CIESZYN / Bogatą historię cieszyńskich cechów rzemieślniczych, kształtujących w ciągu wieków gospodarcze i kulturalne życie miast dawnego Księstwa Cieszyńskiego prezentuje wystawa w Zamku Cieszyn oraz dwóch instytucjach partnerskich: Archiwum Państwowym w Katowicach – Oddział w Cieszynie i Muzeum Śląska Cieszyńskiego.

    – Dogodne położenie Cieszyna oraz Księstwa Cieszyńskiego na styku ważnych szlaków handlowych, biegnących z południa na północ i z zachodu na wschód, sprawiło, że w tutejszych miastach, a w szczególności w stołecznym Cieszynie, osiedlali się liczni rzemieślnicy, pracujący zarówno dla mieszkańców, jak i dla wędrownych kupców. Tędy przechodziły karawany kupieckie z południa, północy, wschodu i zachodu, dzięki czemu rósł dobrobyt książęcych miast. Cieszyńskie cechy rzemieślnicze rozwijały się i szybko stały się wzorem dla cechów działających w innych miastach dawnego Księstwa, takich jak: Bielsko, Czechowice, Frydek, Frysztat, Jabłonków, Ostrawa, Skoczów, czy Strumień – mówi opiekun wystawy Władysław Żagan.

    Wystawa pokazuje najstarsze cechy miasta rozwijające się w Cieszynie. Tradycje rzemiosła sięgają tu końca XV wieku. Wzmianki o sukiennikach, tkaczach, piernikarzach, piekarzach czy rzeźnikach możemy znaleźć w aktach z tego okresu. Wraz z rozwojem miasta przybywali przedstawiciele kolejnych rzemiosł. Dla większego bezpieczeństwa i sprawniejszego funkcjonowania łączyli się oni w bractwa nazywane cechami. 

    Rzeźnicy, piekarze i piernikarze

    – Wyszliśmy od dokumentu księcia Bolesława I z roku 1416, który wymienił już i nadał pewne przywileje  cechom, między innymi cechowi rzeźników, który był jednym z najstarszych, ale też najbardziej dochodowym cechem rzemieślniczym w Cieszynie oraz innych miastach dawnego Księstwa Cieszyńskiego: Bielsku, Czechowicach, Frydku, Frysztacie, Jabłonkowie, Ostrawie, Skoczowie i Strumieniu. Rzeźnicy jako jedni z pierwszych podejmowali próby zrzeszania się w cechach, aby chronić interesy swojego zawodu – opowiada Władysław Żagan.

    W tym samym dokumencie wymienieni zostali piekarze,  którzy zostali objęci pełną ochroną na mocy przywileju księcia Bolesława I. – Ten gwarantował im, iż w promieniu jednej mili od miasta nikt, poza piekarzami z Cieszyna nie mógł sprzedawać swoich wyrobów. Z czasem do  cechu piekarskiego dołączyli również piernikarze, którzy stopniowo przybywali do Cieszyna z innych rejonów Królestwa Czech od drugiej połowy XIV wieku. Pierwsze dokumenty wystawiane dla piernikarzy pojawiają się jednak dopiero w 1481 roku. Z zachowanych źródeł wiemy, że wytwarzane przez nich pierniki nie ustępowały smakiem znanym powszechnie piernikom toruńskim czy norymberskim – opowiada Władysław Żagan.

    Pierwsze informacje na temat tkactwa w Cieszynie

    Na ekspozycji dowiemy się wiele ciekawostek na temat cechów kuśnierzy, krawców, tkaczy, kowali, piwowarów i winiarzy, kupców, szewców. Cech tkacki na przykład zawiązał się jeszcze w średniowieczu, jednak pierwsze informacje na temat tkactwa w Cieszynie pochodzą dopiero z końca XV wieku.

    – Już wtedy rozwijały się również ośrodki tkackie w Bielsku, Frydku, Jabłonkowie i Skoczowie – dodaje Żagan. Od średniowiecza w każdą sobotę odbywał się targ na cieszyńskim rynku, a raz do roku urządzano tzw. Wielki Jarmark. Pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z 1475 roku. Dopiero w 1657 roku Cieszyn otrzymał prawo organizowania pięciu tzw. Wielkich Jarmarków w roku.

