Tag: Żwirkowisko


Żwirkowisko. Historia miejsca pamięci. Od katastrofy do wizyty prezydenta Mościckiego
wrzesień092022

Żwirkowisko. Historia miejsca pamięci. Od katastrofy do wizyty prezydenta Mościckiego

Żwirkowisko jest wyjątkowym miejscem na mapie miejsc pamięci Zaolzia. Upamiętnia ono nie tylko katastrofę lotniczą z 11 września 1932 roku, w wyniku której zginęli Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura, ale mówi też o historii kilku pokoleń miejscowych Polaków, którzy postawili sobie za cel zachowanie tego miejsca dla potomnych. Choć Żwirkowisko znane jest powszechnie wśród czytelników, warto przypomnieć jego historię z okazji 90. rocznicy katastrofy. Historia starań o zachowanie pamięci o katastrofie sięgają niemalże dnia, w którym miało miejsce tragiczne wydarzenie. Już 14 września 1932 roku „Gazeta Kresowa”, gazeta polskiej mniejszości w Czechosłowacji, relacjonowała, że mieszkańcy czeskiego Śląska Cieszyńskiego przewieźli zwłoki podniebnych bohaterów do kaplicy cmentarnej przy kościele pw. św. Wawrzyńca na Kościelcu, a miejsce tragedii obsypano kwiatami. Miejsce katastrofy. Na pierwszym planie wrak samolotu RWD-6 Ludność pielgrzymowała na miejsce katastrofy pieszo i na rowerach, zbierając odłamki samolotu, które rozsiał wiatr po całej okolicy – przechowywano je potem jako wyjątkowo cenną pamiątkę. Wyraźnie podkreślano, że tragiczna śmierć lotników, którzy kilkanaście dni…

Zobacz przedwojenne mauzoleum ze Żwirkowiska w 3D. Rozmowa z Czesławem Krainą
wrzesień072022

Zobacz przedwojenne mauzoleum ze Żwirkowiska w 3D. Rozmowa z Czesławem Krainą

Nie ma chyba wśród mieszkańców Zaolzia nikogo, kto choć raz nie był na Żwirkowisku. Niewielu jednak wie, jak to miejsce wyglądało przed wojną. Wówczas dominantą Żwirkowiska było mauzoleum (lub kaplica mauzoleum) - strzelista budowla z dwuspadowym dachem z prowadzącymi do niej schodkami. Dzisiaj możemy ją obejrzeć jako model 3D. Mauzoleum stanęło na Żwirkowisko w 1935 roku. Autorem projektu był znany cieszyński architekt Edward Dawid. Niestety budowla nie przetrwała II wojny światowej - została rozebrana przez Niemców w 1940 roku. Po przedwojennym mauzoleum pozostał jednak ślad w postaci wielu fotografii, oryginalnego planu architektonicznego czy plakietek pamiątkowych, które miały być rozdane w czasie uroczystego otwarcia i wyświęcenia budowli. Dzisiaj możemy również zobaczyć nieistniejącą budowlę jako model 3D, dzięki Czesławowi Krainie, który wykonał go własnym sumptem. Na temat tego projektu rozmawiamy z jego twórcą. Czy to był pana pomysł, żeby stworzyć taki model? Z tym pomysłem przyszedł Jan Przywara i Adam Wantulok. Chodziło o to, żeby na podstawie oryginalnych planów architektonicznych, które są…

Jak Zaolzie będzie obchodzić 90. rocznicę katastrofy w  Cierlicku? Rozmowa z Janem Przywarą
sierpień112022

Jak Zaolzie będzie obchodzić 90. rocznicę katastrofy w Cierlicku? Rozmowa z Janem Przywarą

