Spacery ze Zwrotem: Pomnik lotników w Cierlicku Kościelcu
kwiecień122020

Spacery ze Zwrotem: Pomnik lotników w Cierlicku Kościelcu

CIERLICKO KOŚCIELEC/ Dziś obchodzimy Międzynarodowy Dzień Lotnictwa i Kosmonautyki. Choć, jak podaje internetowy „Kalendarz świąt nietypowych”, ustanowiono go jako hołd dla Jurija Gagarina, który był pierwszym człowiekiem w przestrzeni kosmicznej oraz tych, którzy przyczynili się do historycznego lotu w kosmos, to my też mamy w regionie lotniczy akcent, i to nie byle jaki. Pomnik Lotnika na Żwirkowisku Warto więc z okazji Dnia Lotnictwa przypomnieć sobie historię Żwirki i Wigury oraz miejsca ich tragicznej śmierci. Polscy piloci - pilot wojskowy Franciszek Żwirko (1892-1932) i pilot cywilny i inżynier Stanisław Wigura (1903-1932) byli wybitnymi postaciami, które rozsławiły polskie lotnictwo. Zwyciężali w wielu sportowych konkursach lotniczych, w których przez kilka lat byli niepokonani. W 1932 r. na samolocie RWD-6, (którego Wigura był współkonstruktorem) zdobyli pierwsze miejsce i puchar międzynarodowy dla Polski w zawodach samolotów turystycznych „Challenge”. Zginęli 11 września 1932 w katastrofie lotniczej w Cierlicku-Kościelcu. Lecieli wówczas do Pragi na święto lotnictwa. Pokonała ich silna wichura, której nie dał rady mały sportowy samolot.…

Spacery ze Zwrotem: Kościół św. Wawrzyńca w Cierlicku
kwiecień082020

Spacery ze Zwrotem: Kościół św. Wawrzyńca w Cierlicku

CIERLICKO KOŚCIELEC/ Kościół pw. św. Wawrzyńca wybudowano w latach 1889–91. Budowniczym świątyni był Johnisch z Cieszyna. Kościół konsekrował 16 sierpnia 1891 r. prałat krakowski. Parafia w Cierlicku prawdopodobnie istniała już w pierwszej połowie XV wieku, a być może już w XIV. Kościołem parafialnym był pierwotnie drewniany, w latach 1769 - 1772 zastąpiony barokowym murowanym, kościół św. Trójcy. Kościół św. Wawrzyńca stał się parafialnym w 1962 roku, kiedy podczas budowy zapory cierlickiej zatopiono wcześniejszy cierlicki kościół parafialny. Część wyposażenia pochodzi z zatopionego w trakcie budowy zapory kościoła w Cierlicku. Są to głównie cenne obrazy barokowe oraz wiele rzeźb z połowy XVIII wieku. Najcenniejszymi elementami oryginalnego wyposażenia przeniesionego z zatopionego kościoła są obraz św. Wawrzyńca z 1659 r. oraz barokowe obrazy Ukrzyżowania i Św. Trójcy. U bramy cmentarza ustawione są dwie metrowej wysokości figury z piaskowca przedstawiające apostołów z drugiej połowy XIX wieku. Z kościeleckim kościołem św. Wawrzyńca związana jest legenda o Czernej Księżnej, czyli Katarzynie Sydonii. Inna legenda, o której przeczytamy…

