Renata Staszowska
E-mail: renata@zwrot.cz
SKAŁKA / W sobotę 5 września na Skałce w Mostach koło Jabłonkowa uroczyście otwarto Bramę Wędrowca. Przez nową bramę prowadzi niemal 80-kilometrowa trasa łącząca miejsca po polskiej i czeskiej stronie Beskidów. W wydarzeniu uczestniczyli turyści, mieszkańcy i goście z obu stron granicy.
Już przed rozpoczęciem uroczystości na Skałkę docierali kolejni turyści. Przy nowej bramie witała ich dziecięca kapela ludowa Polana, grająca gorolskie melodie.
Uroczystość rozpoczął Josef Szotkowski, przedstawiciel Stowarzyszenia Skalka Mosty koło Jabłonkowa, które jest inicjatorem projektu. Zwrócił uwagę, że sama obecność tak wielu osób, które tego dnia dotarły na Skałkę pieszo, najlepiej pokazuje sens przedsięwzięcia.
– Chcieliśmy stworzyć coś, co nie będzie tylko kolejną ozdobą przy schronisku. Coś, co przywita człowieka, kiedy przyjdzie na Skałkę, ale jednocześnie przypomni mu, że Skałka nie musi być końcem drogi. Może być również miejscem, z którego idzie się dalej – mówił.
Skałka jako miejsce spotkania
Brama Wędrowca powstała w ramach projektu Karpatské chodníčky – po stopách přírody, kultury a tradice / Karpackie Chodniczki – śladami natury, kultury i tradycji, realizowanego wspólnie przez czeskiego partnera – Stowarzyszenie Skalka Mosty koło Jabłonkowa – oraz Muzeum i Stowarzyszenie im. artysty Jana Wałacha w Istebnej.

Celem projektu jest łączenie czeskiej i polskiej części Beskidów Śląskich poprzez wspólne dziedzictwo przyrodnicze, kulturowe i historyczne. Granica państwowa dzieli dziś góry administracyjnie, ale same Beskidy granic nie znają. Od wieków przemieszczali się przez nie ludzie, a współczesny projekt chce zachęcić do ponownego odkrywania tych dawnych połączeń.
Jednym z elementów projektu jest nowa trasa Przejście Beskidów, licząca prawie 80 kilometrów. Została zaplanowana jako pięciodniowa wędrówka od schroniska do schroniska. Prowadzi z Muzeum Jana Wałacha w Istebnej przez Muzeum Na Grapie w Jaworzynce, Girową, Skałkę i Kamienity, Kozubową aż na Praszywą.
Pięć dni, pięć schronisk i wiele miejsc po obu stronach granicy – przede wszystkim jednak Beskidy, które można poznawać pieszo, z plecakiem, bez pośpiechu.
Projekt jest realizowany w ramach programu Interreg Czechy–Polska 2021–2027, współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Funduszu Małych Projektów Euroregionu Śląsk Cieszyński.
Brama, która łączy
O symbolicznym znaczeniu bramy mówił następnie Andrzej Niedoba. Przypomniał, że człowiek od zawsze był w drodze – wędrował za pracą, prowadził handel, poznawał świat, pielgrzymował i spotykał innych ludzi.W świecie naszych przodków przejście przez bramę miało szczególne znaczenie. Była ona granicą między tym, co znane i nieznane, między domem a światem zewnętrznym.
Jednocześnie brama nie była wyłącznie przeszkodą. Była miejscem przejścia, a człowiek przychodzący z zewnątrz po przekroczeniu progu stawał się gościem.

Na Bramie Wędrowca znalazły się tradycyjne symbole inspirowane drewnianą architekturą Karpat, m.in. sześciolistne rozety. Od strony schroniska umieszczono również kwiat życia, geometryczny symbol zbudowany z przecinających się okręgów.
– Brama oddziela, ale jednocześnie łączy. Możemy ją zamknąć przed tym, czego się boimy, ale możemy ją również otworzyć człowiekowi, który przychodzi – podkreślał Niedoba.
Właśnie ta druga funkcja stała się najważniejszym przesłaniem nowej bramy. Ma być symbolem otwartości, gościnności i bezpiecznej drogi dla każdego, kto rusza przez Beskidy.
Błogosławieństwo i otwarcie
Część religijną uroczystości poprowadził diakon Filip Kohut. W swoim słowie zwrócił uwagę na znaczenie budowania i łączenia ludzi w czasach, kiedy w wielu miejscach świata wciąż dochodzi do niszczenia i podziałów.
Podkreślił, że Brama Wędrowca nie powstała po to, aby zamykać i dzielić, ale aby była otwarta i witała każdego – bez względu na to, skąd przychodzi.

Następnie odczytano fragment Dziejów Apostolskich, odmówiono modlitwy za wszystkich, którzy będą korzystać z bramy, a także za osoby zaangażowane w jej powstanie. Brama i zgromadzeni zostali pokropieni wodą święconą.
Po błogosławieństwie przyszedł czas na najważniejszy moment uroczystości – oficjalne otwarcie – symboliczne przecięcie wstęgi.
Po części oficjalnej przyszedł czas na muzykę, regionalne przysmaki i wspólne spotkanie.
„Góry nas łączą, nie dzielą”

– Kiedy Andrzej Niedoba i Józef Szotkowski z Chaty Skałka zaproponowali nam udział w projekcie „Karpackie Chodniczki”, nie musieliśmy się długo zastanawiać. Od razu poczuliśmy, że to jest coś, co ma sens. Muzeum Regionalne „Na Grapie” w Jaworzynce od lat jest miejscem, które łączy ludzi, a ten projekt daje nam kolejną okazję, żeby wyjść poza własne podwórko i spotkać się z sąsiadami z drugiej strony granicy. Bardzo podoba mi się idea połączenia konkretnych miejsc na szlaku – muzeum, schroniska, kaplicy, Skałki. To są miejsca, do których ludzie przychodzą, wędrują między nimi, zatrzymują się, rozmawiają. Ten szlak istniał przecież na długo przed tym, zanim pojawiła się współczesna granica. Od zawsze łączył ludzi, ich historie i nasze góry.
Dlatego ważna jest dla mnie także nowa Brama Karpacka. Odbieram ją nie tylko jako element szlaku czy kolejną atrakcję dla turystów, ale przede wszystkim jako symbol. Przypomina, że po obu stronach granicy żyją ludzie, którzy mają ze sobą bardzo wiele wspólnego. Góry nas nie dzielą – wręcz przeciwnie, mogą nas jeszcze bardziej zbliżać – powiedziała Katarzyna Rucka-Ryś, etnolog i prezes Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Regionalnego „Na Grapie” w Jaworzynce..







































