Halina Szczotka
E-mail: halina.szczotka@zwrot.cz
ŻYWOCICE / W sobotę 8 sierpnia przy Pomniku Tragedii Żywocickiej odbyła się uroczystość upamiętniająca 82. rocznicę zamordowania przez niemieckich okupantów 36 mieszkańców Żywocic i okolicznych miejscowości. W obchodach uczestniczyli przedstawiciele władz, polskich organizacji, duchowieństwa i służb mundurowych, a także krewni ofiar i mieszkańcy regionu.
Uroczystość rozpoczęła się o godzinie 10.00 od fanfar, wejścia warty honorowej oraz bicia dzwonu w pobliskiej kapliczce. Duchowni zapalili pod pomnikiem znicz, a następnie wypuszczono 36 gołębi symbolizujących ofiary tragedii żywocickiej. Odczytano nazwiska zamordowanych i uczczono ich pamięć minutą ciszy.
Przy pomniku złożono wieńce i kwiaty. Wartę honorową pełnili przedstawiciele Wojewódzkiego Dowództwa Wojskowego w Ostrawie, harcerze i członkowie czeskiego skautingu.
Przedstawiciele Polski i Czech
Wśród uczestników uroczystości byli między innymi prezydent Hawierzowa Iveta Kočí Palkovská, hetman Kraju Morawsko-Śląskiego Josef Bělica, konsul generalna RP w Ostrawie Anna Olszewska, senator RP Halina Bieda, prezes Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego Helena Legowicz, wiceprezes Kongresu Polaków Józef Szymeczek oraz burmistrz Cieszyna Gabriela Staszkiewicz.
Obecni byli również parlamentarzyści, samorządowcy, przedstawiciele wojska i organizacji kombatanckich, reprezentanci Kościołów oraz delegacje organizacji społecznych z obu stron granicy.
„Wojna jest najgorszym, co człowiek może zrobić człowiekowi”
Hetman Josef Bělica przypomniał, że uroczystość w Żywocicach stała się regularnym spotkaniem ludzi, którym zależy na zachowaniu pamięci o ofiarach.
Mówił o zdradzie wartości człowieczeństwa i dehumanizacji, do której doszło podczas II wojny światowej. Podkreślił również, jak niewiele potrzeba, by podobne zagrożenia ponownie stały się rzeczywistością.
– Wojna jest najgorszym, co człowiek może zrobić drugiemu człowiekowi – powiedział.
Zaznaczył, że wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za to, by podobne wydarzenia nigdy się nie powtórzyły.
„Pokój nie jest dany raz na zawsze”
Konsul generalna RP w Ostrawie Anna Olszewska przypomniała przebieg tragicznego poranka 6 sierpnia 1944 roku. Jak podkreśliła, wydarzenia te stały się najczarniejszą kartą historii Żywocic, wielką traumą i raną całego regionu.
Mówiła o ludziach zamordowanych dlatego, że byli Polakami, Czechami – przedstawicielami narodów, które nazistowskie Niemcy uważały za gorsze.
W swoim przemówieniu odniosła się także do współczesnej sytuacji w Europie.
– Pokój nie jest dany raz na zawsze – zaznaczyła, przypominając o trwającej niedaleko pełnoskalowej wojnie, w której każdego dnia giną cywile i dzieci.
Podkreśliła, że pamięć o ofiarach powinna być przestrogą i zobowiązaniem do obrony najważniejszych wartości oraz godności każdego człowieka.
Wspomnienia świadków tragedii
Podczas uroczystości przywołano wspomnienia zapisane przez historyka Mečislava Boráka w książce „Świadectwo z Żywocic”. Odczytano między innymi wspomnienie Marii Borskiej, żony Roberta Borskiego – 35-letniego polskiego górnika z Żywocic, którego gestapowcy zabrali z domu, zastrzelili, a następnie odciągnęli do lasu.
Wspomnienie pokazywało brutalność niemieckiej akcji odwetowej, której ofiarami stali się niewinni mieszkańcy.
Modlitwa, pieśni i hymny
W części duchowej odmówiono modlitwę za zamordowanych, a także o pokój, pojednanie i zachowanie pamięci o przeszłości. Duchowni przypomnieli, że wspólnota cierpienia nie zna podziałów narodowościowych, a więzi sąsiedztwa i braterstwa powinny być silniejsze od prób poróżnienia ludzi.
Oprawę muzyczną zapewnili Michal Bragagnolo, solista Opery Teatru Narodowego w Pradze, Oldřiška Honosová oraz śpiewak operowy Władysław Czepiec. W programie znalazły się między innymi utwory „Prázdný stůl”, „Jak hluboké je moře”, „Vltava” oraz „Biały krzyż”.
Uroczystość zakończyło wykonanie hymnów Polski i Czech.
Zastrzeżenia budziło jedynie powierzenie polskich tekstów prowadzącej z brneńskiego teatru, której liczne błędy w wymowie sprawiały, że niektóre fragmenty były trudne do zrozumienia.
Organizatorem obchodów było statutowe miasto Hawierzów, współpracujące z Zarządem Głównym Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego, Czeskim Związkiem Bojowników o Wolność, Muzeum Ziemi Cieszyńskiej oraz Czechosłowackim Związkiem Legionistów.
































