E-mail: halina.szczotka@zwrot.cz

    introl_wer (10)Starannie oprawione książki z niebanalnie ozdobionymi grzbietami pysznie prezentują się na bibliotecznym regale. Napawają swego właściciela dumą i wzbudzają zachwyt, a niekiedy wręcz i zazdrość gości. Jednak twórcy tych wspaniałych opraw w odróżnieniu od autorów czy wydawców pozostają na ogół anonimowi, ewentualnie znani jedynie garstce koneserów z bibliofilskiego światka. By ten stan rzeczy zmienić, w Książnicy Cieszyńskiej została otwarta w miniony piątek wystawa „Cieszyńskie introligatorstwo”, na której mistrzowie tego cechu wreszcie wychodzą z niebytu.

     — Bo naszym celem było połączenie obiektu z wykonawcą – zaznaczyła podczas wernisażu kuratorka Łucja Brzeżycka. — Szukaliśmy więc tych sygnowanych opraw, wyrobów. Dla okresów młodszych jest to możliwe, ale im dalej w głąb – tym staje się to trudniejsze, gdyż dopiero od drugiej połowy XIX wieku introligatorzy zostawiali na oprawach swoje znaki, bądź nazwiska.

    Są to zwykle stemple, pieczęć sucha tłoczona w papierze, albo wklejony na wewnętrznej stronie oprawy stylowo opracowany szyldzik, taki rodzaj wizytówki.

     W okresie największego rozkwitu cieszyńskiego drukarstwa, czyli do wybuchu I wojny światowej, prowadziło swą działalność w Cieszynie około dwudziestu zakładów, nie wliczając w to działów zajmujących się oprawą przy konkretnych drukarniach. Ale nie tylko stolica Księstwa Cieszyńskiego słynęła z introligatorów, co widać zresztą po zamieszczonych w jednej z gablot reklamach warsztatów świadczących wówczas swe usługi od Bielska, przez Skoczów aż po Frydek.

    A we wcześniejszym okresie — co podkreśliła autorka wystawy, która na co dzień pełni funkcję kierownika Działu Ochrony i Konserwacji Zbiorów w Książnicy — każda w zasadzie miejscowość trochę większa niż wieś miała swojego introligatora, na przykład Leszna Górna.

    Warto też pamiętać, że do połowy XIX wieku książki z drukarni nie wychodziły w postaci oprawionej, jak to znamy obecnie, lecz jako arkusz lub – w najlepszym wypadku — w miękkiej papierowej okładce, która jedynie zabezpieczała egzemplarz przed rozleceniem się. I dopiero sam nabywca albo księgarz troszczył się o stosowną oprawę według swego upodobania.

    I te oprawy, bardziej lub mniej zdobione, dla bogaczy, ale i dla zwykłych śmiertelników zostały wyeksponowane w gablotach sali wystawowej Książnicy. Nie brakuje tam dzieł tak znanych przedstawicieli cieszyńskiego cechu jak chociażby Jana Recmanika, Heleny Karpińskiej czy Macieja Adamczyka, których renoma sięgała daleko poza Cieszyn i poza Polskę, a oprawione przez nich książki osiągają w antykwariatach niemałe ceny.

    Mogłoby się zdawać, że w epoce lakierowanych kolorowych okładek introligatorstwo jako rzemiosło zanikło. Nic bardziej mylnego! Liczny udział na wernisażu ludzi związanych z branżą temu przeczy, jak również fakt, że jeden z tych cieszyńskich warsztatów znajduje się właśnie w budynku Książnicy i co roku w „Noc Muzeów” otwiera swoje podwoje dla zwiedzających.

    (ÿ)

     

    Tagi: , , , , ,

      Komentarze


      Czytaj również


      Kolejna odsłona Kina na Granicy. Bohaterem retrospektywy będzie Jaroslav Hašek
      luty052023

      Kolejna odsłona Kina na Granicy. Bohaterem retrospektywy będzie Jaroslav Hašek

      Zamknięto cały obszar Tatr dla ruchu turystycznego. Czwarty stopień zagrożenia lawinowego
      luty042023

      Zamknięto cały obszar Tatr dla ruchu turystycznego. Czwarty stopień zagrożenia lawinowego

      Lenka Koždoňová z Koszarzysk z tytułem mistrza tradycyjnej produkcji rękodzielniczej
      luty042023

      Lenka Koždoňová z Koszarzysk z tytułem mistrza tradycyjnej produkcji rękodzielniczej

      Biblioteka w Trzyńcu poświęci rok 2023 Adamowi Wawroszowi. Będą wykłady, teatr i wystawa
      luty042023

      Biblioteka w Trzyńcu poświęci rok 2023 Adamowi Wawroszowi. Będą wykłady, teatr i wystawa

      Czy tegoroczny balik w szkole w Oldrzychowicach był udany? My nie mamy żadnych wątpliwości [zdjęcia]
      luty032023

      Czy tegoroczny balik w szkole w Oldrzychowicach był udany? My nie mamy żadnych wątpliwości [zdjęcia]

      Które atrakcje turystyczne województwa morawsko-śląskiego są najciekawsze? Możesz głosować do końca lutego
      luty032023

      Które atrakcje turystyczne województwa morawsko-śląskiego są najciekawsze? Możesz głosować do końca lutego

      Rząd Czech chce wprowadzić jednodniowe wybory. Głosowanie tylko w piątek
      luty032023

      Rząd Czech chce wprowadzić jednodniowe wybory. Głosowanie tylko w piątek

      Zabawa do białego rana. Macierz Szkolna z Bystrzycy zorganizowała bal
      luty032023

      Zabawa do białego rana. Macierz Szkolna z Bystrzycy zorganizowała bal

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2022.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.