    Garncarze w Cieszynie i okolicznych miastach

    Na pewno zainteresować mogą dane na temat cechu garncarzy. – Choć garncarstwo należy do najstarszych rzemiosł wykonywanych w miastach, w przypadku Cieszyna pierwsza informacja o garncarzach pojawia się dopiero w 1596 roku, kiedy wystawiony został przywilej księcia Adama Wacława. Z dokumentu wynika, że we wcześniejszych epokach garncarze byli obecni w Cieszynie, ale nie była to liczba pozwalająca na zrzeszenie się w cechu. Nie wiemy, kiedy mógł powstać w Cieszynie cech garncarzy, natomiast zachowała się pieczęć cechowa, która pochodzi dopiero z XIX wieku i została dołączona do dokumentu z 1829 roku, przechowywanego w Archiwum Państwowym w Katowicach – Oddział w Cieszynie. Niestety pieczęć jest prawie nieczytelna i widoczny na niej jest jedynie dzban na tarczy herbowej oraz fragment napisu w otoku pieczęci – informuje Żagan.   

    Dowiemy się, że podobna sytuacja była również w innych miastach dawnego Księstwa Cieszyńskiego, gdzie pierwsze wzmianki o garncarzach pochodzą dopiero z XVII wieku. Wyjątek stanowi Jabłonków, który mógł być od średniowiecza głównym ośrodkiem garncarskim na terenie księstwa. W okolicach Jabłonkowa wydobywano bowiem dobrej jakości glinę, nadającą się do lepienia garnków i innych naczyń. Tam też wykształcił się odrębny gatunek tzw. ceramiki jabłonkowskiej.

    Gdzie można zobaczyć wystawę

    Wystawa „Cieszyńskie cechy rzemieślnicze“ czynna jest do końca października. W Zamku można zapoznać się ogólnie z tematyką cechów, w Archiwum obejrzeć historyczne dokumenty cechowe, zaś w  Muzeum Śląska Cieszyńskiego zobaczyć salę cechową.

    Tekst i foto Emilia Świder

      Komentarze


      Czytaj również


      Piotr Cywiński: Warszawska Wola, Zamojszczyzna, Oradour i Lidice dziś nazywają się Bucza, Irpień, Hostomel, Mariupol i Donieck
      styczeń272023

      Piotr Cywiński: Warszawska Wola, Zamojszczyzna, Oradour i Lidice dziś nazywają się Bucza, Irpień, Hostomel, Mariupol i Donieck

      Wybuch w kamienicy w Katowicach. Nie żyją dwie osoby
      styczeń272023

      Wybuch w kamienicy w Katowicach. Nie żyją dwie osoby

      Rozpoczęła się druga tura wyborów prezydenckich. Kto zostanie prezydentem Czech?
      styczeń272023

      Rozpoczęła się druga tura wyborów prezydenckich. Kto zostanie prezydentem Czech?

      Olimpiada dzieci i młodzieży. Sukces województwa morawsko-śląskiego
      styczeń272023

      Olimpiada dzieci i młodzieży. Sukces województwa morawsko-śląskiego

      Nowe spojrzenie na przedmiotowość i dekonstrukcja. Sztuka nowoczesna w Galerii Miasta Trzyńca
      styczeń272023

      Nowe spojrzenie na przedmiotowość i dekonstrukcja. Sztuka nowoczesna w Galerii Miasta Trzyńca

      Fenomen międzywojennego polskiego lotnictwa sportowego. O legendarnych samolotach RWD opowiadał Dariusz Cymerys
      styczeń272023

      Fenomen międzywojennego polskiego lotnictwa sportowego. O legendarnych samolotach RWD opowiadał Dariusz Cymerys

      Obrazy, które intrygują. Jeszcze tylko do poniedziałku obejrzeć można wystawę obrazów Franciszka Bałona
      styczeń272023

      Obrazy, które intrygują. Jeszcze tylko do poniedziałku obejrzeć można wystawę obrazów Franciszka Bałona

      W niedzielę odbędzie się 31. Finał WOŚP. W Cieszynie będzie się działo!
      styczeń262023

      W niedzielę odbędzie się 31. Finał WOŚP. W Cieszynie będzie się działo!

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2022.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.