11 września 1932 roku w cierlickim lesie zginęli dwaj polscy lotnicy - Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura. W tym roku czekają nas więc wyjątkowe obchody, upamiętniające 90. rocznicę katastrofy. O samym wydarzeniu oraz planowanych imprezach towarzyszących rozmawiamy z Janem Przywarą. Już tylko miesiąc został do obchodów 90. rocznicy katastrofy w Cierlicku. Czy mają państwo już wszystko dopięte na ostatni guzik? Mogę powiedzieć, że tak, ale tylko w imieniu Komitetu Obchodów 90. rocznicy tragedii Żwirki i Wigury - Komitet zrobił swoje. Jako członek zarządu MK PZKO Cierlicko-Kościelec wiem, że trzeba jeszcze dopiąć to i owo, przede wszystkim przygotować nasz Dom Polski. Ale także zdopingować gminę, która jest właścicielem Żwirkowiska, do uporządkowania miejsca pamięci. Przygotowania do tegorocznych obchodów wyglądały inaczej ze względu na brak prezesa Tadeusza Smugały. Czy było trudno zorganizować to wydarzenie bez niego? Wyraźnie brakowało jego energii. Tadek miał też sporo doświadczenia organizacyjnego oraz osobiste kontakty z ludźmi, którzy nam pomagali. Myślę jednak, że najbardziej będzie go brakowało we wrześniu…

W Cierlicku odnaleziono księgę pamiątkową sprzed trzydziestu lat. Są w niej cenne wpisy gości Żwirkowiska
maj292022

W Cierlicku odnaleziono księgę pamiątkową sprzed trzydziestu lat. Są w niej cenne wpisy gości Żwirkowiska

CIERLICKO / Dwa tygodnie temu wiceprezes cierlickiego koła PZKO Jan Przywara podczas porządków w Domu Polskim odnalazł księgę pamiątkową z Małego Muzeum Żwirki i Wigury. Księga, która była wystawiona w muzeum urządzonym w 1980 roku przez Klub Młodych, od lat uważana była za zaginioną. Odnalazła się po prawie trzydziestu latach. Są w niej wpisy takich osobistości, jak siostra Stanisława Wigury czy brat Franciszka Żwirki. Możesz powiedzieć, jak to się stało, że księga się zgubiła? To się stało w latach dziewięćdziesiątych - ostatni wpis w księdze jest z 1993 roku, więc w okolicach tego roku musiała nam zaginąć. Po likwidacji Małego Muzeum Żwirki i Wigury księgę trzymaliśmy w szafce w restauracji, która znajdowała się naprzeciwko działki, na której stanął później Dom Polski Żwirki i Wigury. Tam mieliśmy wydzielone miejsce na cenne rzeczy miejscowego koła. Oprócz nas, swoje miejsca mieli jeszcze strażacy i Jednota/Jedność. Ta księga też czasami była u mnie w domu. Niestety nie mieliśmy własnej siedziby. W tym czasie dopiero…

Dokładnie 33 lata temu Żwirkowisko odwiedził Jerzy Kukuczka. Dziękował Polakom z PZKO za dbanie o pamięć o lotnikach
maj132022

Dokładnie 33 lata temu Żwirkowisko odwiedził Jerzy Kukuczka. Dziękował Polakom z PZKO za dbanie o pamięć o lotnikach

Dokładnie 33 lat temu, 13 maja 1989 roku, do księgi pamiątkowej małego Muzeum Żwirki i Wigury wpisał się Jerzy Kukuczka. Kilka miesięcy później jeden z najwybitniejszym himalaistów w historii zginął na południowej ścianie Lhotse. Żwirkowisko to wyjątkowe miejsce pamięci nie tylko dla Zaolziaków, ale również dla Polaków z Polski i innych stron świata. W ciągu dziewięćdziesięcioletniej historii swojego istnienia odwiedziło je wiele znaczących osób. Jednym z nich był Jerzy Kukuczka, który swoją obecność w maju 1989 roku zaznaczył również w księdze pamiątkowej. Jest to o tyle ważny wpis, że kilka miesięcy później - 24 października 1989 roku - Jerzy Kukuczka zginął w trakcie zdobywania Lhotse (8516 m n.p.m.). Miejsce tragedii tych, którzy kochali przestrzeń i sport "Odwiedzenia miejsca tragedii Wielkich Polaków, którzy kochali przestrzeń i sport, jest dla mnie wielkim przeżyciem. Dziękuję Polakom z PZKO, dzięki którym to miejsce jest upamiętnione, pozwala przerobić mnie i wielu innym kolejną lekcję historii Polski". Podpisano: Jerzy Kukuczka, 12 maja 1989. Zdjęcie Jerzego Kukuczki…

