E-mail: sylwia@zwrot.cz

    Nowe związki do dezynfekcji starodruków i ich ochrony przed grzybami opracowali naukowcy z Uniwersytetu Śląskiego. Preparat, będący pochodną chinoliny, może być również użyty do drewnianych powierzchni, np. ram obrazów. Rozwiązanie zostało objęte ochroną patentową.

    Autorami patentu są dr Agnieszka Bangrowska z Wydziału Humanistycznego oraz prof. Robert Musioł z Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych. Obecnie stosowane środki grzybobójcze do dezynfekcji księgozbiorów (w tym starodruków sprzed kilku wieków) nie są doskonałe – na część z nich grzyby się uodporniły, a niektóre będą wkrótce wycofywane z Unii Europejskiej ze względu na udowodnioną toksyczność oraz właściwości rakotwórcze lub narkotyczne.

    W związku z tym naukowcy postanowili opracować nowy związek, który byłby bezpieczny dla człowieka i środowiska.

    – A ponadto nie może on niszczyć papieru, zostawiać na nim plam, zmieniać struktury papieru, zmieniać jego pH, a także wchodzić w reakcje chemiczne z atramentem, barwnikami, pieczątkami, znakami wodnymi – wylicza dr Bangrowska.

    Naukowcy opracowali rozwiązanie, w którym wykorzystali mieszaninę z substancją aktywną – pochodną chinoliny. Najbardziej obiecujące okazały się trzy pochodne chinoliny: 4-hydroksy-2-metylochinolina, 4-chloro-3-metylochinolina oraz kwas 5-bromo-8-hydroksy-7-karboksychinaldynowy.

    Związek dodatkowo poprawia sprężystość papieru

    – Nasze kilkunastoletnie doświadczenia z badań pochodnych chinoliny pozwoliły wybrać kilka prostych, łatwych w syntezie związków, które okazały się posiadać dobrą aktywność wobec grzybów kolonizujących starodruki. Są one zazwyczaj bezbarwne, dobrze penetrują papier i okazuje się, że nawet trochę poprawiają jego sprężystość, co jest dodatkowym aspektem – przez to mniej się on kruszy – wyjaśnił prof. Musioł.

    Podkreślił, że ich preparat nie tylko zwalcza grzyby, ale też chroni materiał przed ponownym namnażaniem się mikrobów.

    Związek został przetestowany na czystych gatunkach grzybów z rodzajów: Aspergillus, Alternaria i Penicyllium. Wykonano również dodatkowe próby na wymazach pobranych z zainfekowanych ksiąg pochodzących z zasobów prywatnych naukowców.

    Mieszanina – zdaniem badaczy – ma szerokie spektrum zastosowania: można nią zdezynfekować każdy rodzaj książek z tradycyjnego, celulozowego papieru. Może być również wykorzystywana do renowacji czy zabezpieczenia przedmiotów z drewna, np. starych ram obrazów.

    Preparat może być stosowany w standardowych sposobach dezynfekcji księgozbiorów.

    – Najczęściej w starodrukach stosuje się metody najmniej inwazyjne, które polegają na spryskiwaniu kartek, smarowaniu, tamponowaniu albo metodzie przekładek. Chyba że książka jest tak zniszczona i zainfekowana, że kartki się rozpadają, wtedy rozbiera się cały zbiór i wykonuje kąpiele, ale to już jest praca bardzo czasochłonna – mówiła badaczka.

    Preparat został opatentowany

    Powyższe rozwiązanie zostało objęte ochroną patentową. Pierwsze firmy już się zainteresowały. Być może preparat zostanie wykorzystany przez Uniwersytet Śląski.

    – Nasz Wydział Teologiczny posiada w swojej bibliotece stare księgi religijne i jest zainteresowany naszym rozwiązaniem, jednak do przeprowadzenia takiej dezynfekcji upoważniony jest konserwator – my dajemy preparat i oczywiście może współpracować – wskazała dr Bangrowska.

    Kolejny preparat grzybobójczy

    Jednocześnie naukowcy pracują nad innym związkiem grzybobójczym. Zgłosili go już do ochrony patentowej i czekają na decyzję.

    – Te preparaty są oparte na cieczach jonowych składających się z sacharynianu i kationu alkiloimidazoliowego. Obok działania ochronnego mają też wpływ na wzmacnianie struktury papieru. Dodatkowo, pomimo szerokiego spektrum działania obejmującego również bakterie, są bezpieczne – mają niski poziom toksyczności – mówił prof. Musioł.

    Tutaj autorami rozwiązania – obok niego i dr Bangrowskiej – są również dr hab. Monika Geppert-Rybczyńska z Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych UŚ oraz dr hab. Joanna Feder-Kubis z Politechniki Wrocławskiej.

    – Mam nadzieję, że dzięki naszym badaniom o charakterze interdyscyplinarnym i aplikacyjnym będziemy mogli zabezpieczać wielowiekowe starodruki, a tym samym ochronić i zachować dziedzictwo naszej kultury – podsumowała dr Bangrowska.

    Źródło informacji: PAP – Nauka w Polsce

    Tagi: , , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      XXIX Święto Pieśni Chóralnej TROJOK ŚLĄSKI. Odznaka Honorowa dla chóru Lira!
      wrzesień282022

      XXIX Święto Pieśni Chóralnej TROJOK ŚLĄSKI. Odznaka Honorowa dla chóru Lira!

      Koncert galowy „Młodzi-Polscy”. Zainaugurowano uroczystości sprowadzenia szczątków doczesnych prezydentów RP na uchodźstwie
      wrzesień272022

      Koncert galowy „Młodzi-Polscy”. Zainaugurowano uroczystości sprowadzenia szczątków doczesnych prezydentów RP na uchodźstwie

      Ogłoszenie wydawcy
      wrzesień272022

      Ogłoszenie wydawcy

      „Lech z Czechem na wojnie” czytanie performatywne w wykonaniu Teatru Mumerus z Krakowa
      wrzesień272022

      „Lech z Czechem na wojnie” czytanie performatywne w wykonaniu Teatru Mumerus z Krakowa

      Szkolne wieści. W Orłowej witano jesień i pasowano maluchy na przedszkolaka
      wrzesień272022

      Szkolne wieści. W Orłowej witano jesień i pasowano maluchy na przedszkolaka

      Wracają kontrole na granice. Powodem nielegalna migracja
      wrzesień272022

      Wracają kontrole na granice. Powodem nielegalna migracja

      Dzieci z Zaolzia nad Bałtykiem. Pozdrawia drugi turnus Zielonej Szkoły [zdjęcia]
      wrzesień262022

      Dzieci z Zaolzia nad Bałtykiem. Pozdrawia drugi turnus Zielonej Szkoły [zdjęcia]

      Sonda kosmiczna DART zderzy się z asteroidą. Przeprowadzony zostanie pierwszy test obrony planetarnej
      wrzesień262022

      Sonda kosmiczna DART zderzy się z asteroidą. Przeprowadzony zostanie pierwszy test obrony planetarnej

      REKLAMA

      REKLAMA

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.