„Człowiek obejrzy w ciągu swego życia setki, tysiące obrazów, przejdzie dziesiątki galerii, jednak tylko niewielka ilość tych dzieł utkwi obserwatorowi w myśli i duszy. Nasze organy percepcji są ograniczone i niedoskonałe i dlatego najczęściej rejestrują obrazy dobrze przystające do otoczenia i środowiska, w którym znalazły swoje ostateczne miejsce.

    W takim właśnie środowisku po raz pierwszy ujrzałem i doświadczyłem obrazów olejnych polskiego malarza Stanisława Krausa – pisał po śmierci zaolziańskiego plastyka czeski historyk literatury František Všetička w artykule, który ukazał się w „Zwrocie” w czerwcu 2002 r. –

    Było to w willi poety Jana Pyszki, w której tworzyły na dwóch ścianach jednolite szeregi. Przede wszystkim krajobrazy z okolic Jabłonkowa. Syte i jednoznaczne w kolorach. W większości wypadków przeważały kolory ciemne, sugestywne i intensywne, powiedziałbym nawet brutalne.

    Życie Stanisława Krausa związane było z Trzyńcem, tu się urodził (21 kwietnia 1926), żył, pracował i w końcu zmarł (14 kwietnia 2002). Często wspominał swoją służbę wojskową, właściwie właśnie w tym czasie i w tym środowisku narodził się Kraus-plastyk. Armia potrzebowała i domagała się ozdób i dekoracji, wypisała konkurs garnizonowy, a szeregowy Stanisław, duch niespokojny, awanturniczy i bardzo często ryzykant, wziął w nim udział i ku własnemu zdumieniu wygrał.

    W cywilu kontynuował potem te inicjatywy, w Trzyńcu pod kierownictwem doświadczonego Gustawa Fierli, następnie w Pradze na kursie profesora Baumbrucka (w tym czasie bywał też niejednokrotnie w atelier Ludvíka Kuby i Jana Baucha). Do dalszych studiów jednak nie doszło, pracował w kopalniach, a w końcu jako plastyk w dziale propagacji Huty Trzynieckiej.

    Domeną tematyczną Krausa był krajobraz, portret i martwa natura, ulubioną techniką olej. Jeśli chodzi o tematy, pracował głównie w cyklach, ma więc okres słoneczników, aktów, piwonii czy chociażby beskidzkich krajobrazów. Pod koniec swego życia zmierzał do prostego i jednoznacznego sposobu wyrażania kolorami, starał się oddać rzeczywistość kilkoma pociągnięciami pędzla.

    Na początku wspomniałem o tym, że Stanisław Kraus po raz pierwszy przykuł moją uwagę w mieszkaniu Jana Pyszki. Między obydwoma istniała cicha i niewątpliwa bliskość, ludzka i artystyczna. Kraus ilustrował tomik Pyszki „Słowa jak kamienie”, a Pyszko poświęcił mu w nim jeden z wierszy, w którym zwięźle przedstawił proces twórczy malarza.

    Wiersz nosi tytuł »Akt«: »W godną chwilę / porywasz in flagranti / córkę Zeusa // Skok iskry / z palety na płótno // Z własnego kosmosu / wydzierasz spełnienie« (»V důstojném okamžiku / zmocňuješ se in flagranti / dcery Diovy // Skok jiskry / z palety na plátno // Ze samotného kosmu / rveš výsledek«).

    A w prawdziwej sztuce chodzi przede wszystkim o spełnienie”.

    Tagi: , , , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      Zjazd Absolwentów Gimnazjum w obiektywie Mariana Siedlaczka [ZDJĘCIA]
      październik172021

      Zjazd Absolwentów Gimnazjum w obiektywie Mariana Siedlaczka [ZDJĘCIA]

      Polski Kościół Ewangelicko-Augsburski powiedział tak dla ordynacji kobiet na księży
      październik172021

      Polski Kościół Ewangelicko-Augsburski powiedział tak dla ordynacji kobiet na księży

      Od poniedziałku Polska będzie na czeskiej mapie ryzyka zakażenia koronawirusem pomarańczowa. Co to oznacza?
      październik172021

      Od poniedziałku Polska będzie na czeskiej mapie ryzyka zakażenia koronawirusem pomarańczowa. Co to oznacza?

      43 lat temu Polak został wybrany na papieża. Był pierwszym od 455 lat papieżem spoza Włoch
      październik162021

      43 lat temu Polak został wybrany na papieża. Był pierwszym od 455 lat papieżem spoza Włoch

      Kilka wystaw – jedno miejsce. Do 5 listopada można zobaczyć cztery wystawy w siedzibie Kongresu Polaków
      październik162021

      Kilka wystaw – jedno miejsce. Do 5 listopada można zobaczyć cztery wystawy w siedzibie Kongresu Polaków

      Huta wraz z dziećmi pomaga sowom
      październik162021

      Huta wraz z dziećmi pomaga sowom

      Zobaczcie, jaką wystawę przygotowali panowie z Klubu Chłopa w Suchej Górnej [zdjęcia]
      październik152021

      Zobaczcie, jaką wystawę przygotowali panowie z Klubu Chłopa w Suchej Górnej [zdjęcia]

      Jutro odbędzie się msza na Kozubowej
      październik152021

      Jutro odbędzie się msza na Kozubowej

      REKLAMA
      REKLAMA reklaama

      ZWROT TV

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.

      Website Security Test