Nadchodzący spis ludności dotyczy również obcokrajowców
marzec222021

Nadchodzący spis ludności dotyczy również obcokrajowców

Do wypełnienia formularza spisowego obowiązani są również wszyscy cudzoziemcy przebywający na terytorium Republiki Czeskiej w decydującym momencie, tj. o północy z piątku 26 marca na sobotę 27 marca. Spis obejmie zatem prawie 635 000 osób z obcym obywatelstwem, z wyjątkiem dyplomatów i tych, którzy będą przebywać w Czechach krócej niż 90 dni. W związku z tym formularz nie musi być wypełniony przez zagranicznego turystę lub krewnego, który przyjechał do Czech na krócej niż na trzy miesiące. Jednak student obcokrajowiec, przebywający w Czechach w ramach programu Erasmus, jest już objęty spisem. Spis będzie się odbywał głównie online. - Aby wypełnić formularz, trzeba zalogować się na stronie scitani.cz lub za pomocą aplikacji mobilnej Sčítání21. Aplikację będzie można pobrać w Google Play lub App Store od 27 marca – mówi Robert Šanda, dyrektor Czeskiego Urzędu Statystycznego. Potrzeby ważny dokument wydany przez RC Do logowania potrzebny będzie ważny dokument osobisty wydany przez RC: wiza długoterminowa, zezwolenie na pobyt długoterminowy, zezwolenie na pobyt stały, karta…

Pamiątka rodzinna. Orłowa w obiektywie Jana Cymorka
marzec212021

Pamiątka rodzinna. Orłowa w obiektywie Jana Cymorka

W domowym archiwum Marii Cymorek z Czeskiego Cieszyna znajduje się nie lada gratka dla miłośników Orłowej. Jest to cykl zdjęć przedstawiający Orłową w zimowej odsłonie. Zostały one wykonane w 1965 roku przez Jana Cymorka, nieżyjącego już męża pani Marii. Orłowa jest rodzinnym miastem mojej rozmówczyni. To tam się urodziła w domu znajdującym się w pobliżu gimnazjum i tam spędziła dzieciństwo i młodość. Po śmierci ojca w 1944 roku mieszkała z mamą między innymi w centrum, na głównej ulicy, w pobliżu drogerii i naprzeciwko szpitala. Orłowa była jej domem aż do końca lat sześćdziesiątych, gdy przeprowadziła się wraz z mężem do Czeskiego Cieszyna. – Gdy pobraliśmy się z mężem, przez trzy lata mieszkaliśmy w Orłowej. Potem musieliśmy się przeprowadzić. Mąż pracował w Boguminie, a następnie w VUHŽ (Výzkumný ústav hutnictví železa) w Dobrej. Ja pracowałam w Karwinie. Niestety w tym czasie zlikwidowali kolej w Orłowej i nie dało się już nigdzie dojechać. Dlatego musieliśmy się przeprowadzić do Czeskiego Cieszyna, żeby móc…

Pogotowie językowe. Komiczny aktor czy aktor komiczny?
marzec202021

Pogotowie językowe. Komiczny aktor czy aktor komiczny?

Niemałe problemy, nie tylko osobom wielojęzycznym, ale i tym, którzy mówią tylko po polsku, sprawia przydawka. Brzmi groźnie, ale chodzi po prostu o określenie towarzyszące rzeczownikowi (lub zaimkowi rzeczownemu). Temat powrócił wraz z pojawieniem się określenia ‘online’ w takich wyrażeniach jak lekcje online, nauka online, wystawa online, spotkanie online, konferencja online itd. W tym przypadku w grę wchodzi tylko taki szyk, w którym online znajduje się za rzeczownikiem. A co z dylematem: ‘komiczny aktor’ czy ‘aktor komiczny’? Oba wyrażenia są poprawne, a użycie danego wyrażenia zależy od tego, co chcemy powiedzieć. Zacznijmy jednak od początku. Przydawki w języku polskim dzielimy na gatunkujące (klasyfikujące) i jakościowe (charakteryzujące). Przydawka gatunkująca nie wskazuje na doraźną cechę obiektu, lecz na przynależność tego obiektu do jakiegoś zbioru – zwykle wraz z wyrazem określanym tworzy termin. Przydawka gatunkująca umieszczana jest po rzeczowniku: postać fantastyczna (‘postać z baśni’), pan młody (‘mężczyzna, który stanął na ślubnym kobiercu’), aktor komiczny (‘aktor grający role komediowe’). Jeśli zmienimy szyk wyrazów w…

