Krzysztof Rojowski
E-mail: krzysztof@zwrot.cz
Chociaż budynek już nie pełni swej dawnej funkcji, to pamięć o założonej w 1866 polskiej szkole w Trzycieżu wciąż jest żywa. Można się było o tym przekonać w sobotę (7 listopada), gdy w budynku tamtejszego Domu Kultury spotkało się około trzydziestu absolwentów placówki, która została zamknięta w 1980 roku.
„Trzycież przestał zauważać, że tu kiedyś była polska szkoła”
Inicjatorką spotkania była Halina Zawadzka, prezes Miejscowego Koła Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego w Trzycieżu i również jedna z absolwentek dawnej szkoły.
– Podobne spotkanie zorganizowaliśmy dziesięć lat temu. Zauważyliśmy, że Trzycież stał się bardzo czeski, przestał zauważać, że tu kiedyś była polska szkoła. Czytałam nawet niedawno kronikę, którą ma czeska szkoła. Jest w niej napisane, że szkolnictwo w Trzycieżu rozpoczęło się w 1923 roku, gdy otwarto właśnie czeską szkołę. Pomyślałam, że trzeba coś z tym zrobić – odszukałam dawnych uczniów, jest tu nawet córka ostatniej nauczycielki, która tu uczyła. W sumie jest tutaj około 30 uczniów – wyjaśnia.
O zjeździe absolwentów dowiedział się cały Trzycież. – Organizując spotkanie, wysyłałam dwujęzyczne zaproszenia do każdego domu. By każdy w głowie miał zakodowane, że tu kiedyś była polska szkoła, że ktoś o niej pamięta. Nie damy się tak szybko wygumować z pamięci – zaznacza Zawadzka.
„Szkoła była pusta, ale byliśmy my i to, co nas łączyło”
Najstarszą obecną na spotkaniu absolwentką dawnej szkoły w Trzycieżu była Aurelia Szkuta. Szkolne progi opuściła w 1946 roku. – Szkołę wspominam bardzo ciepło – było wesoło i dobrze. Szkoła była pusta, nie było ławek, był tylko krzyż na ścianie, ale byliśmy my i to, co nas łączyło. To widać do dzisiaj – mówi w rozmowie ze „Zwrotem”.
Gdy w jakiejś miejscowości jest polska szkoła, to dzieci uczą się w niej mówić po polsku. Potem „przynoszą” język polski do domu, w którym też przez to wybrzmiewa polszczyzna. Dlatego też brak takiej placówki dydaktycznej odbija się na całej społeczności.
Pani Aurelia rozmawia jednak z nami płynnie po polsku. – Zapominam języka, zapominam. W pracy przez lata go nie używałam, tam się mówiło po naszymu. W domu od kilku lat nie mam polskiej telewizji – tylko czeską. Więc nie, nie mówię świetnie po polsku, wiele sobie muszę przypominać – wyznaje nam.

„Ja obok tej szkoły mieszkam”
Na spotkanie przyszedł też Stanisław Ćmiel. Szkołę kończył w 1970 roku, ale… wciąż ma z nią kontakt.
Zanim zadaliśmy pytanie, mówi: – Ja panu coś powiem. Ja obok tej szkoły mieszkam. Między moim domem, a nią wybudował się jeszcze mój syn – zaznacza z uśmiechem.
– To nie tak, że codziennie o niej myślę. Ale jak się popatrzy, widzi się te same mury, okna, dach. Przypomina sobie, jakie to były czasy, jak my się tam gonili po ogrodzie, a czasem ktoś kogoś i dogonił – uśmiecha się. – My się tam też uczyli religii – ksiądz mieszkał na farze i co poniedziałek o 13:00 czy 14:00 szedł po ogrodzie. Tam też mieliśmy lekcje z księdzem Janem Cieślarem – wspomina.
– Powiem szczerze: posmutniałem – odpowiada, gdy pytamy o 1980 rok i zamknięcie szkoły. – Dowiedziałem się o tym, gdy byłem w wojsku. Brakuje jej, bo słowo „patriotyzm” jest mocne w dzisiejszym świecie, ale nie każdy wie, co to naprawdę znaczy – podkreśla Ćmiel.
„Jak ktoś coś nabroił, to byłam pierwsza podejrzana”
Ostatnią uczącą w szkole w Trzycieżu nauczycielką była Zofia Kozubek, która trafiła tam w połowie lat 50. – Mama wspominała, że uczenie pięciu roczników to była dla niej szkoła życia – opowiada „Zwrotowi” Urszula Rusnok.
Zofia Kozubek uczyła w szkole również swoją córkę. – Gdy ktoś coś nabroił, to byłam pierwsza podejrzana – wspomina pani Urszula z uśmiechem. – Ale to były dla mnie miłe, beztroskie lata, bardzo dobrze je wspominam – dodaje.
Co ciekawe, nasza rozmówczyni… mieszkała w szkole. – To mieszkanie dostał dziadek Hubert Tesarczyk, ja mieszkałam z dziadkami, pod klasami. Do szkoły wchodziłam po schodach na górę. Ja tam spędziłam całe dzieciństwo – nie chodziłam do przedszkola, bo mama mnie zabierała na lekcje. W klasie był taki piec opalany drzewem i węglem, to siadałam za nim i się bawiłam – dodaje.
Gwar rozmów i przedstawienie teatralne
Spotkanie toczyło się w bardzo przyjaznej i ciepłej atmosferze. Absolwenci dawnej szkoły mogli też zobaczyć przedstawienie teatru amatorskiego z Ligotki Kameralnej „Prawo Rynka Polityka”, wręczono również nagrody konkursu plastycznego.














