E-mail: indi@zwrot.cz
CZESKI CIESZYN / „Ognisty Ptak i lisica Ryśka” to ostatnia polska premiera Sceny Lalek Bajka Teatru Cieszyńskiego w tym sezonie. Spektakl został odegrany we wtorek 16 czerwca o godz. 10.00 na Małej Scenie. Baśniowa opowieść nawiązuje do tradycyjnych motywów, a jej bohaterami są między innymi Ognisty Ptak, najmłodszy królewicz i lisica Ryśka.
O spektaklu i wakacyjnych planach Bajki rozmawiamy z kierownikiem zespołu Jakubem Tomoszkiem.
To ostatnia premiera przed wakacjami. Gdzie będzie można zobaczyć Bajkę w najbliższym czasie?
Jedziemy jeszcze na festiwal w Chrudimi “Loutkářská Chrudim”. Gramy właściwie do 30 czerwca, a 1 lipca wracamy. Po wakacjach próby rozpoczynamy 17 sierpnia. Festiwale są dla nas bardzo ważne, ponieważ umożliwiają nam spotkania z inną publicznością niz z Zaolzia oraz konfrontację z innymi twórcami.
W tym sezonie odnieśliśmy znaczące sukcesy, zdobywając dwie nagrody: na Festiwalu “Klasyka Nowa” w Będzinie oraz na festiwalu “Virvar” w Koszycach.
W czasie wakacji będzie nas można zobaczyć jeszcze w Trzyńcu, w Lesoparku, na wydarzeniu “Večerníčky na Živo” 25 sierpnia 2026 o 17:00. Jest też zaplanowany spektakl 26 sierpnia 2026 o 16:00 w Parku Adama Sikory w Czeskim Cieszynie.
Czy Bajka pojawi się w tym roku na Gorolskim Święcie?
Nie, w tym roku nas tam nie będzie.
A spektakle plenerowe będą grane po polsku?
Niestety nie, tam będzie „Ognisty Ptak” w języku czeskim. Spektakl jest w dwóch wersjach: czeskiej i polskiej. Wersji gwarowej nie ma.
Co chcieliście przekazać najmłodszym widzom przez ten spektakl?
Chcemy znowu pokazać stare bajki i to, jakie mają przesłanie. W dzisiejszych czasach widać trend modernizowania bajek i czasem to przesłanie staje się później zupełnie inne niż w dawnych opowieściach.
Karol Jaromír Erben napisał tę bajkę w XIX wieku i myślę, że ona wciąż ma coś do powiedzenia. W spektaklu pojawia się kilka znanych motywów baśniowych. Ognisty Ptak pojawia się też w innych mitologiach i bajkach, na przykład wschodnich czy rosyjskich. Złotowłosą znamy z zupełnie innej bajki. Jest też lisica Ryśka, według mnie czeski symbol mądrości i chytrości.
Czyli ważne było, żeby nie zmieniać starych utworów, ale oddać je jak najwierniej?
Tak. Oczywiście można użyć języka, którego używają dzieci, albo innych materiałów na scenie czy w lalkach, ale chodzi o to, żeby przesłanie zostało takie, jakie jest. A tych przesłań jest w każdej bajce bardzo dużo, nie tylko jedno.
Jakie więc przesłanie w tej bajce jest dla Ciebie najważniejsze?
W tej bajce ciekawe jest to, że najmłodszy syn właściwie nic nie musi robić i wszystko wokół niego się toczy. Inni pomagają mu zdobyć Ognistego Ptaka, Złotogrzywka, pomaga mu lisica, pojawia się też Złotowłosa.
Później rodzi się z niego człowiek, który sam potrafi coś zdobywać. Chce pomóc swoim braciom i kosztuje go to życie.
Ten bohater jest dobry i uczciwy, ale przez to łatwo go oszukać, co w bajce mu się przytrafia…
Tak. Jest uczciwy i dobry, dlatego mu pomagają. Ale jest też ktoś albo coś, co pomaga temu, kto chce dobra, a zostaje oszukany przez świat. Jest jakaś inna, wyższa siła, która mu pomaga.
On sądzi innych po sobie. Sam jest uczciwy i chce dobrze, dlatego nie przychodzi mu do głowy, że ktoś inny może być zły…
Tak. Nawet jego ojciec jest bardzo chciwy, bo chce mieć złotego ptaka i złote jabłka. Ten syn jest zupełnie kimś innym. To widać też w relacji z braćmi.
W fabule zwraca jednak uwagę fakt, że ten tak pozytywny, dobry bohater nie słucha rad. I to kilka razy pod rząd…
To jest trochę symbol dzieciństwa i dziecięcego podejścia do wszystkiego. Mówi się dziecku: „Nie chodź tam, nie rób tego”, a ono i tak to zrobi. Czasem musi to zrobić trzy razy, zanim do niego dotrze, że nie powinno było tego robić.
No właśnie. Nie słucha rad, a mimo to nadal otrzymuje pomoc.
Tak, ale czwarte nieposłuchanie rady kosztowało go życie. Według mnie wtedy już się nauczył.
Z jaką myślą więc dzieci powinny wyjść z tego spektaklu?
Dla mnie ważne jest to, że za wszystko człowiek płaci. Za swoją wolność i za różne inne rzeczy ktoś musi ponieść zapłatę. W tej bajce najmłodszy syn chce pomóc braciom, ale nie wie, że zostanie oszukany.
