E-mail: sylwia@zwrot.cz

    Kilkanaście lat temu mój mąż pewnego jesiennego wieczoru oznajmił, że idzie poszukać swojego żupana. Było to w czasach, gdy nie znałam jeszcze języka czeskiego. Stanęłam jak wryta, patrząc na niego, jak oddala się w kierunku łazienki. Czy ja dobrze usłyszałam? Żupan? Chodzi o staropolską męską szatę noszoną w XVI wieku przez sarmatów? Czy mój ukochany za chwilę wyskoczy w atłasowej szacie przewiązanej wzorzystym, jedwabnym pasem?

    Kto wie? Zaolzie to wyjątkowa kraina, która potrafi zdumiewać na każdym kroku. Być może tutejsi mężczyźni w akcie patriotyzmu chodzą po domach w żupanach? Na szczęście nie musiałam się nad tym zbyt długo zastanawiać, ponieważ mój wybranek szybko wrócił. Jakież było moje zdziwienie, gdy okazało się, że szata, którą mój mąż nazywa żupanem, owszem, sięga do kostek i jest przewiązana pasem, jednak na tym podobieństwo się kończy. Mój mąż wrócił ubrany w zwykły męski szlafrok.

    Żupan żupanowi nie równy

    Po polsku żupan to staropolska męska szata noszona w XVI wieku jako ubranie wierzchnie. Od połowy XVII wieku był noszony pod kontuszem i stanowił wraz z nim szlachecki ubiór narodowy. Taki strój noszony był nie tylko przez szlachtę, ale także przez mieszczaństwo, a z czasem przez bogatszych chłopów. Od XVII w. żupan i kontusz były powszechnie uważane za część polskiego stroju narodowego.

    A co oznacza żupan (czes. župan) po czesku? To zwykły szlafrok, czyli luźny strój domowy w formie płaszcza, zakładany na piżamę lub nocną koszulę.

    Gdy wyjaśniliśmy już sobie z mężem, czym dla każdego z nas jest żupan, mój mąż skomentował całą sytuację autoironicznymi słowami: „No cóż. Jaki żupan, taki sarmata”. (Natomiast ja do dzisiaj, widząc męża w szlafroku, nie mogę od siebie odpędzić wizji sarmaty w żupanie).

    Jan Radziwiłł w żupanie i Bogu ducha winny model w szlafroku.

      Komentarze


      Czytaj również


      Koncert Kolęd w Czeskim Cieszynie. Zaśpiewał chór dziecięcy „Trallala“, zagrała kapela ludowa „Lipka“
      styczeń302023

      Koncert Kolęd w Czeskim Cieszynie. Zaśpiewał chór dziecięcy „Trallala“, zagrała kapela ludowa „Lipka“

      31. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy za nami. Polacy ponownie pokazali wielkie serca
      styczeń302023

      31. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy za nami. Polacy ponownie pokazali wielkie serca

      Szpital w Boguminie otworzy nową klinikę stomatologiczną. Dziś wieczorem rusza rejestracja
      styczeń302023

      Szpital w Boguminie otworzy nową klinikę stomatologiczną. Dziś wieczorem rusza rejestracja

      Uczczono pamięć polskich ofiar konfliktu zbrojnego o Śląsk Cieszyński w 1919 roku
      styczeń302023

      Uczczono pamięć polskich ofiar konfliktu zbrojnego o Śląsk Cieszyński w 1919 roku

      Wyniki Kwesty Trzech Króli. Zobacz, ile pieniędzy zebrano w twojej gminie
      styczeń302023

      Wyniki Kwesty Trzech Króli. Zobacz, ile pieniędzy zebrano w twojej gminie

      Bal Śląski w obiektywie Mariana Siedlaczka
      styczeń292023

      Bal Śląski w obiektywie Mariana Siedlaczka

      Uczczono pamięć żołnierzy poległych w bitwie pod Skoczowem. Złożono kwiaty pod pomnikiem oraz na grobach ofiar wojny 1919 roku
      styczeń292023

      Uczczono pamięć żołnierzy poległych w bitwie pod Skoczowem. Złożono kwiaty pod pomnikiem oraz na grobach ofiar wojny 1919 roku

      Prezydent Andrzej Duda rozmawiał z Petrem Pavlem. Zaprosił go do Polski
      styczeń282023

      Prezydent Andrzej Duda rozmawiał z Petrem Pavlem. Zaprosił go do Polski

      Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

      www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

      Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
      Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2022.
      Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.