Informacje dla Polaków w Czechach!     Sytuacja epidemiologiczna w RC 6 maja: 1 559 nowych zakażeń.

    Dziś Matki Boskiej Gromnicznej, czyli Święto Oczyszczenia Najświętszej Maryi Panny lub Ofiarowania Chrystusa w Świątyni. Według ogólnopolskiego zwyczaju w ten dzień święci się w kościele katolickim duże świece, czyli gromnice. W Beskidzie Śląskim dzień ten był związany z licznymi wierzeniami. Podobnie jak następujący po nim dzień św. Błażeja. Praktyki magiczne wiązały się również z dniem św. Agaty.

    We wsiach beskidzkich rano 2 lutego kobiety szły do kościoła poświęcić gromnicę przystrojoną białą wstążką i mirtem. Następnie przynosiły ją do domu jako świętość niezbędną w każdym domu. Zapaloną gromnicę dawano konającym do ręki, aby odpędziła złe duchy i oświetlała zmarłemu drogę do wieczności.

    Jednak to nie wszystkie funkcje, jakie miała pełnić gromnica. Jak sama nazwa wskazuje świeca miała odżegnywać burzę z piorunami, ale też wichurę i grad. Zapaloną ustawiano w oknie lub wychodzono z nią na zewnątrz, aby uchronić całą zagrodę przed uderzeniami.

    Zaraz po przyjściu do domu z kościoła obchodzono z zapaloną gromnicą całe obejście, dom i budynki gospodarcze, aby chronić je od uderzenia pioruna i przed wilkami.

    Z początkiem lutego przypadają również ważne w Beskidzie Śląskim dni związane z kultem św. Błażeja i św. Agaty.

    3 lutego, czyli w św. Błażeja, patrona wspomagającego w chorobach gardła, ksiądz w czasie mszy przykładał do szyi wiernym dwie związane na krzyż świece. Praktyka ta miał chronić przed bólem gardła przez cały rok, jednak tylko wtedy, gdy bardzo się w to wierzyło.

    Dla porównania, w innych częściach Karpat, na przykład na Podhalu lub w Beskidzie Sądeckim, święcono w ten dzień jabłka, których zjedzenie miało zapobiec chorobom gardła. Zwyczaj ten jednak zaniknął i nawet nie zachował się w pamięci współczesnych górali.

    Agatowy chleb, woda i sól…

    Żywym kultem wśród górali Beskidu Śląskiego cieszy się św. Agata (5 II), broniąca przed żywiołami. Tego dnia święci się w kościele katolickim takie atrybuty obrzędowe jak chleb, sól i wodę. Agatowa woda i chleb mają moc odżegnywania żywiołów, nie tylko burzy, ale i powodzi i innych nieszczęść.

    Aby odżegnać burzę należało wyjść przed dom i pokropić agatową wodą w stronę nadchodzącej nawałnicy i przeżegnać się znakiem krzyża. W razie groźby powodzi wlana do rzeki lub potoku woda św. Agaty wraz z  wypowiedzianą modlitwą miała sprawić opadnięcie poziomu wody.

    Chleb agatowy brano natomiast w podróż, aby chronił od nieszczęścia. Wkładano go również do mysich dziur, aby odgonić myszy i mieć piękne ziemniaki.

    Z tymi trzema dniami (Matki Boskiej Gromnicznej, św. Błażeja i św. Agaty) związane są również powiedzenia (w tym prognostyki pogody), które były dawniej w powszechnym użyciu na Śląsku Cieszyńskim:

    Kiedy ciepło na Grómnice,
    kupię dobrą baranice,
    a jak dzierży zima ostra,
    baranicą rżnę do chrosta.

    Na Gromnice lepszy jak wilk do owczarni wleci, niż jak słońce przez dźwiyrze zaświeci.

    Na świętego Błażeja słóneczko ogrzewa.

    Prawi święty Błażej: Gaździnko, dbej i dobytku dej, na czeladź se nie spuszczej.

    Gdy świętej Agaty, to wyłazi mucha spod chaty.

    Jak święto Agata po błocie brodzi, w Zmortwychwstani chłop po lodzie chodzi.

    Sól świętej Agaty bróni od ognia chaty.

    (SG)

    Tekst przygotowany na podstawie:

    1. Krystyna Kwaśniewicz, Zwyczaje doroczne polskich górali karpackich, Bielsko-Biała, 1998.
    2. Krystyna Kwaśniewicz, Zwyczaje i obrzędy doroczne, Etnografia Polska, T. XXVIII, Zeszyt 1, Wrocław 1984.
    3. Jan Szymik, A gdy będzie słońce i pogoda (Ludowe prognostyki pogody ze Śląska Cieszyńskiego), Czeski Cieszyn 1989.

    Tagi: , , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      Kiedy będziemy mogli wybrać się na koncert albo zorganizować wydarzenie kulturalne?
      Maj072021

      Kiedy będziemy mogli wybrać się na koncert albo zorganizować wydarzenie kulturalne?

      W Czeskiej Telewizji jutro można obejrzeć Kamerdynera
      Maj072021

      W Czeskiej Telewizji jutro można obejrzeć Kamerdynera

      Film  „Zaolzie – fenomen Z” dostępny w sieci
      Maj072021

      Film „Zaolzie – fenomen Z” dostępny w sieci

      Almanach poświęcony sezonom 2015-2020 Teatru Cieszyńskiego dostępny w sieci
      Maj072021

      Almanach poświęcony sezonom 2015-2020 Teatru Cieszyńskiego dostępny w sieci

      Dolański Gróm jednak odbędzie się w tym roku!
      Maj062021

      Dolański Gróm jednak odbędzie się w tym roku!

      PODCAST. Klub Kobiet, czyli Szkubaczki live o błędach, cz. 1
      Maj062021

      PODCAST. Klub Kobiet, czyli Szkubaczki live o błędach, cz. 1

      Wrona przerwała pomiary emisji spalin
      Maj062021

      Wrona przerwała pomiary emisji spalin

      Od poniedziałku otwarte szkoły, sklepy. Śluby i pogrzeby w plenerze do 30 osób
      Maj062021

      Od poniedziałku otwarte szkoły, sklepy. Śluby i pogrzeby w plenerze do 30 osób

      REKLAMA
      REKLAMA

      ZWROT TV

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach Zadania publicznego dotyczącego pomocy Polonii i Polakom za granicą.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie".

      Website Security Test