Spacery ze Zwrotem: Kapliczka przy ul. Frysztackiej na Karolince
marzec162020

Spacery ze Zwrotem: Kapliczka przy ul. Frysztackiej na Karolince

W związku zaistniałą sytuacją, możemy zaproponować wam choć wirtualny spacer. Uwagę przechodniów idących ulicą Frysztacką w Cieszynie przykuwa kapliczka domkowa – odnowiona, murowana, z blaszanym dachem. Kapliczka pochodzi z 1654 r. Zachował się stary kamienny krzyż z wyrytą datą budowy (data świadczy o fundacji kapliczki w okresie kontrreformacji). Wewnątrz, za kutą ręcznie kratą z datą 1818, znajduje się rzeźba ukrzyżowanego Chrystusa. Krzyż podobny jest do krzyży pokutnych z tamtego okresu. Z kapliczką tą związana jest legenda przekazywana przez okoliczną ludność, którą opisał Robert Danel w „Głosie Ziemi Cieszyńskiej”. „Nieopodal granicy Cieszyna i Boguszowic, nieopodal dzisiejszego osiedla „Karolinka", stoi przydrożna kapliczka, jakich wiele w Cieszyńskiem i Polsce całej. Jej historię tak lud opowiada: W połowie XVII wieku stał w tym samym miejscu dom bogatego rzeźnika z okazałym sklepem, dalej od ciągnącego w kierunku miasta traktu natomiast, tuż przy przepływającym w pobliżu potoku - obszerne zabudowania gospodarcze. Sam rzeźnik uwijał się zwykle wraz z czeladnikiem po podwórzu, doglądał wyrobu kiszek i kiełbas,…

Spacery ze Zwrotem: Pomnik Ślązaczki
marzec092020

Spacery ze Zwrotem: Pomnik Ślązaczki

CIESZYN / Odlana z brązu postać kobiety w śląskim stroju dzierżąca w dłoni miecz stoi na postumencie przed Wzgórzem Zamkowym. To „Pomnik Ku Czci Legionistów Śląskich Poległych za Polskę”. Cieszyniacy potocznie nazywają go „Cieszyńska Nike” lub „pomnik Ślązaczki”. Autorem pierwotnego pomnika, który ustawiono tu w roku 1934, jest Jan Raszka (ur. 2 maja 1871 w Ropicy, zm. 23 listopada 1945 w Krakowie). Monument poświęcony został zawiązanemu w Cieszynie 8 sierpnia 1914 roku Legionowi Śląskiemu, zwanemu też Cieszyńskim. Tworzyło go ok. 600 ochotników ze Śląska Cieszyńskiego oraz Pogranicza Morawskiego. Formujący się w Cieszynie, na terenie Parku im. Adama Sikory w obecnie Czeskim Cieszynie oddział włączono do Legionu Wschodniego. Był on częścią II Brygady Legionów pod dowództwem gen. Józefa Hallera. Pomnik zniszczony przez niemieckiego okupanta podczas II Wojny Światowej, a raczej jego wierna replika (bo oryginał okupant przetopił na cele wojenne), wrócił na pierwotne miejsce w 2008 roku. (Po II wojnie światowej komunistyczne władze na cokole po zniszczonym przez hitlerowców pomniku poświęconym…

Spacery ze Zwrotem: Gród Zapadlisko w Rzepiszczu
luty092020

Spacery ze Zwrotem: Gród Zapadlisko w Rzepiszczu

A raczej miejsce, w którym gród znajdował się najprawdopodobniej na przełomie XIII i XIV wieku. Obecnie widać tylko charakterystyczne wzgórze, na którym niegdyś stały zabudowania grodu. Widoczne są też pozostałości otaczającego go wału z fosą. Gdy zdobędziemy wzniesienie na jego szczycie, zobaczymy wystającą z ziemi metalową rurę. Jak przypuszcza Jarosław jot-Drużycki, który o miejscu tym pisał niegdyś w Głosie, „prawdopodobnie jest to wwiert do badania złóż węgla lub gazu od kopalni „Paskov”, która znajduje się pod nami.” 700 lat temu na obwarowany teren grodu wchodziło się przez most od strony Ostrawicy. Stroma skarpa była, tak, jak i rzeka, naturalną granicą pomiędzy Śląskiem a Morawami. A gród miał tej granicy strzec. W 1976 roku prowadzono tu badania archeologiczne. Wśród znalezionych wtedy obiektów są gliniane skorupy, groty, gwoździe, fragmenty podków, okucia drzwi, a także grosz z okresu księcia czeskiego Wacława II. Sam zameczek na Zapadlisku, jak pisze Jarosław jot-Drużycki w reportażowym tekście o tamtych okolicach: „Powstał po 1297 roku, kiedy zawarto umowę…