„Mam nadzieję, że za 10, 50 czy 100 lat Żwirkowisko  będzie ciągle tym samym magicznym miejscem”. Rozmowa z Katarzyną Czerną
marzec282022

„Mam nadzieję, że za 10, 50 czy 100 lat Żwirkowisko będzie ciągle tym samym magicznym miejscem”. Rozmowa z Katarzyną Czerną

W tym roku mija 90 lat od katastrofy lotniczej w Cierlicku. Z tej okazji chcielibyśmy rozpocząć cykl rozmów na temat jednego z najważniejszych miejsc pamięci polskiej mniejszości w Czechach. O Żwirkowisku, jego przeszłości i przyszłości rozmawiamy z Katarzyną Czerną, szefową polskiej redakcji Czeskiego Radia w Ostrawie. Jakie są Twoje pierwsze wspomnienia związane ze Żwirkowiskiem? Żwirkowisko było obecne zawsze w naszych historiach rodzinnych. Od najmłodszych lat miałam kontakt z tym miejscem i wiedziałam, kim byli Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura. W dzień katastrofy odbywało się wesele moich dziadków niedaleko Stonawy. Wszyscy goście weselni słyszeli dźwięki tej tragedii, a niektórzy pobiegli na jej miejsce. Mamy również w domu pocztówkę pamiątkową z przedwojennego miejsca katastrofy, którą kupili dziadkowie. Do dzisiaj jest w dobrym stanie – przechowujemy ją w albumie rodzinnym. Drugie wspomnienie wiąże się z 70. rocznicą katastrofy, która miała miejsce w 2002 roku. Wtedy Centrum Pedagogiczne zorganizowało konkurs plastyczny dla dzieci ze szkół podstawowych. Przyznam się, że talentem plastycznym nie jestem, ale…

Organizacja obchodów 90. rocznicy katastrofy lotniczej w Cierlicku nabiera rozpędu. Powołano komitet organizacyjny
marzec242022

Organizacja obchodów 90. rocznicy katastrofy lotniczej w Cierlicku nabiera rozpędu. Powołano komitet organizacyjny

CZESKI CIESZYN / Wczoraj (23 marca) podczas spotkania w siedzibie Zarządu Głównym Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego zawiązano Komitet Organizacyjny Obchodów 90. rocznicy katastrofy w Cierlicku. Podczas spotkania ustalono wstępny program obchodów. W skład komitetu weszli reprezentanci Miejscowego Koła PZKO Cierlicko-Kościelec, Zarządu Głównego PZKO, Kongresu Polaków w RC, Centrum Polskiego, Gminy Cierlicko, Harcerstwa Polskiego w RC, Zaolziańskiego Towarzystwa Lotniczego. W skład komitetu weszła również konsul generalna RP w Ostrawie Izabella Wołłejko-Chwastowicz. Wyznaczono daty i wstępny plan Podczas spotkania ustalono, że 9 września 2022 r. odbędzie się Młode Żwirkowisko, natomiast 11 września 2022 r. będą miały miejsce oficjalne obchody oraz rajd rowerowy i pieszy. W tym roku przypada 90. rocznica katastrofy lotniczej w Cierlicku. 11 września 1932 roku w lesie na Kościelcu zginęli Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura. Miejsce katastrofy, które nazwano Żwirkowiskiem, zostało otoczone opieką przez miejscowych Polaków. Więcej o historii miejsca pamięci można przeczytać w artykułach: Żwirkowisko. Historia miejsca pamięci. Od katastrofy do wizyty prezedydenta Mościckiego oraz Żwirkowisko. Historia miejsca pamięci.…

Pamięci lotników i Tadeusza Smugały. 89. rocznica katastrofy w Cierlicku
wrzesień132021

