    Prof. Maciej Żylicz, prezes Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, podczas uroczystości wręczenia Nagród zaznaczył, że „Fundacja wspiera dobrą naukę. Niezależnie czy są to badania podstawowe czy stosowane”. „Mamy pewną walkę między tymi dwoma plemionami, ale ona jest zupełnie niepotrzebna. Każda dobra nauka ma pewne konsekwencje dla społeczeństwa – czy ona jest mierzona wymiarami gospodarczymi czy innymi społecznymi (…), to nie jest ważne. Ważne, że mają one konsekwencje społeczne. To jest credo działania Fundacji” – powiedział prof. Żylicz.

    Kandydatów do Nagrody FNP zgłaszają wybitni przedstawiciele nauki zaproszeni imiennie przez zarząd i radę FNP. Rada FNP pełni rolę Kapituły konkursu i dokonuje wyboru laureatów na podstawie opinii niezależnych ekspertów i recenzentów – głównie z zagranicy – oceniających dorobek kandydatów.

    Nagrody FNP są przyznawane od 1992 r. Grono laureatów, łącznie z tegorocznymi zdobywcami Nagrody, liczy już 113 osób. Są wśród nich tak wybitne uczone i uczeni, jak m.in.: Andrzej K. Tarkowski, Andrzej Trautman, Timothy Snyder, Elżbieta Frąckowiak, Jadwiga Staniszkis, Karol Modzelewski, Andrzej Paczkowski, Anna Wierzbicka, Ewa Wipszycka, Karol Myśliwiec, Tomasz Dietl, Andrzej Jajszczyk, Marcin Drąg, Krzysztof Matyjaszewski, Jacek Jemielity, Jan Strelau, Jerzy Szacki, Andrzej Szczeklik, Piotr Sztompka, Andrzej Udalski, Ewa Górecka, Bożena Kamińska-Kaczmarek.

      Komentarze


      Czytaj również


      Czy tegoroczny balik w szkole w Oldrzychowicach był udany? My nie mamy żadnych wątpliwości [zdjęcia]
      luty032023

      Czy tegoroczny balik w szkole w Oldrzychowicach był udany? My nie mamy żadnych wątpliwości [zdjęcia]

      Które atrakcje turystyczne województwa morawsko-śląskiego są najciekawsze? Możesz głosować do końca lutego
      luty032023

      Które atrakcje turystyczne województwa morawsko-śląskiego są najciekawsze? Możesz głosować do końca lutego

      Rząd Czech chce wprowadzić jednodniowe wybory. Głosowanie tylko w piątek
      luty032023

      Rząd Czech chce wprowadzić jednodniowe wybory. Głosowanie tylko w piątek

      Zabawa do białego rana. Macierz Szkolna z Bystrzycy zorganizowała bal
      luty032023

      Zabawa do białego rana. Macierz Szkolna z Bystrzycy zorganizowała bal

      „Puzzle tour w Oldrzychowicach”. Dzieci dowiedziały się, czym jest malarstwo
      luty022023

      „Puzzle tour w Oldrzychowicach”. Dzieci dowiedziały się, czym jest malarstwo

      Zaplanuj z nami weekend. Najciekawsze wydarzenia na Śląsku Cieszyńskim
      luty022023

      Zaplanuj z nami weekend. Najciekawsze wydarzenia na Śląsku Cieszyńskim

      Gorolskie Centrum Informacji ogłosiło konkurs fotograficzny. Tematem są schroniska turystyczne
      luty022023

      Gorolskie Centrum Informacji ogłosiło konkurs fotograficzny. Tematem są schroniska turystyczne

      Nominacja dla Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy do Pokojowej Nagrody Nobla. Skierował ją marszałek Tomasz Grodzki
      luty022023

      Nominacja dla Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy do Pokojowej Nagrody Nobla. Skierował ją marszałek Tomasz Grodzki

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2022.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.