Ukazała się publikacja poświęcona ponad 400 zdjęciom wykonanym w KL Auschwitz na zlecenie Centralnego Zarządu Budowlanego SS i Policji – podał Paweł Sawicki z Muzeum Auschwitz. Autorzy omówili genezę, funkcję oraz znaczenie fotografii powstałych głównie w latach 1942–1943.
Autorami książki „Nieme świadectwa. Obóz Auschwitz na fotografiach Zentralbauleitung” są historycy z Centrum Badań Muzeum Auschwitz: dr Igor Bartosik, dr Łukasz Martyniak oraz dr Jacek Lachendro.
Zdjęcia jako materiał dowodowy
„Książka szczegółowo omawia genezę, funkcję oraz znaczenie zdjęć powstałych głównie w latach 1942–1943 w ramach działalności Centralnego Zarządu Budowlanego SS i Policji Auschwitz (Zentralbauleitung), a także okoliczności ich zachowania i powojennego wykorzystania jako materiału dowodowego” – powiedział Paweł Sawicki.
Kierująca wydawnictwem muzeum Jadwiga Pinderska-Lech przekazała, że autorzy publikacji zrekonstruowali system obozowej fotografii, wskazując, iż mimo formalnego zakazu fotografowania obowiązującego esesmanów, w KL Auschwitz działały wyspecjalizowane jednostki uprawnione do wykonywania zdjęć. – Kluczową rolę odgrywała obozowa służba rozpoznawcza, dokumentująca m.in. więźniów, transporty, selekcje, egzekucje oraz eksperymenty pseudomedyczne. Równolegle funkcjonowała pracownia fotograficzna podporządkowana Zentralbauleitung, której zadaniem było dokumentowanie postępów robót budowlanych na terenie Auschwitz i Birkenau – dodała.
Historia polskich więźniów Ludwika Lawina i Tadeusza Kubiaka
W poszczególnych rozdziałach autorzy analizują fotografie dokumentujące: obóz Auschwitz I, gospodarstwa rolne KL Auschwitz, budynki przemysłowe, melioracje oraz obóz Auschwitz II-Birkenau. Wskazują także miejsca, z których wykonane zostały poszczególne fotografie.
Szczególne miejsce w publikacji zajmuje historia polskich więźniów Ludwika Lawina i Tadeusza Kubiaka, którzy – pracując przymusowo w obozowej pracowni fotograficznej – podjęli ryzyko potajemnego skopiowania i ukrycia części zdjęć. Wybrane przez nich fotografie, przedstawiające m.in. budowę krematoriów i komór gazowych oraz ciężką pracę więźniów, zostały zakopane na terenie obozu, a po wojnie wydobyte i zabezpieczone. Materiały te odegrały istotną rolę w procesach zbrodniarzy nazistowskich, w tym w procesie Rudolfa Hoessa.
Wyjątkowa wartość zdjęć
Zdaniem Pawła Sawickiego, autorzy podkreślili wyjątkową wartość omawianych fotografii. Choć pierwotnie miały one charakter technicznej dokumentacji budowlanej, dziś stanowią jedno z najważniejszych wizualnych źródeł do badań nad funkcjonowaniem KL Auschwitz, warunkami pracy i życia więźniów oraz materialnymi śladami procesu zagłady Żydów.
Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 roku, by więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów. Spośród około 140-150 tys. deportowanych do obozu Polaków śmierć poniosła niemal połowa. W Auschwitz ginęli także Romowie, jeńcy sowieccy i osoby innej narodowości. (PAP)
