Pogotowie językowe. Nadużywanie słowa „areał”

Często spotykaną pomyłką wśród Polaków z Zaolzia jest używanie „areału” do opisania terenu wokół budynków lub całych kompleksów. Zdarza nam się mówić na przykład: „areał szkoły” czy „areał wokół domu PZKO”. Są to jednak użycia niezgodne z polską normą.

W języku polskim w takich kontekstach zamiast „areał” powinniśmy używać zwykłych określeń typu „teren”, „kompleks” czy „obszar”, zależnie od sytuacji. Na przykład:

• Na terenie szkoły stoi nowy plac zabaw.
• Cały kompleks sportowy (boisko, trybuny, hala) został niedawno wyremontowany.
• Pobliskie obszary zielone sprzyjają wypoczynkowi.

W języku polskim słowo areał ma wąskie znaczenie specjalistyczne. Zgodnie ze słownikami oznacza ono przede wszystkim powierzchnię ziemi przeznaczoną pod uprawę lub hodowlę oraz obszar występowania danego gatunku roślin czy zwierząt. Słowo to wywodzi się z niemieckiego Areal i w polszczyźnie funkcjonuje głównie w terminologii rolniczej i przyrodniczej. Przykład: „areał upraw zbóż” – czyli powierzchnia ziemi, na której sieje się zboże.

Kilka przydatnych zamienników „areału”:

• teren – ogólny obszar wokół jakiejś budowli czy instytucji (np. teren szkoły, teren zakładu)
• kompleks – zespół budynków lub obiektów pełniących wspólną funkcję (np. kompleks hotelowy, kompleks sportowy, kompleks biurowy)
• obszar/powierzchnia – bardziej ogólne, używane tam, gdzie nie mówi się o uprawach (np. obszar inwestycyjny, powierzchnia działki)

Pamiętajmy, że areał w polskim nie znaczy „teren wokół budynku”! Dlatego nie mówimy „w areale szkoły”, lecz na terenie szkoły. Użycie „areał” zamiast „teren” to wpływ języka czeskiego. Czeski wyraz areál (z akcentem) oznacza właśnie „teren, obszar, kompleks/zespół budynków”. Dla Polaka mieszkającego na Zaolziu „areál” może więc brzmieć znajomo, ale pamiętajmy, że to fałszywy przyjaciel językowy: to słowo w czeskim używa się w znacznie szerszym sensie niż polski areał.

Podsumowując, w polszczyźnie „areał” używamy głównie w rolnictwie i biologii – do określania gruntów uprawnych lub zasięgu gatunków. W codziennym języku, opisując budynki i ich otoczenie, lepiej stosować słowa takie jak teren, kompleks, obszar. Dzięki temu unikniemy błędów wynikających z wpływów czeskich i będziemy mówić oraz pisać poprawniej.