IPN uhonoruje „lekarza ubogich” z Gnojnika. Uroczystość przy grobie doktora Jana Władysława Kubisza

GNOJNIK, CIESZYN / Gdy po krótkiej chorobie zmarł w marcu 1948 roku, żegnały go tłumy z obu stron Olzy. Urodzony w Gnojniku doktor Jan Władysław Kubisz został zapamiętany nie tylko jako „lekarz ubogich”, ale także jako bohater Powstania Warszawskiego i działacz wspierający odbudowę Ojczyzny po II wojnie światowej. Katowicki oddział Instytutu Pamięci Narodowej 31 lipca oznaczy jego miejsce spoczynku plakietą „Grób weterana walk o wolność i niepodległość Polski”.

Młodość, edukacja i I wojna światowa

Sylwetkę tej zasłużonej dla regionu i Polski postaci przybliża katowicki oddział IPN. Jan Kubisz urodził się 20 lipca 1885 roku w Gnojniku, dorastał w domu poety Jana Kubisza oraz Malwiny z Pustówków. Jak przypomina katowicki oddział IPN, edukację rozpoczął pod okiem ojca w wiejskiej szkole, a potem kontynuował ją w Polskim Gimnazjum Macierzy Szkolnej w Cieszynie.

Brał aktywny udział w pracach tajnego związku „Jedność”, współorganizując przedstawienia teatralne. W 1905 roku podjął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego, które ukończył w 1912 roku. Służbę chorym rozpoczął w szpitalu w Morawskiej Ostrawie, lecz wybuch I wojny światowej przerwał dobrze zapowiadającą się karierę.

Został przydzielony do 11. pułku ułanów austriackich, ale w trakcie działań wojennych na froncie wschodnim trafił do niewoli rosyjskiej, w której znajdował się 40 miesięcy. W tym czasie pracował w Komitecie Pomocy jeńcom cywilnym w Kijowie, Atkarsku i Moskwie. Po rewolucji październikowej opuścił Moskwę i przyjechał do Krakowa, gdzie od lutego do grudnia 1918 roku był chirurgiem w Klinice Uniwersytetu Jagiellońskiego. Później wstąpił do Wojska Polskiego i jako kapitan rozpoczął pracę w Szpitalu Wojskowym w Cieszynie.

Praca w cieszyńskim szpitalu i objęcie stanowiska dyrektora

Zaraz na początku pracy w Cieszynie zastała go inwazja czechosłowacka na Polskę. W styczniu 1919 r. pozostał w cieszyńskim szpitalu, chroniąc mienie placówki i opiekując się chorymi. Trzy lata później został zatrudniony w Szpitalu Śląskim w Cieszynie będąc pierwszym polskim lekarzem w dotychczas wyłącznie niemieckim zespole.

1 listopada 1930 roku powołany został na stanowisko dyrektora tegoż szpitala. Pod jego kierownictwem placówka dynamicznie się rozwijała – powstały między innymi oddziały zakaźny, wewnętrzny, położniczy, dziecięcy, a także nowoczesna pracownia rentgenowska. Doktor Kubisz zyskał tak wielkie uznanie, iż został osobistym lekarzem prezydenta Ignacego Mościckiego.

II wojna światowa i Powstanie Warszawskie

We wrześniu 1939 r. brał udział w ewakuacji szpitala, po czym udał się na wschód Polski, gdzie schroniły się jego żona i córka. Przez dramatyczne koleje losu został z nimi rozdzielony na blisko sześć lat i zamieszkał w okupowanej Warszawie. Tam pracował w firmie farmaceutycznej, nie zaprzestał także praktyki lekarskiej.

Podczas Powstania Warszawskiego wykazał się niezwykłym bohaterstwem, organizując szpital dla rannych. W czasie walk wyprowadził z płonącego miasta pochód 90 pacjentów, krocząc na ich czele z flagą Czerwonego Krzyża w dłoni.

Powrót do Cieszyna i śmierć po chorobie

W maju 1945 roku wrócił do Cieszyna i z ogromną energią przystąpił do odbudowy zniszczonego Szpitala Śląskiego. W ciągu niespełna trzech lat zdołał przywrócić funkcjonowanie większości oddziałów i skonsolidować dawny zespół medyczny.

Zmarł po krótkiej chorobie 4 marca 1948 roku. Jego pogrzeb był manifestacją żałoby tysięcy ludzi z obu stron Olzy. Zapamiętano go jako „lekarza ubogich”, człowieka głębokiej wiary, zawsze kierującego się miłością do bliźniego.

Za swoją służbę i działalność narodową odznaczony został Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Niepodległości, a także Medalem Pamiątkowym za Obronę Śląska Cieszyńskiego.

Uroczystość na cieszyńskim cmentarzu w rocznicę Powstania Warszawskiego

Jan Kubisz spoczywa na cieszyńskim Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim. W piątek, 31 lipca o godzinie 11:00 odbędzie się tam uroczystość oznaczenia jego grobu plakietą „Grób weterana walk o wolność i niepodległość Polski”. Grób ten znajduje się w sektorze I, rzędzie 1 przy numerze 91.