Karol Piegza od mniej znanej strony. Nowa książka o jego związkach z górnictwem

JABŁONKÓW / W czwartek w Centrum Informacji i Turystyki JACKi w Jabłonkowie odbyła się prezentacja nowej publikacji Stanisława Gawlika „Górniczy stan (z archiwum Karola Piegzy) / Hornický stav”. Dwujęzyczna książka jest efektem kilkuletniej pracy nad spuścizną Karola Piegzy – znanego nauczyciela, folklorysty, poety i dokumentalisty życia na Zaolziu.

Z archiwum na strychu – zapomniana spuścizna

Podczas spotkania autor opowiedział o kulisach powstawania książki oraz o niezwykłym archiwum, które przez długie lata przechowywano na strychu Szkoły Podstawowej im. Henryka Sienkiewicza w Jabłonkowie. Znajdowały się tam dokumenty, zapiski, fotografie i teksty związane z wcześniejszym okresem życia Karola Piegzy.

Dziś Piegza kojarzony jest przede wszystkim z działalnością kulturalną w Jabłonkowie i z inicjatywą powołania Gorolskigo Święta, rzadziej pamięta się o jego związkach z regionem górniczym. Urodził się w 1899 roku w Łazach koło Orłowej i jako młody człowiek przez pewien czas pracował na kopalni. Równocześnie kształcił się w seminarium nauczycielskim, a później poświęcił się pracy pedagogicznej.

W okresie międzywojennym był nauczycielem i dyrektorem szkół w Łazach i Stonawie. Po II wojnie światowej trafił do Jabłonkowa, gdzie objął stanowisko dyrektora polskiej szkoły. Placówka była wówczas zniszczona i wymagała ogromnego wysiłku organizacyjnego, by mogła wznowić działalność. Dzięki zaangażowaniu Piegzy i mieszkańców już 1 września po wojnie w jej murach znów zabrzmiał szkolny dzwonek.

Górnicze pieśni i wiersze ożywione na nowo

Podczas prezentacji Stanisław Gawlik zwrócił uwagę na mniej znany fragment twórczości Piegzy, związany właśnie z górnictwem. W archiwum zachowały się jego wiersze o tematyce górniczej, rysunki przedstawiające ciężką pracę w kopalniach oraz materiały dokumentujące życie górniczej społeczności. Piegza zapisywał także pieśni śpiewane przez górników, zapisując dokładnie, od kogo je usłyszał i gdzie zostały zanotowane.

W książce znalazły się również opracowane pieśni górnicze, fotografie z rodzinnych Łazów, reprodukcje grafik oraz skany okładek jego publikacji. Ważną część wydawnictwa stanowią także zdjęcia historycznych sztandarów górniczych i materiały dokumentujące działalność górniczych stowarzyszeń działających na tym terenie.

Publikacja liczy około 200 stron i zawiera bogaty materiał ilustracyjny. Została przygotowana w języku polskim i czeskim, dzięki czemu może trafić do szerokiego grona czytelników po obu stronach Olzy.

Podczas czwartkowego spotkania uczestnicy mogli usłyszeć wybrane wiersze Karola Piegzy o tematyce górniczej oraz pieśni związane z tym środowiskiem. Utwory, które pierwotnie miał zaprezentować Karol Suszka, ostatecznie odczytała sztuczna inteligencja. Aktor musiał bowiem w ostatniej chwili wyjechać do teatru, by zastąpić kolegę. Górnicze pieśni wykonała Beata Kantor.

Pamięć o Piegzie w sercu Jabłonkowa

– Choć archiwum Karola Piegzy zostało ostatecznie przekazane do Książnicy Cieszyńskiej w Cieszynie, pamięć o nim w Jabłonkowie pozostaje żywa. W naszej szkole jego teksty wciąż wykorzystujemy m.in. podczas konkursów gwarowych, dzięki czemu kolejne pokolenia uczniów poznają jego twórczość i historię – powiedziała dyrektor jabłonkowskiej placówki Urszula Czudek.