Co pozostało po Piastach cieszyńskich? Archeolog opowiedziała o odkryciach na zamkach w Cieszynie i Skoczowie

CIESZYN / Średniowieczne płytki posadzkowe z wizerunkami orłów i lwa, tarcze herbowe z cieszyńskiego zamku oraz pozostałości zamku w Skoczowie – to niektóre z materialnych pamiątek po Piastach cieszyńskich. O odkryciach archeologicznych związanych z historią książąt cieszyńskich opowiedziała Zofia Jagosz-Zarzycka z Muzeum Śląska Cieszyńskiego podczas wrześniowego Spotkania Szersznikowskiego.

Wykład zatytułowany „Pamiątki materialne po Piastach cieszyńskich oczyma archeologa” odbył się 30 września 2026 roku w Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie. Poprowadziła go Zofia Jagosz-Zarzycka, kierująca Działem Archeologii muzeum.

Spotkanie rozpoczęło się muzycznym akcentem. Agnieszka Górecka-Przywara, ubrana w strój z epoki, wykonała średniowieczną kompozycję na rekonstrukcji dawnego fletu.

Jakie pamiątki pozostały po Piastach cieszyńskich?

Zofia Jagosz-Zarzycka przybliżyła uczestnikom wyniki badań archeologicznych prowadzonych na terenie dawnego księstwa cieszyńskiego. Opowiadała zarówno o odnalezionych zabytkach, jak i o specyfice pracy archeologów, którzy niekiedy mają dostęp do stanowisk badawczych tylko przez ograniczony czas.

Wśród prezentowanych znalezisk znalazły się średniowieczne płytki posadzkowe z przedstawieniami heraldycznymi: orła Piastów cieszyńskich, orła Przemyślidów oraz czeskiego lwa.

— W trakcie wynoszenia gruzu z wnętrza rotundy zostało znalezione mnóstwo zabytków archeologicznych, ale tych nawiązujących do Piastów było w sumie niewiele. Przede wszystkim były to fragmenty płytek posadzkowych z przedstawieniem orła Piastów cieszyńskich — mówiła Zofia Jagosz-Zarzycka.

Prelegentka omówiła również wyniki badań archeologicznych prowadzonych na Górze Zamkowej w Cieszynie. Uczestnicy obejrzeli fotografie znalezisk, a następnie mogli zobaczyć na muzealnej ekspozycji tarcze herbowe pochodzące z cieszyńskiego zamku, w tym z Wieży Piastowskiej.

Część wykładu poświęcono także badaniom zamku Piastów cieszyńskich w Skoczowie.

Podczas prac związanych z budową parkingu przy ulicy Zamkowej odkryto pozostałość zamkowej kuchni.

— Odsłoniliśmy fragment, mały fragmencik tego zamku, zaledwie przewód kominowy, który pierwotnie był elementem kuchni zamkowej. W tym przewodzie kominowym zalegały fragmenty naczyń ceramicznych, które później udało się pokleić do całości. Wszystkie te fragmenty naczyń pochodziły z XV wieku — opowiadała archeolożka.

Nie wszystkie miejsca związane z Piastami zostały zbadane

Choć archeolodzy od lat odkrywają materialne ślady historii księstwa cieszyńskiego, wiele miejsc wciąż pozostaje nieprzebadanych.

Możliwości prowadzenia kolejnych badań są ograniczone również ze względów kadrowych. Jak wynikało z informacji przedstawionych podczas spotkania, badaniami archeologicznymi z ramienia Muzeum Śląska Cieszyńskiego zajmuje się tylko jeden archeolog.

Oznacza to, że część materialnych świadectw historii Piastów cieszyńskich nadal może pozostawać nieodkryta. Podczas prezentacji planu Góry Zamkowej prelegentka wskazywała pozostałości zabudowy wymagające dalszych badań.

— Mamy tutaj zaznaczoną tak zwaną kuchnię zamkową oraz przylegające do niej kolejne mury zamkowe, które czekają na odkrycie — wyjaśniała. — Być może kiedyś uda się odsłonić kolejne partie tych murów.

Międzynarodowy projekt poświęcony śląskim dynastiom

Wykład odbył się w ramach międzynarodowego projektu „Twilight of the Silesian Dynasties / Soumrak slezských dynastií / Zmierzch śląskich dynastii”, poświęconego historii śląskich dynastii książęcych i ich dziedzictwu.

Projekt realizują Uniwersytet Śląski w Opawie, Muzeum Ziemi Cieszyńskiej w Czeskim Cieszynie oraz Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie. Przedsięwzięcie otrzymało dofinansowanie z Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego.

W spotkaniu uczestniczyła również prof. Irena Korbelářová, dziekan Wydziału Filozoficzno-Przyrodniczego Uniwersytetu Śląskiego w Opawie.

— Ona ten projekt wymyśliła i go napisała — wyjaśnia Irena French, dyrektor Muzeum Śląska Cieszyńskiego.

Towarzyszący prof. Korbelářovej czescy studenci z Opawy zwiedzili przy okazji wizyty ekspozycje cieszyńskich muzeów po obu stronach Olzy.

Gdzie będzie można obejrzeć wykład?

Pełne nagranie wykładu Zofii Jagosz-Zarzyckiej ma zostać udostępnione na kanale YouTube Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Dzięki temu z prezentacją dotyczącą archeologicznych pamiątek po Piastach cieszyńskich będą mogły zapoznać się również osoby, które nie uczestniczyły w spotkaniu.