Huta w Trzyńcu przekaże część swoich rezerw tlenu na potrzeby służby zdrowia
marzec182021

Huta w Trzyńcu przekaże część swoich rezerw tlenu na potrzeby służby zdrowia

TRZYNIEC / Huta w Trzyńcu zdecydowała się pomóc służbie zdrowia w okresie zwiększonego zużycia tlenu, który stosowany jest w leczeniu chorych na COVID-19. We współpracy z Linde Gas a.s. udostępni 25% swoich zasobów. Zużycie tlenu w czeskich szpitalach w ostatnim czasie znacznie wzrosło. W porównaniu z normalną sytuacją zużycie skroplonego tlenu wzrosło trzykrotnie, a tlenu w butlach nawet czterokrotnie. Tlenoterapia stosowana jest w leczeniu pacjentów z ciężkim przebiegiem COVID-19. Dzięki niej stan pacjentów ulega znacznej poprawie, a chory organizm szybko się regeneruje. – Naszym absolutnym priorytetem jest sprostanie rosnącemu zapotrzebowaniu na tlen w szpitalach i dostarczenie tlenu wszystkim potrzebującym go pacjentom. Dlatego szukamy wszelkich możliwych rozwiązań, aby móc dostarczyć potrzebne ilości tlenu. Bardzo doceniamy, że Huta w Trzyńcu przyszła nam z pomocą i przekazała cześć swoich rezerw na potrzeby służby zdrowia - powiedział Petr Partsch, dyrektor generalny Linde Gas. Uzupełnienie rezerw zajmie 70 dni – Jesteśmy świadomi skutków sytuacji epidemiologicznej. Dlatego w okresie zwiększonego zużycia tlenu w służbie zdrowia przekażemy…

Myszołów – ptak roku 2021
marzec162021

Myszołów – ptak roku 2021

Czeskie Towarzystwo Ornitologiczne ogłosiło myszołowa (Buteo buteo) ptakiem roku 2021. Ten średniej wielkości ptak jest najliczniej występującym ptakiem drapieżnym w Czechach i całej Europie. Co roku na terenie Ogrodu Zoologicznego w Ostrawie gniazdują dwie pary myszołowów. W przeciwieństwie do innych rzadszych gatunków ptaków drapieżnych, myszołowy możemy zobaczyć dość często na wolności – nawet po kilka osobników siedzących na polach, drzewach w pobliżu dróg lub szybujących wysoko ponad głowami. Myszołów jest doskonale przystosowany do szybowania. Ma długie, szerokie skrzydła o rozpiętości 115-130 cm. W czasie szybowania doskonale wykorzystuje wstępujące prądy powietrza, podczas których pozostaje w powietrzu przez stosunkowo długi czas bez nadmiernego wydatkowania energii. Liczebność myszołowa w Czechach szacuje się na 11-14 tys. par lęgowych. Gatunek ten potrafi przystosować się do różnych warunków i środowiska naturalnego znacznie zmienionego przez człowieka. Jego głównym pokarmem są gryzonie, zwłaszcza norniki. Dzięki czemu myszołów pomaga w regulacji populacji tych zwierząt. https://www.youtube.com/watch?v=UQ39sRBjWMQ&t=3s - Jesienią na dużych polach można obserwować chodzące myszołowy, które polują na roślinożerne chrząszcze…

Aby zadeklarować polskość, trzeba zmienić płeć?
marzec132021

Aby zadeklarować polskość, trzeba zmienić płeć?

