E-mail: sylwia@zwrot.cz

    Święto Trzech Króli zostało ustanowione, aby uczcić objawienie się Boga w człowieku. Symbolem święta jest historia z Ewangelii Mateusza, w której Mędrcy ze Wschodu składają pokłon Dzieciątku, ale też chrzest Chrystusa w Jordanie oraz cud przemienienia wody w wino w Kanie Galilejskiej. Jest to dzień zamykający okres świąt Bożego Narodzenia i rozpoczynający karnawał. W tradycji ludowej związany był z różnymi wierzeniami.

    Dawniej wieczorem tego dnia składano wizyty rodzinie i sąsiadom. 6 stycznia lub w wigilię święta chodzono również po kolędzie – najczęściej trzech chłopców przebranych za Króli. W różnych częściach Polski pieczono specjalne pieczywo, bułki, rogale, nazywane „szczodrokami”. Częstowano nimi gości i kolędników. Piekło się również placki drożdżowe. Na Kielecczyźnie kleiło się pierogi, żeby przez cały rok „kleiły się do rąk” pieniądze.

    Tego dnia w kościele święcono wodę i kredę

    W tym dniu święcono w kościele wodę, kredę, mirrę (zioła zmieszane z żywicą), złoto (w postaci biżuterii), wodę i jałowiec do okadzania domów.

    W Beskidzie Śląskim wodę poświęconą 6 stycznia nazywano trzejkrólową. Stosowano ją przy rozpoczynaniu ważnych czynności gospodarskich. Gdy gospodarz pierwszy raz wyjeżdżał na pole, kropił nią konia i pług oraz ziarno. Święcono nią ziemniaki do sadzenia oraz bydło przed pierwszym wypędem na pastwiska i owce przed wiosennym redykiem. Wody używano jako lekarstwa dla ludzi i zwierząt. Zażegnywano nią również burzę. W całej Polsce napełniano nią kropielniczki domowe.

    Kreda poświęcona w Trzech Króli służyła do pisania symboli „K + M+ B” i roku na drzwiach domu. W Beskidzie Śląskim, zanim został wprowadzony zwyczaj chodzenia po kolędzie przez księdza, co nastąpiło dopiero w latach 60. XX w., wierni sami kreślili na drzwiach swoich domów inicjały Trzech Króli.

    Co ciekawe, w całej Polsce do dzisiaj powszechnie uważa się, że są to inicjały Trzech Króli. Jednak pierwotnie był to skrót C+M+B, będący skrótem od łacińskiej sentencji „Christus Mansionem Benedicat”, która oznacza „Niech Chrystus błogosławi ten dom”.

    Znaki ochronne na budynkach mieszkalnych i inwentarskich

    Również na Żywiecczyźnie wierzono w cudowną moc poświęconej kredy. Jeszcze pod koniec XX wieku wśród starszego pokolenia można było się spotkać z poglądem, że dobrze mieć w domu poświęconą kredę. Dawniej kredą gospodarze kreślili znaki ochronne (krzyżyki lub kółka) nad drzwiami szopy oraz na budynkach mieszkalnych. Na Podhalu znaki te kreślono, gdy cieliła się krowa.

    6 stycznia było również dniem wróżb matrymonialnych. Jeszcze w okresie międzywojennym w Beskidzie Śląskim dziewczęta kładły wieprzowe nóżki na miotłę, wcześniej oznaczając je inicjałami swoich zalotników. Następnie wołały psa i obserwowały, którą raciczkę wybierze zwierzę. Pies poprzez swój wybór, wskazywał za kogo wyjdzie za mąż dziewczyna.

    (SG)

    Tekst przygotowany na podstawie:

    Krystyna Kwaśniewicz, Zwyczaje doroczne polskich górali karpackich, Bielsko-Biała, 1998.

    Krystyna Kwaśniewicz, Zwyczaje i obrzędy doroczne, Etnografia Polska, T. XXVIII, Zeszyt 1, s. 157-199.

    Ewa Tomaszewska, Magia świąt. Zimowy cykl świąteczny w tradycyjnych zwyczajach mieszkańców kieleckich wsi, Muzeum Wsi Kieleckiej, Kielce 2016.

    Tagi: , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      Koncert Kolęd w Czeskim Cieszynie. Zaśpiewał chór dziecięcy „Trallala“, zagrała kapela ludowa „Lipka“
      styczeń302023

      Koncert Kolęd w Czeskim Cieszynie. Zaśpiewał chór dziecięcy „Trallala“, zagrała kapela ludowa „Lipka“

      31. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy za nami. Polacy ponownie pokazali wielkie serca
      styczeń302023

      31. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy za nami. Polacy ponownie pokazali wielkie serca

      Szpital w Boguminie otworzy nową klinikę stomatologiczną. Dziś wieczorem rusza rejestracja
      styczeń302023

      Szpital w Boguminie otworzy nową klinikę stomatologiczną. Dziś wieczorem rusza rejestracja

      Uczczono pamięć polskich ofiar konfliktu zbrojnego o Śląsk Cieszyński w 1919 roku
      styczeń302023

      Uczczono pamięć polskich ofiar konfliktu zbrojnego o Śląsk Cieszyński w 1919 roku

      Wyniki Kwesty Trzech Króli. Zobacz, ile pieniędzy zebrano w twojej gminie
      styczeń302023

      Wyniki Kwesty Trzech Króli. Zobacz, ile pieniędzy zebrano w twojej gminie

      Bal Śląski w obiektywie Mariana Siedlaczka
      styczeń292023

      Bal Śląski w obiektywie Mariana Siedlaczka

      Uczczono pamięć żołnierzy poległych w bitwie pod Skoczowem. Złożono kwiaty pod pomnikiem oraz na grobach ofiar wojny 1919 roku
      styczeń292023

      Uczczono pamięć żołnierzy poległych w bitwie pod Skoczowem. Złożono kwiaty pod pomnikiem oraz na grobach ofiar wojny 1919 roku

      Prezydent Andrzej Duda rozmawiał z Petrem Pavlem. Zaprosił go do Polski
      styczeń282023

      Prezydent Andrzej Duda rozmawiał z Petrem Pavlem. Zaprosił go do Polski

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2022.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.