Pamięci lotników i Tadeusza Smugały. 89. rocznica katastrofy w Cierlicku

CIERLICKO / W minioną niedzielę na Żwirkowisku uczczono 89. rocznicę katastrofy w Cierlicku. To tutaj, na zboczu kościeleckiego wzgórza, 11 września 1932 roku zginęli Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura. Pamięć o tym wydarzeniu kultywują członkowie MK PZKO Cierlicko-Kościelec oraz miłośnicy lotnictwa z Polski i Czech. Uroczystość rozpoczęła się mszą święta na Kościelcu w intencji lotników oraz zmarłego przed trzema tygodniami prezesa MK PZKO Cierlicko-Kościelec Tadeusza Smugały. Mszę świętą celebrował ks. Rafał Stwora. Po nabożeństwie zebrani udali się na Żwirkowisko, aby złożyć wieńce i kwiaty pod pomnikiem Lotnika. Wartę przy symbolicznych grobach i pod pomnikiem trzymali jak zwykle niezawodni harcerze z Drużyny Harcerskiej im. Żwirki i Wigury w Cierlicku. – Dokładnie 89 lat temu w tym miejscu „wystartowali” do wieczności lotnicy Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura, bohaterowie przestworzy, polscy bohaterowie narodowi. Wkrótce po tym to miejsce nazwano Żwirkowiskiem i otoczono opieką. 23 dni temu do wieczności „wystartował” również nasz prezes Tadeusz Smugała, zasłużony działacz społeczny, bardzo ofiarny opiekun Żwirkowiska, który rozumiał,…

Żwirkowisko. Historia miejsca pamięci. Losy powojenne
wrzesień112021

Żwirkowisko. Historia miejsca pamięci. Losy powojenne

Po wojnie zaolziańscy działacze skupieni wokół PZKO oraz konsul PRL w Ostrawie podjęli starania w celu odbudowania miejsca pamięci. Choć ze strony komunistycznych władz spotykano się z opinią, że nie ma takiej potrzeby, aby upamiętniać „lotników Józefa Becka”, powołano nowy Komitet Budowy Pomnika, nawiązano kontakt z Aeroklubem Morawsko-Śląskim i sprowadzono rzeźbę lotnika, która przetrwała wojnę w szopie Juliusa Pelikána w Ołomuńcu. Rzeźba stanęła na kamiennym cokole w 1950 roku, poniżej umieszczono godła państwowe obu krajów. Miejscowi decydenci wymogli na organizatorach umieszczenie na cokole dwujęzycznej sentencji „Ofiarom walki z faszyzmem za wolność i demokrację”. Rzeźba Lotnika autorstwa Juliusa Pelikána Dopiero na skutek protestów gości z Polski w 1957 roku tuż przed obchodami 25. rocznicy katastrofy napis przykryto dwoma tablicami tymi samymi, które są tam dzisiaj, z napisem: „Pamięci lotników polskich Żwirki i Wigury, którzy na tym miejscu polegli w katastrofie swego samolotu dnia 11.09.1932/V úpomínku na polské letce Żwirku a Wiguru, kteří na tom míst zahynuli při katastrofě svého letadla dne…

Żwirkowisko. Historia miejsca pamięci. Od katastrofy do wizyty prezydenta Mościckiego
wrzesień102021

Żwirkowisko. Historia miejsca pamięci. Od katastrofy do wizyty prezydenta Mościckiego

Żwirkowisko jest wyjątkowym miejscem na mapie miejsc pamięci Zaolzia. Upamiętnia ono nie tylko katastrofę lotniczą z 11 września 1932 roku, w wyniku której zginęli Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura, ale mówi też o historii kilku pokoleń miejscowych Polaków, którzy postawili sobie za cel zachowanie tego miejsca dla potomnych. Choć Żwirkowisko znane jest powszechnie wśród czytelników, warto przypomnieć jego historię z okazji 89. rocznicy katastrofy. Historia starań o zachowanie pamięci o katastrofie sięgają niemalże dnia, w którym miało miejsce tragiczne wydarzenie. Już 14 września 1932 roku „Gazeta Kresowa”, gazeta polskiej mniejszości w Czechosłowacji, relacjonowała, że mieszkańcy czeskiego Śląska Cieszyńskiego przewieźli zwłoki podniebnych bohaterów do kaplicy cmentarnej przy kościele pw. św. Wawrzyńca na Kościelcu, a miejsce tragedii obsypano kwiatami. Miejsce katastrofy. Na pierwszym planie wrak samolotu RWD-6 Ludność pielgrzymowała na miejsce katastrofy pieszo i na rowerach, zbierając odłamki samolotu, które rozsiał wiatr po całej okolicy – przechowywano je potem jako wyjątkowo cenną pamiątkę. Wyraźnie podkreślano, że tragiczna śmierć lotników, którzy kilkanaście dni…