Zainteresowana kampanią Kongresu Polaków, klikam w baner, aby stać się twarzą kampanii. I czytam hasła: Jeżech stela, no niby żech je, ale czy aż tak? Czytam dalej, Ślązakiem nie jestem, we werku nie robię, obywatelem nieistniejącego już księstwa też nie jestem. Idę dalej, szukam, dochodzę do końca i nie ma... Nie wierzę! Aby wyrazić to, kim jestem, mogę wybrać jedynie: Jestem Polakiem. Ale ja przecież nie jestem Polakiem. Jestem Polką! Aha. Czyli w takim paradygmacie przyszło mi żyć? Aby zadeklarować na Facebooku moją narodowość, muszę stać się chłopem? Zaczynam sobie wyobrażać, jak wybieram zdjęcie odpowiednie, co by się ładnie prezentować, wpisuję swoje imię i nazwisko, a tuż koło niego ląduje hasło „Jestem Polakiem”. W tym wypadku należałoby jeszcze dopisać: „I nie ogarniam gramatyki języka polskiego na poziomie podstawowym”. Taki baner mógłby mi również posłużyć wówczas, gdybym przy okazji publicznej deklaracji narodowości, chciała jednocześnie zamanifestować zmianę płci. W sumie dlaczego nie? Ale akurat nie planuję. Zachodzi więc pytanie dlaczego? Dlaczego decydenci…

Nowa strona Kongresu Polaków w przededniu spisu
marzec122021

Nowa strona Kongresu Polaków w przededniu spisu

Strona Kongresu Polaków, która działa pod adresem polonica.cz, przeszła gruntowną zmianę. Stanowi teraz przede wszystkim platformę dla kampanii przed zbliżającym się spisem powszechnym. Nowa szata graficzna utrzymana jest w biało-czerwonej kolorystyce. Na stronie znajdziemy podstawowe informacje dotyczące spisu oraz rozmowy, artykuły, polemiki dotyczące tego ważnego w historii polskiej mniejszości w RC wydarzenia. Na stronie znajdziemy między innymi link do rozmowy z prof. Tadeuszem Siwkiem, którą przeprowadziła polska redakcja Czeskiego Radia w Ostrawie. Przygotowano również baner do pobrania, dzięki któremu można zostać twarzą kampanii przedspisowej. Chętni do stworzenia własnego banera mają do wyboru między innymi następujące hasła: Jeżech tu stela, Liczymy się, Jestem Ślązakiem, Robiym we werku, Jeżech twardy Polok czy Jestem Polakiem. (SG)

WYWIAD. Każdy poznany język rzuca inne światło na otaczającą nas rzeczywistość
marzec092021

WYWIAD. Każdy poznany język rzuca inne światło na otaczającą nas rzeczywistość

Rozmowa z Darkiem Jedzokiem o wielojęzyczności, języku ojczystym i syndromie Mowgliego. Jak długo mieszkasz za granicą? Pytanie, co to znaczy za granicą, bo urodziłem się na Zaolziu w Czechach i zanim wyjechaliśmy do Australii, mieszkałem przez prawie dziesięć lat w Cieszynie. To też było za granicą. Natomiast w Australii mieszkamy z żoną od prawie 5 lat. Ile znasz języków? Polski, czeski i angielski. Słowacki pasywnie. A który język jest Twoim pierwszym językiem? Gwara. Na jakim poziomie znasz język angielski? Ostatnio robiłem testy i wyszło na to, że moja znajomość języka angielskiego jest na poziomie tuż pod native speakerem. Angielskiego używam w pracy, staramy się też wybić aktywnie poza krąg naszych znajomych, którzy są Polakami, Czechami i… Brazylijczykami. Tutaj wielu Polaków ma z tym problem - przebywa tylko we własnym gronie i nie ma okazji nauczyć się angielskiego. Czyli nie jest tak, że nie macie z kim rozmawiać po polsku czy po czesku? Nie, bo Australia to kraj imigrantów, mnóstwo tu…