Spacery ze Zwrotem: kościół św. Jana Chrzciciela w Racimowie
styczeń252020

Spacery ze Zwrotem: kościół św. Jana Chrzciciela w Racimowie

RACIMÓW / Obecny gmach kościoła poświęcono w roku 1806. Wybudowano go w pobliżu istniejącej tam wcześniej drewnianej świątyni, którą dwa lata później rozebrano. Nie ma dokładnych informacji o tym pierwotnym, drewnianym kościele. Pierwsza o nim wzmianka pochodzi z 1652 r. Nie wiadomo natomiast, kiedy został wybudowany. Na podstawie sposobu budowy, a także belek ciosanych siekierą bez użycia pił uważa się, że był dość stary. Poświęcony był św. Janowi Chrzcicielowi. W 1886 r. zakupiono nowe dzwony. Było to koniecznością, gdyż poprzednie pękły. Na większym dzwonie był wizerunek Najświętszej Maryi Panny, na mniejszym zaś Świętego Jan Chrzciciela. W 1896 r. zakupiono też nową Drogę Krzyżową i kościelne ławki. Organy pochodzą z 1898 roku, a zostały zbudowane przez firmę Krnov Gebrüder Rieger. Do początku XX wieku roku w świątyni było prowizoryczne drewniane wykończenie prezbiterium z okresu po 2. Soborze watykańskim. W 2006 ustawiono przed ołtarzem nowy stół ofiarny, wybudowano nową ambonę, położono marmurową posadzkę. W kościele św. Jana Chrzciciela w Racimowie msze odprawiane…

Spacery ze Zwrotem:  Muzeum Keltičkova Kovárna w Śląskiej Ostrawie
styczeń172020

Spacery ze Zwrotem: Muzeum Keltičkova Kovárna w Śląskiej Ostrawie

Muzeum Keltičkova Kovárna mieści się w miejscu dawnego domu, w którym żył i pracował kowal Keltička - legendarny odkrywca ostrawskiego węgla. Muzeum założyli w 2000 roku państwo Chodurowie. Obecny budynek pochodzi z roku 1886 i wybudowany został na fundamentach domu starszego, najprawdopodobniej z roku 1700. Na ekspozycji wystawione jest 2000 eksponatów o tematyce węglowej i kowalskiej. Muzeum nie ma regularnych godzin otwarcia. Jeśli chcemy mieć pewność, że uda nam się je zwiedzić, należy wcześniej zatelefonować pod nr 777 194 658. Szczegółowe informacje znajdziemy tutaj. Muzeum znajduje się przy ulicy Keltičkovej. Dojść do niego możemy kierując się z mostu Miloše Sýkory na Ostrawicy za znakami żółtego szlaku turystycznego w górę, w stronę Śląskiej Ostrawy. (indi)

Spacery ze Zwrotem: hałda Ema w Śląskiej Ostrawie
styczeń102020

Spacery ze Zwrotem: hałda Ema w Śląskiej Ostrawie

Hałda Ema w Śląskiej Ostrawie jest mającą 324 metry wysokości górą, tyle że sztucznie usypaną przez człowieka. Na początku XX wieku zaczęto zwozić tu odpady z kopalni i koksowni. Usypano ich na 82 hektarach 28 milionów metrów sześciennych. W latach 60. XX wieku wewnątrz hałdy doszło do samozapłonu. Do dzisiaj w środku Emy płoną resztki węgla, które wywieziono tutaj razem z kamieniami przed niemal stu laty. Prowadzono odwierty, podczas których stwierdzono, że wewnątrz hałdy panuje temperatura około 1500 °C. Wewnątrz sztucznej góry zachodzą procesy, w wyniku których powstają minerały półszlachetne, takie jak np. jaspis. To, co dzieje się wewnątrz hałdy, nie pozostaje obojętne dla panującego na jej powierzchni mikroklimatu, który sprzyja stepowej roślinności. Ciepło wyziewających gazów takich jak m.in. dwutlenek siarki ogrzewa południowe zbocze. W efekcie podczas mroźnych zim na porośniętym brzozowym lasem północnym zboczu leży śnieg, a na południowej stronie rośnie zielona trawa i mchy. Ze szczytu Emy roztacza się piękny widok na całą Ostrawę. Zimą, kiedy drzewa pozbawione…