INICJATYWY PZKO 2020: MK PZKO w Cierlicku-Kościelcu oraz Koło Macierzy Szkolnej przy PSP im. Żwirki i Wigury
grudzień182020

INICJATYWY PZKO 2020: MK PZKO w Cierlicku-Kościelcu oraz Koło Macierzy Szkolnej przy PSP im. Żwirki i Wigury

Za Festiwal Aktywności Domowej Pandemia nie zatrzymała współpracy pomiędzy MK PZKO w Cierlicku-Kościelcu oraz Kołem Macierzy Szkolnej przy PSP im. Żwirki i Wigury. Organizacje wspólnie zainicjowały Festiwal Aktywności Domowej, by w ten sposób uczcić 100-lecie lotnictwa polskiego oraz zachęcić całe rodziny do kreatywnej pracy w domu. Wybierz się w podróż z naszymi bohaterami przestworzy i opowiedz o tym za pomocą dowolnej techniki twórczej – zachęcali organizatorzy. Uczestnicy mogli przesłać opowieść literacką w formie opowiadania, wywiadu czy wiersza, ale także pracę plastyczną – rysunek, komiks, fotografię czy grafikę komputerową. Można też było stworzyć model samolotu, lotniska czy figurkę lotnika. Konkurs skierowany był do dzieci i rodziców z Cierlicka. Regulamin konkursu przesłano do wszystkich drogą mailową. Najwdzięczniejszym materiałem do tworzenia prac konkursowych okazały się klocki Lego.  – Pomysł zrodził się w obliczu sytuacji, w jakiej znalazły się nasze dzieci, zmuszone do siedzenia w domach. Chcieliśmy w ten sposób pobudzić dzieciaki do własnej inicjatywy, a przy okazji trochę je wciągnąć w temat –…

Juliusz Szymczak-Gałkowski: Chcemy, żeby polska szkoła była marką
wrzesień082020

Juliusz Szymczak-Gałkowski: Chcemy, żeby polska szkoła była marką

REGION / Na uroczystość rozpoczęcia roku szkolnego w Polskiej Szkole Podstawowej w Lutyni Dolnej i wręczenie Bonu Pierwszaka przyjechał w ubiegłym tygodniu Juliusz Szymczak-Gałkowski, członek Zarządu Fundacji “Pomoc Polakom na Wschodzie”. Oprócz polskiej szkoły w Lutyni Dolnej odwiedził też Dom PZKO w Karwinie-Frysztacie. Pojechał na Żwirkowisko oraz do Domu Polskiego Żwirki i Wigury w Cierlicku. Po południu spotkał się z członkami MK PZKO w Karpętnej, wizytę zakończył w Czytelni w Wędryni. Swoimi wrażeniami z pobytu podzielił się z nami w krótkim wywiadzie: To pana pierwsza wizyta na Zaolziu? Praktycznie mówiąc tak. Kiedyś byłem w Cieszynie, ale to było bardzo dawno. Natomiast jeśli chodzi o moją pracę w Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie“, to jest to moja pierwsza wizyta. I jakie odniósł pan wrażenia z pobytu wśród Polaków mieszkających w Czechach? Wizytę rozpocząłem od uroczystości rozpoczęcia roku szkolnego w Lutyni Dolnej, gdzie towarzyszyła mi konsul generalna RP Izabella Wołłejko-Chwastowicz. I od tego trzeba zacząć. Nie chcę, by zabrzmiało to protekcjonalnie, ale jednak jestem…

📷  Ministrowie spotkali się dziś na Żwirkowisku
wrzesień202019

📷 Ministrowie spotkali się dziś na Żwirkowisku

ŻWIRKOWISKO / Polski minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak  wspólnie z czeskim ministrem obrony Lubomírem Metnarem odwiedzili dziś Żwirkowisko i złożyli kwiaty pod pomnikiem polskich lotników.  (więcej…)

Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.