Nie żyje Iga Cembrzyńska. Legenda polskiego kina i teatru miała 87 lat

WARSZAWA / Iga Cembrzyńska, aktorka, piosenkarka, scenarzystka i producentka, zmarła w czwartek 30 lipca w wieku 87 lat. Wiadomość o śmierci artystki przekazał ks. Andrzej Luter.

„Odeszła. Do swojego Andrzeja i do jego brata Janusza. Dziś zmarła Iga Cembrzyńska, wspaniała aktorka, piosenkarka. Osobowość. Żal ogromny” – napisał w mediach społecznościowych ks. Andrzej Luter.

Od filozofii do szkoły teatralnej

Iga Cembrzyńska urodziła się 2 lipca 1939 roku w Radomiu jako Maria Elżbieta Cembrzyńska. W czasie wojny mieszkała w Brześciu, a po jej zakończeniu wróciła z rodzicami do rodzinnego miasta. Dorastała w domu, w którym ważne miejsce zajmowały muzyka i teatr. Ojciec uczył ją rysunku, śpiewu i gry na fortepianie, natomiast matka zabierała ją na przedstawienia teatralne.

Początkowo myślała o studiach dziennikarskich. Ostatecznie rozpoczęła studia filozoficzne na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Występowała tam w studenckim zespole teatralnym, a następnie dostała się do warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej.

Była jedną z sześciu Marii na swoim roku. Za namową profesora przyjęła więc imię Iga, które pozostało z nią już na zawsze. Studia aktorskie ukończyła w 1962 roku.

„Intymny świat” i największe role teatralne

Dzięki występowi w muzycznym spektaklu dyplomowym zwróciła na siebie uwagę Agnieszki Osieckiej. W 1964 roku podczas festiwalu w Opolu wykonała napisaną przez nią piosenkę „Intymny świat”. Utwór przyniósł Cembrzyńskiej trzecią nagrodę w kategorii piosenki kabaretowo-rozrywkowej.

Artystka występowała między innymi w warszawskich teatrach Powszechnym, Komedia i Ateneum. Stworzyła role w takich przedstawieniach jak „Wesele” w reżyserii Adama Hanuszkiewicza, „Apetyt na czereśnie” Zdzisława Tobiasza, „Prywatne życie Piotrusia Pana” Joanny Sienkiewicz oraz „Bloomusalem” Jerzego Grzegorzewskiego.

Chociaż odnosiła sukcesy jako piosenkarka, w latach 80. zrezygnowała z regularnych koncertów. Jak później przyznawała, zależało jej, aby publiczność pamiętała o niej przede wszystkim jako o aktorce.

Od „Rękopisu znalezionego w Saragossie” do „Hydrozagadki”

Na dużym ekranie zadebiutowała w 1964 roku rolą księżniczki mauretańskiej Eminy w „Rękopisie znalezionym w Saragossie” Wojciecha Jerzego Hasa. Zagrała również między innymi w „Salcie” Tadeusza Konwickiego, „Ścianie czarownic” Pawła Komorowskiego, „Jowicie” Janusza Morgensterna oraz „Krzyku” Barbary Sass.

Najmocniej kojarzona była jednak z filmami Andrzeja Kondratiuka, jej męża i artystycznego partnera. Wystąpiła w kilkunastu jego produkcjach, w tym w „Hydrozagadce”, „Jak to się robi” oraz „Pełni”. Rola Starej w „Gwiezdnym pyle” przyniosła jej nagrodę Złoty Ekran.

W 1979 roku małżonkowie zamieszkali w Gzowie koło Pułtuska. Powstały tam między innymi filmy „Cztery pory roku”, „Wrzeciono czasu” i „Słoneczny zegar”. Do ostatniego z nich, podobnie jak do „Mlecznej drogi”, Cembrzyńska skomponowała muzykę.

„Mój mąż był dla mnie wszystkim”

Problemy zdrowotne Andrzeja Kondratiuka przerwały wiele wspólnych planów artystycznych. Reżyser w 2005 roku przeszedł udar, a później zachorował na raka węzłów chłonnych. Iga Cembrzyńska opiekowała się nim i wspierała go do końca. Kondratiuk zmarł 22 czerwca 2016 roku.

„Mój mąż był dla mnie wszystkim. Stworzyliśmy wspólne filmy, wspólnie te filmy pokazywaliśmy za własne pieniądze. Po prostu bardzo to kochaliśmy” – wspominała artystka w 2018 roku podczas festiwalu Energa Camerimage.

Historia ostatnich lat życia Andrzeja Kondratiuka oraz jego relacji z bratem Januszem stała się tematem filmu „Jak pies z kotem”. Iga Cembrzyńska nie zdecydowała się zagrać w nim samej siebie. W jej rolę wcieliła się Aleksandra Konieczna.

Pytana w jednym z programów telewizyjnych o marzenia, Cembrzyńska odpowiadała, że nie snuje planów. „Każdy ma ten swój świat i ten świat jest inny od innych” – mówiła.

Daria Porycka (PAP)