Spacery ze Zwrotem: Kościół św. Rocha w Zamarskach
grudzień192019

Spacery ze Zwrotem: Kościół św. Rocha w Zamarskach

W Zamarskach znajduje się drewniany kościół. Zabytek pochodzi z XVIII wieku. Wieża jest jednak jeszcze starsza, z XVI wieku. Wpisany do rejestru zabytków i znajdujący się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego obiekt warto zwiedzić. Kościół w Zamarskach uchodzi za najstarszą drewnianą świątynię na Śląsku Cieszyńskim. Samodzielna parafia pod wezwaniem św. Rocha powstała w Zamarskach dopiero w 1981 roku. Przez stulecia drewniana świątynia była kościołem filialnym. Wpierw parafii w Cieszynie, później w Hażlachu. Stąd na otaczającym kościół cmentarzu nie ma starych, zabytkowych nagrobków. O kościele tym sporo pisze Ks. Józef Londzin w książce „KOŚCIOŁY DREWNIANE NA ŚLĄSKU CIESZYŃSKIM. Z pośmiertnych zapisków Autora przejrzał, uzupełnił i do druku przygotował KS. R. TOMANEK. CIESZYN 1932. Nakładem i drukiem "Dziedzictwa błogosławionego Jana Sarkandra"”. Wieżę datuje na XVI wiek, „bo posiada wszystkie prawie cechy naszego rodzimego budownictwa kościelnego, które w następnych wiekach nie jest już całkiem wolne od różnych naleciałości.” I stwierdza też, że kościół ten nie jest jednak pierwotny, a jego poprzednik mógł…

Spacery ze Zwrotem: Źródło Borgońka i ścieżka edukacyjna
grudzień152019

Spacery ze Zwrotem: Źródło Borgońka i ścieżka edukacyjna

W Hażlachu, jego części zwanej Czarne Doły w lesie, kawałek od biegnącej tamtędy asfaltowej wąskiej drogi znajduje się Źródło Borgońka. W 2011 roku teren wokół źródła uporządkowano, z piaskowca zrobiono studnię i ujęcie wody poniżej niej. Zainstalowano też odpowiednie filtry, dzięki czemu wodę pić można stąd bez obaw. Ma ona, według legendy, uzdrawiające właściwości. Legendę spisał Rudolf Mizia z pobliskich Zamarsk: „Dawno temu pojawił się w Czarnych Dołach pojazd z piękną hrabiną i z konnym orszakiem dworzan. Hrabina chorowała na oczy. Przypadkiem przemyła ona oczy w napotkanym źródełku i wyzdrowiała. Podobno z wdzięczności za cud wyleczenia zamierzała w tym miejscu założyć uzdrowisko, ale jakaś wojna temu przeszkodziła. W przekazie ustnym tajemniczą hrabinę nazwano „Borgońką”. W 2004 roku Nadleśnictwo Ustroń i Gmina Hażlach wytyczyły tu ścieżkę edukacyjną. Oznakowana jest białym kwadratem przeciętym po przekątnej zielonym paskiem. Prowadzi po części asfaltową drogą przez las od źródła do punktu odpoczynkowego, a od punktu do bramy stanowiącej właściwie początek ścieżki przez bukowy las. Cała…

Spacery ze Zwrotem: Kapliczka skazańców pod wiaduktem przy Czarnym Chodniku
grudzień092019