Wiadomości z przeszłości. Wszyscy wiedzą, że 8 marca obchodzi się… Dzień Matki
marzec082021

Wiadomości z przeszłości. Wszyscy wiedzą, że 8 marca obchodzi się… Dzień Matki

Co znajduję, przeglądając polską prasę przedwojenną w poszukiwaniu informacji związanych z obchodami Dnia Kobiet? Nic. Bo okazuje się, że w I Republice Czechosłowackiej tego dnia świętowano Dzień Matki. Dzień Kobiet obchodzony jest na świecie 8 marca od 1910 roku. Data ta nawiązuję do dwóch wydarzeń. 8 marca 1908 roku odbył się na ulicach Nowego Jorku marsz pracownic zakładów odzieżowych, domagających się praw politycznych i ekonomicznych dla kobiet. Również 8 marca w 1917 roku kobiety w Rosji zorganizowały strajki i protesty pod hasłem „chleb i pokój”, rozpoczynając rewolucję lutową. Dlatego właśnie 8 marca obchodzimy Międzynarodowy Dzień Kobiet. Skąd w takim razie powiązanie tej daty z Dniem Matki? Okazuje się, że w niektórych krajach Dzień Kobiet jest równoważny z Dniem Matki, tak jest na przykład w Rumunii, Czarnogórze, Rosji, Serbii, Bułgarii i Wietnamie. W niektórych krajach, na przykład w Afganistanie, Albanii, Mołdawii czy Maroku, tego dnia obchodzi się wyłącznie Dzień Matki, . Kartka okolicznościowa, nakładem Polskiej Krajowej Rodziny Opiekuńczej w Czechosłowacji, 1936…

WYWIAD. Jak powstają filmy rysunkowe
marzec082021

WYWIAD. Jak powstają filmy rysunkowe

W grudniu zakończył się remont Willi Rotha, czyli historycznej siedziby Studia Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej. Będzie w niej można zobaczyć ekspozycję prezentującą dorobek bielskich twórców filmów rysunkowych. Wystawa jest pierwszym z etapów budowy Interaktywnego Centrum Bajki i Animacji, którego otwarcie planowane jest na 2023 rok. Po ekspozycji oprowadza Roman Baran, wieloletni pracownik Studia Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej. S.G.: Znajdujemy się w świeżo wyremontowanej Willi Rotha, w której od 1947 roku mieściło się studio. Wystawa jest póki co niedostępna. Możemy się jednak dowiedzieć, co państwo przygotowują dla zwiedzających? R. B.: Ekspozycja jest w fazie przygotowań, choć większość jest już zaaranżowana. Na wystawie możemy zobaczyć bielskie studio niemalże tak jak ono wyglądało w latach 70. minionego stulecia. Studio podzielone jest na poszczególne fazy produkcji, mamy więc pokój animatorów, pokój dźwiękowców czy halę zdjęć. W pokoju dźwiękowców pokazujemy magnetofony sprzed lat, miksery dźwiękowe, różne przedmioty które imitowały dźwięki. Jest na przykład worek z mąką ziemniaczaną, która ugniatana z powodzeniem imitowała chodzenie po śniegu.…