Spacery ze Zwrotem: Kapliczka skazańców pod wiaduktem przy Czarnym Chodniku

W samym sercu węzła komunikacyjnego, pod wiaduktem, którym nad ulicą Bobrecką i rzeką Bobrówką biegnie ulica Kolejowa, przycupnęła kapliczka. Murowany domkowy obiekt zwany jest kapliczką skazańców. Jedne przekazy mówią o znajdującej się w tym miejscu szubienicy, inne, że to stąd wyruszali na usytuowane na Małym Jaworowym miejsce kaźni przestępcy skazani na karę śmierci. Tak czy tak przekazy ewidentnie wiążą ten obiekt sakralny z cieszyńskim katem. Znajdujący się wewnątrz ołtarzyk z figurą Chrystusa upadającego pod krzyżem, datowany jest na połowę XIX wieku. Jak podaje Fotopolska „Кapliczka jest widoczna na starej widokóce z przełomu XIX i XX wieku. http://fotopolska.eu/143447,foto.html”. Trudno jednak ustalić kiedy została wybudowana, a to, że nie zaznaczono jej na mapie katastralnej Cieszyna z 1836 r., wcale nie świadczy o tym, że wówczas jej tam nie było. Zwłaszcza, że na mapie tej te okolice nazwano „Rabenstein”, a nazwą taką określano też kiedyś miejsce straceń. Kapliczka cudem przetrwała remont węzła komunikacyjnego i budowę oddanego do użytku w 1984 roku wiaduktu. Pierwotnie…

Spacery ze Zwrotem: Kościół pw. Imienia Najświętszej Marii Panny w Cieszynie Bobrku
grudzień012019

Spacery ze Zwrotem: Kościół pw. Imienia Najświętszej Marii Panny w Cieszynie Bobrku

Kościół ten nie jest stary. Wybudowano go dopiero w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku. Budowa zajęła zaledwie 2 lata. Fundamenty położono w 1908, a w 1910 budowę już zakończono i poświęcono kościół. Kościół wybudowano jako kaplicę cmentarną. Parafia istnieje w Bobrku dopiero od 1958 roku. Ołtarz przekazały siostry elżbietanki. W prezbiterium powieszono obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, przeniesiony z kapliczki. Ołtarz, który widzimy obecnie, jest jednak jeszcze późniejszy, z 1968 roku. Na elewacji budynku umieszczono tablice upamiętniające kolejnych proboszczów parafii. Ks. Stanisław Kołodziejczyk (1932-2002) był proboszczem w latach 1975-1980 roku i to jemu świątynia zawdzięcza posoborowy wystrój wnętrza. Twórcą parafii w Bobrku był natomiast, również upamiętniony tablicą na elewacji, Ks. Kanonik Teodor Oleś (1919 - 2011). Tak więc omawiany kościół nie jest wielkim zabytkiem. Warto jednak pospacerować po okalającym go cmentarzu, na którym zobaczymy sporo ciekawych nagrobków. Najbardziej przykuwa uwagę neorenesansowa kaplica grobowa rodziny Pellów z 1904 roku. Pierwszy pochówek miał w nim miejsce w roku 1904 (przedwcześnie zmarły Józef Pella), ostatni…

Spacery ze Zwrotem: huta szkła w Jaworzu Nałężu
Listopad242019

Spacery ze Zwrotem: huta szkła w Jaworzu Nałężu

W Jaworzu Nałężu w pierwszej połowie XIX wieku funkcjonowała huta szkła. Obecnie w jej miejscu możemy obejrzeć zrekonstruowany piec do wytapiania szkła. Czytając zaś ustawioną obok niego tablicę, zapoznać się bliżej z historią tego miejsca, hutnictwa i zasad działania hutniczych urządzeń z tamtego okresu. Makietę pieca do wytapiania szkła wybudował w 2010 roku Urząd Gminy w Jaworzu. Ustawił też w miejscu dawnej huty tablicę z opisem samej huty oraz sposobu produkcji w niej szkła. Huta, jak większość okolicznych dóbr w tamtym czasie, należała do majątku hrabiego Maurycego Saint-Genois d’Anneaucourt. Korzystała z miejscowych, wydobywanych nieopodal surowców, jak piaskowiec godulski, który pozyskiwano w kamieniołomie na stokach góry Bucznik. Twórcy makiety z jaworzańskiego urzędu podają, że „Ze znalezionej stłuczki szklanej na terenie produkcyjnym huty wynika, że produkowano głównie szkło proste o różnym odcieniu zieleni oraz szkło bezbarwne. Szkło bezbarwne służyło do wyrobu szyb natomiast szkło kolorowe przeznaczano na szklanki na piwo i wino. Cała produkcja szła na potrzeby majątku, który według zachowanej inwentaryzacji…

REKLAMA
REKLAMA reklaama

ZWROT TV

Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2021.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.

Website Security Test