Odwiedziny w ostrawskim ZOO. Świnie
marzec082021

Odwiedziny w ostrawskim ZOO. Świnie

Zapraszamy na kolejną wirtualną wizytę w ostrawskim Zoo. Tym razem zajrzymy do świń. Świnie z ostrawskim Zoo W Ogrodzie Zoologicznym w Ostrawie hodowane są dwa rodzaje świń domowych: węgierska mangalica i świnia z Přeštic oraz krytycznie zagrożona świnia wisajska (Sus cebifrons negrinus). https://www.youtube.com/watch?v=ncCy8CQ4OJ8&t=1s Świnie w kulturze Świnia to zwierzę pojawiające się w literaturze i sztuce od okresu neolitu - mniej więcej w tym czasie została udomowiona (najpierw udomowiono dzika, dopiero później wyhodowano świnię). Zwierzę było cenione przede wszystkim ze względu na mięso już w czasach rzymskich. W czasach średniowiecza wieprzowina była najważniejszym pożywieniem spożywanym w czasie karnawału. Malarstwo czerwonofigurowe, Straożytna Grecja, źródło: Wikipedia W sztuce motyw świni pojawiał się w rzeźbie (te najstarsze w formie amuletów), malarstwie czerwonofigurowym w Starożytnej Grecji, malarstwie olejnym i akwarelowym. Świnia pojawiała się również w literaturze. Pod postacią świń przedstawieni są przywódcy sowieccy w „Folwarku zwierzęcym” Georga Orwella. Chińska figurka z okresu neolitu, źródło: Wikipedia Inteligentne zwierzęta Istnieją niepochlebne mity na temat świń, zwłaszcza jeśli…

W poszukiwaniu wiosny
marzec042021

W poszukiwaniu wiosny

Prognoza pogody na środę była następująca: 14 stopni, bezchmurne niebo i brak wiatru. Nie pozostawało więc nic innego, jak nakłonić męża na urwanie się z pracy, przygotować przekąski i spakować plecak. Mamy to szczęście, że na spacer w obrębie gminy możemy się wybrać w góry - co prawda znane nam od podszewki, ale jednak góry. Poszliśmy na Ostry. W dylemacie Jaworowy czy Ostry najczęściej wygrywa Ostry, szczególnie że ostatnimi laty zbocza Jaworowego są tak zdewastowane, że aż przykro patrzeć. Przez wzgląd na możliwości naszej córeczki wybraliśmy krótką trasę: z Tyry niebieskim i żółtym szlakiem do schroniska, a później czerwonym pod Kałużny i w dół Doliną Tyrki (szlak zielony). W drodze do schroniska zaliczyliśmy piknik i program kulturalny - zagraliśmy w grę planszową. Szlak prowadzący do schroniska był mocno oblodzony, cieszyliśmy się, że idziemy pod górę, a nie na dół, bo w drugą stronę mogłoby być mniej ciekawie. Przed schroniskiem nie zatrzymywaliśmy się zbyt długo, bo zrobiło się już dość późno.…

Do Bukowca powróci stara kuźnia
marzec022021

Do Bukowca powróci stara kuźnia

BUKOWIEC / Dzisiaj znajduje się ona w Skansenie w Rożnowie pod Radgoszczem. Z propozycją przekazania budynku wystąpiło muzeum. Kuźnia, pochodząca z pierwszej połowy XIX wieku i należąca do Adama Jochymka, została przeniesiona do muzeum w latach 70. Teraz powróci do Bukowca. Muzeum zajmie się ekspertyzą zabytku, której celem będzie ocena jego stanu. Od momentu przeniesienia go do Skansenu znajduje się on w stanie rozłożonym. Muzeum zapewni odrobaczenie tych elementów budynku, które będą nadawały się do użycia. Na ile zostaną wykorzystane oryginalne elementy, okaże się w trakcie ekspertyzy. Muzeum zobowiązało się również do pokrycia kosztów impregnacji drewna. Wydatki związane z przeniesieniem kuźni oraz postawieniem budynku na nowo poniesie gmina Bukowiec. Utrzymaniem budynku i aranżacją wystawy również zajmie się nowy właściciel. Na dniach zostanie nawiązana oficjalna współpraca między Bukowcem i Skansenem. Gmina rozpoczęła już rozmowy ze Skansenem oraz Generalnym Konserwatorem Zabytków. Najważniejsze, że sprawa ruszyła – My zrobiliśmy już pierwszy krok – zdecydowaliśmy, że gmina jest chętna, aby przyjąć kuźnię z powrotem.…

Ministerstvo Kultury Fundacja Fortissimo

www.pzko.cz www.kc-cieszyn.pl

Projekt byl realizován za finanční podpory Úřadu vlády České republiky a Rady vlády pro národnostní menšiny.
Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2022.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie.